Bài giảng Ngữ văn 9 - Đọc hiểu văn bản: Cảnh ngày xuân (Tiết 16+17)

 Click Enter a title 
Tiết 16,17 Đọc hiểu văn bản 
 Cảnh ngày xuân 
 (Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du) Geedz. 
 I. KIẾN THỨC 
 NGỮ VĂN 1. Truyện Thơ Nôm 
a. Đặc điểm truyện thơ Nôm: 
- Cốt truyện: mô hình ba chặng Gặp gỡ- Lưu lạc (hoặc Thử 
thách) - Đoàn tụ. 
- Nhân vật: Nhân vật chia hai tuyến là nhân vật chính diện 
(ví dụ: Thuý Kiều, Từ Hải, Lục Vân Tiên, ) và phản diện 
(ví dụ: Tú Bà, Mã Giám Sinh, Bùi Kiệm, ). Nhân vật 
chính sẽ kết nối nhân vật hai tuyến. 
- Đề tài: là phạm vi cuộc sống được miêu tả trong văn bản. 
- Chủ đề: là vấn đề chính được thể hiện trong văn bản. 2. Phân biệt lời đối thoại, độc thoại 
 Lời đối thoại Lời độc thoại 
- Là lời các nhân Lời độc thoại là lời của nhân 
vật trao đổi với vật nói với chính mình hoặc 
nhau trong một nói với một người nào đó trong 
cuộc hội thoại. tưởng tượng, thường diễn tả 
 suy nghĩ, tình cảm đang diễn ra 
 trong nội tâm nhân vật. 2. Phân biệt lời đối thoại, độc thoại 
 Lời đối thoại Lời độc thoại 
 - Trong ngôn ngữ viết, - Nếu văn bản dẫn trực tiếp lời độc thoại 
lời đối thoại thường được thì lời độc thoại được đặt sau dấu gạch 
đặt sau dấu gạch ngang ngang đầu dòng hoặc đặt trong dấu ngoặc 
đầu dòng hoặc đặt trong kép. 
dấu ngoặc kép. 
Tác dụng: Lời đối thoại và lời độc thoại đều góp phần thể hiện rõ 
thái độ, tình cảm, đặc điểm và tính cách nhân vật. 3. Cách xác định chủ đề 
 Dựa vào các thành tố cơ bản tạo nên nội dung tác phẩm 
(cốt truyện, chi tiết, nhân vật, sự kiện, xung đột, mạch 
cảm xúc chủ đạo, ); trong đó, cốt truyện đơn tuyến, đa 
tuyến, số lượng và tính chất nhân vật, giúp người đọc 
phân biệt chủ đề chính, chủ đề phụ, 
 Cách xác định chủ đề 
 Đề tài tác phẩm 
 Một số nhan đề của tác phẩm cũng có thể là căn cứ 
để xác định chủ đề. Ví dụ, từ nhan đề Đoạn trường tân 
thanh (Tiếng kêu đứt ruột mới) người đọc có thể suy 
đoán được chủ đề của Truyện Kiều. Geedz. 
 II. ĐỌC, TÌM 
 HIỂU CHUNG 1. Đọc 
* Đọc, giải thích từ khó 2. Tìm hiểu chung 
a. Tác giả Nguyễn Du Hoạt động nhóm qua 
 phiếu học tập 01 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 
 Nguyễn Du và Truyện Kiều 
 Câu hỏi Trả lời 
Nguyễn Du - Tên tuổi, quê quán: 
 - Cuộc đời: 
 - Sự nghiệp (các tác phẩm chữ Hán, chữ Nôm) 
Truyện Kiều - Xuất xứ: 
 - Thể loại: 
 - Tóm tắt bố cục: 2. Tìm hiểu chung 
 a. Tác giả Nguyễn Du 
 Tên tuổi, quê quán: Nguyễn Du hiệu là 
 Thanh Hiên, tên chữ là Tố Như, ở Nghi 
 Xuân - Hà Tĩnh. 
 Cuộc đời: Cuộc đời Nguyễn Du chìm nổi 
 gian truân, vốn sống phong phú, có nhận 
 thức sâu rộng. 2. Tìm hiểu chung 
 a. Tác giả Nguyễn Du 
 Sự nghiệp sáng tác 
 Tác phẩm bằng chữ Hán: Thanh 
Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm; 
Bắc hành tạp lục 
+ Tác phẩm viết bằng chữ Nôm: 
Truyện Kiều, Văn chiêu hồn (Văn tế 
thập loại chúng sinh b. Tác phẩm Truyện Kiều 
Xuất xứ: “Đoạn trường tân thanh” 
 (“Truyện Kiều”), dựa theo cốt truyện 
 “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm 
 Tài Nhân (TQ) nhưng phần sáng tạo 
 của Nguyễn Du rất lớn. b. Tác phẩm Truyện Kiều 
- Thể loại: Truyện thơ Nôm(Thể thơ: Lục bát) 
- Bố cục: 
+ Phần 1. Gặp gỡ và đính ước 
+ Phần 2. Gia biến lưu lạc 
+ Phần 3. Đoàn tụ Tiết 16,17. Cảnh ngày xuân 
c. Đoạn trích Cảnh ngày xuân 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 
 TÌM HIỂU CHUNG VỀ ĐOẠN TRÍCH 
 Đoạn trích - Vị trí đoạn trích 
 Cảnh ngày - Nội dung chính 
 xuân 
 - Nhân vật: 
 - Bố cục: c. Đoạn trích Cảnh ngày xuân 
 Vị trí: Đoạn trích nằm nằm ở 
 phần 1 - Gặp gỡ và đính ước. 
 Nội dung chính: Đoạn thơ kể 
 và tả về chuyến du xuân của 
 chị em Thúy Kiều trước khi 
 gặp Kim Trọng. 
 - Nhân vật: chị em Thuý Kiều 
- Bố cục: 
+ 4 câu đầu: Khung cảnh thiên nhiên khi 
mùa xuân sang tháng Ba 
+ 8 câu tiếp: Chị em Thúy Kiều tham gia lễ 
hội ngày xuân 
+ 6 câu cuối: Chị em Kiều du xuân trở về. Geedz. 
 III. ĐỌC HIỂU 
 văn bản