Bài giảng Ngữ văn 9 - Tiết 82+83: Thực hành đọc hiểu: Chiều xuân

 ChiềuẾ Ự xuânỌ Ể I. Đọc và 
tìm hiểu chung Tác giả, tác phẩm 
* Tác giả 
 * Văn bản 
- Anh Thơ (1921 – 2005), 
 - Thể loại: thơ 8 chữ. 
quê Bắc Giang. 
 - Xuất xứ: Trích trong 
- Bà là nữ thi sĩ tiêu biểu cuốn “Thi nhân Việt Nam” 
của nền thơ Việt Nam hiện (Hoài Thanh, Hoài Chân) 
đại với sở trường viết về 
cảnh sắc nông thôn miền 
Bắc nước ta. I. Đọc và 
tìm hiểu chung 1. Các yếu tố đặc trưng của thơ 
 Yêu cầu Nội dung 
3. PTBĐ, Nhân vật trữ - Các PTBĐ: Biểu cảm, miêu tả, tự sự. 
tình - Nhân vật trữ tình: xuất hiện gián tiếp. 
 Gợi thời gian để người đọc muốn khám phá vẻ đẹp thơ mộng, đơn sơ 
4. Nhan đề 
 của bức tranh trong thời khắc đó qua cảm xúc của tác giả. 
5. Kết cấu,mạch cảm xúc theo trình tự không gian. 
 3 phần: 
6. Bố cục, nội dung + Phần 1 (khổ 1): Chiều xuân trên bến vắng. 
chính mỗi phần 
 + Phần 2 (khổ 2): Chiều xuân trên đường đê. 
 + Phần 3 (khổ 3): Chiều xuân trong đồng lúa. 2. Bức tranh Chiều xuân 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 
1. Bức tranh chiều xuân trên 2. Bức tranh chiều xuân trên 3. Bức tranh chiều xuân trong 
 bến vắng (khổ 1) đường đê (khổ 2) đồng lúa (khổ 3) 
 - BPTT: 
- BPTT: - BPTT: Liệt kê: cỏ non 
+ Nhân hóa: “đò biếng tràn biếc thân đê, đàn + Liệt kê: đồng lúa xanh 
lười nằm mặc nước sông sáo đen sà xuống thấp, rờn. ướt lặng, cò con bay 
trôi”, “quán tranh đứng mấy cánh bướm bay ra, cô nàng yếm thắm, 
im lìm” trước gió xuân, đàn trâu cuốc cào cỏ, ruộng lúa 
 bò, vu vơ, dập dờn, thong 
+ Liệt kê: Mưa bụi, con sắp ra hoa. 
 thả. 
đò, nước sông trôi, quán Đảo ngữ: Làm giật mình 
 tranh , hoa xoan tím,... một cô nàng yếm thắm. 2. Bức tranh Chiều xuân 
 1. Bức tranh chiều xuân 2. Bức tranh chiều xuân 3. Bức tranh chiều xuân 
 trên bến vắng (khổ 1) trên đường đê (khổ 2) trong đồng lúa (khổ 3) 
 - Sử dụng nhiểu danh từ, động từ, tính => Phác họa bức tranh => Phác họa bức tranh 
 từ: Mưa đổ bụi, bến vắng, đò biếng, chiều xuân trên đường đê chiều xuân trong đồng lúa 
nước sông trôi, quán tranh, hoa xoan đổi từ tĩnh sang động, chuẩn bị ra đòng, những 
tím rụng, êm êm, im lìm, tơi bời. làm bớt nỗi buồn và vắng cánh cò non phá vỡ im 
 lặng nhưng không gian lặng của không gian, 
 => Cách diễn đạt sinh động, phác họa 
khung cảnh yên bình, vắng lặng của chiều xuân rất tĩnh mịch. Trung tâm là cô yếm thắm 
làng quê Bắc Bộ với những hình ảnh - HS cảm nhận và phát đẹp xinh. Đó là bức tranh 
đặc trưng, bức tranh đẹp, đậm chất hội biểu, lí giải. ấm áp, tràn đầy sức sống 
 họa nhưng thoáng buồn và vắng lặng của sự sinh sôi, nảy nở . 
 trên bến sông. - HS cảm nhận và phát 
 - HS cảm nhận và phát biểu, lí giải. biểu, lí giải. 2. Bức tranh Chiều xuân 
 1. Bức tranh chiều xuân trên bến 2. Bức tranh chiều xuân trên đường 3. Bức tranh chiều xuân trong đồng 
 vắng (khổ 1) đê (khổ 2) lúa (khổ 3) 
Nhận xét chung: 
Bức tranh chiều xuân tuy thoáng buồn và vắng lặng nhưng vẫn ấm áp và tràn đầy sức sống. 
Cảnh chiều xuân đó mang những nét đặc trưng cho mùa xuân ở miền Bắc nước ta. 
 3. 
 - Cảm hứng chủ đạo: ca ngợi vẻ đẹp tĩnh lặng, trong trẻo, yên bình, giản dị nhưng vẫn tràn 
 đầy sức sống của cảnh chiều xuân nơi thôn dã và tình yêu quê hương sâu sắc của tác giả. 
 - Nội dung: Bài thơ đã khắc họa vẻ đẹp của chiều xuân bình dị, mộc mạc tĩnh lặng của mùa 
 xuân xứ Bắc. Đồng thời diễn tả phong cách lãng mạn, tâm hồn tinh tế và tình yêu quê hương 
 đất nước của tác giả. 2. Bức tranh Chiều xuân 
1. Bức tranh chiều xuân trên 2. Bức tranh chiều xuân trên 3. Bức tranh chiều xuân 
 bến vắng (khổ 1) đường đê (khổ 2) trong đồng lúa (khổ 3) 
4. Nghệ thuật 
Tác giả sử dụng thể thơ 8 chữ, giọng điệu nhẹ nhàng, chậm rãi, chọn lựa 
hình ảnh thiên nhiên gần gũi, quen thuộc, ngôn ngữ giàu chất tạo hình, 
nhiều màu sắc, sử dụng từ láy tinh tế, nghệ thuật lấy động tả tĩnh. 
 III. 
Kinh nghiệm đọc hiểu 
 thơ tám chữ Kinh nghiệm đọc hiểu thơ tám chữ 
- Đọc nhan đề và nội dung bài thơ, chú ý cách ngắt nhịp, gieo 
vần, giải nghĩa từ ngữ. 
- Xác định đề tài, chủ đề của bài thơ. 
- Phát hiện, phân tích, nêu ý nghĩa, tác dụng của từ ngữ, hình 
ảnh, BPTT,... 
- Xác định được tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình và 
tác giả được gửi gắm trong bài thơ. 
- Liên hệ với bản thân và cuộc sống. IV. 
Luyện tập, vận dụng Luyện tập, vận dụng 
Trả lời câu hỏi 5 (SGK/44) 
+ Chỉ ra màu sắc hội họa trong ngôn ngữ của bài thơ. 
Trong nhịp sống hối hả của cuộc sống hiện đại, bức 
tranh quê trong bài thơ đem đến cho em cảm giác gì? 
+ Hãy vẽ hoặc viết một đoạn văn miêu tả lại bức tranh 
chiều xuân theo sự hình dung, tưởng tượng của mình. Chuẩn bị bài sau: 
THĐH. Văn bản 2: Nhật kí đô thị hoá theo những nội dung như sau: 
1. Tìm các thông tin sau: 
- Tác giả Mai Văn Phấn và những sáng tác của ông. 
- Trả lời một số thông tin theo : PHIẾU HỌC TẬP 
2. Cách đọc văn bản và đọc diễn cảm một khổ hoặc một đoạn thơ. 
3. Đọc hiểu theo hướng dẫn của PHIẾU HỌC TẬP 
4. Khái quát kĩ năng đọc hiểu thơ tự do