Bài giảng Ngữ văn 9 - Văn bản: Ánh trăng

 www.9slide.vn
Cuộc thi Thả 
 - Có 5 bức tranh minh họa cho các tác phẩm 
thơvăn học trong chương trình Ngữ văn THCS
 - Em hãy quan sát tranh và đọc những câu 
 thơ có hình ảnh trăng trong các bài thơ đó. www.9slide.vn
“Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền” www.9slide.vn
“ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ” www.9slide.vn
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
 Nhà 
 thơ
 Lí Bạch www.9slide.vn
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo www.9slide.vn
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan www.9slide.vn
Ánh trăng
 - Nguyễn Duy - www.9slide.vn
I. Tìm hiểu chung
 1. Tác giả
 HS tìm hiểu thông 
 tin về TG Nguyễn 
 Duy.
 Nhà thơ Nguyễn Duy 
 (1948) - Nguyễn Duy (1948), quê ở Thanh Hóa.
1. Tác giả - Ông thuộc thế hệ nhà thơ quân đội 
 trưởng thành trong cuộc kháng chiến 
 chống Mĩ cứu nước.
 + Trước đổi mới : Nguyễn Duy tập 
 trung viết về đề tài chiến tranh và quê 
 hương với khuynh hướng sử thi 
 + Sau đổi mới : Nguyễn Duy mạnh mẽ, 
 táo bạo, dám phơi bày những bất cập của 
 xã hội đương thời.
 - Phong cách thơ: Thơ Nguyễn Duy 
 giàu chất triết lí, thiên về chiều sâu nội 
 tâm với những trăn trở, day dứt, suy tư. www.9slide.vn
I. Tìm hiểu chung
 1. Tác giả
 - Nguyễn Duy tên khai sinh là
 Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm
 1948; quê ở Thanh Hóa.
 - Là nhà thơ trưởng thành trong 
 cuộc kháng chiến chống Mĩ.
 - Thơ ông giàu chất triết lý, 
 thiên về chiều sâu nội tâm với 
 những trăn trở, day dứt, suy tư. www.9slide.vn
MỘT SỐ TP TIÊU BIỂU CỦA NGUYỄN DUY www.9slide.vn
2. Tác phẩm
a. Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ ra đời năm 1978 tại thành phố Hồ Chí 
Minh, 3 năm sau ngày giải phóng Miền Nam, 
thống nhất đất nước.
 - Bài thơ được in trong tập thơ “Ánh trăng” của 
 Nguyễn Duy, tập thơ đạt giải A Hội nhà văn Việt 
 Nam 1984.
 b. Thể thơ - Phương thức 
 biểu đạt:
 Thể thơ 5 chữ - phù hợp với phương thức biểu
 đạt kết hợp hài hoà giữa biểu cảm (trữ tình) và
 tự sự. www.9slide.vn
2. Tác phẩm
 c. Phương thức biểu đạt
 Biểu cảm (trữ tình) + tự sự
 d. Đọc – chú thích:
 - 3 Khổ đầu: giọng kể chuyện, nhịp thơ trôi 
 chảy, bình thường
 - Khổ 4: Nhấn giọng, thể hiện sự bất ngờ, 
 đột ngột.
 - Khổ 5,6: Giọng thơ thiết tha rồi trằm lắng, 
 cảm xúc suy tư www.9slide.vn
 ÁNH TRĂNG
Hồi nhỏ sống với đồng Thình lình đèn điện tắt
với sông rồi với bể phòng buynh-đinh tối om
hồi chiến tranh ở rừng vội bật tung cửa sổ
vầng trăng thành tri kỉ đột ngột vầng trăng tròn
Trần trụi với thiên nhiên Ngửa mặt lên nhìn mặt
hồn nhiên như cây cỏ có cái gì rưng rưng
ngỡ không bao giờ quên như là đồng là bể
cái vầng trăng tình nghĩa như là sông là rừng
Từ hồi về thành phố Trăng cứ tròn vành vạnh
quen ánh điện, cửa gương kể chi người vô tình
vầng trăng đi qua ngõ ánh trăng im phăng phắc 
như người dưng qua đường đủ cho ta giật mình.
 TP. Hồ Chí Minh, 1978
 (Nguyễn Duy - Ánh trăng) www.9slide.vn
Buyn-đinh: Toà nhà cao, nhiều tầng, hiện đại. www.9slide.vn
2. Tác phẩm
 c. Mạch cảm xúc
 - Bài thơ là câu chuyện nhỏ được kể theo trình tự
 thời gian từ quá khứ đến hiện tại với các mốc sự kiện
 trong cuộc đời con người.
 - Dòng cảm xúc của nhà thơ cũng được bộc lộ theo
 mạch tự sự. Theo dòng tự sự ấy, mạch cảm xúc đi từ
 d.quá Bốkhứ cụcđến: 3 hiệnphầntại và lắng kết trong cái “giật mình”
 -cuối3 Khổbài đầu:thơ. Mối quan hệ giữa con người 
 vầng trăng
 - Khổ 4: Tình huống gặp gỡ giữa con người 
 vầng trăng
 - Khổ 5,6: Suy ngẫm của nhân vật trữ tình www.9slide.vn
 1. Mối quan hệ giữa con người và vầng trăng (khổ 1,2,3)
 THẢO LUẬN NHÓM: 5 PHÚT
 Khổ 1,2 Khổ 3
Nội dung thảo luận Mối quan hệ của người và Mối quan hệ của 
 vầng trăng trong quá khứ người và vầng trăng 
 trong hiện tại
Thời gian
Không gian
Tình cảm trăng đối với
con người
Tình cảm con người đối
với vầng trăng
Xác định biện pháp nghệ
thuật www.9slide.vn
 1. Mối quan hệ giữa con người và vầng trăng (khổ 1,2,3)
 Khổ 1,2 Khổ 3
Nội dung thảo luận Mối quan hệ của người và vầng trăng trong Mối quan hệ của người và vầng 
 quá khứ trăng trong hiện tại
Thời gian - Hồi nhỏ - thời gian thơ ấu - Hồi về thành phố
 - Hồi chiến tranh -> Quãng thời gian nhọc nhằn, ➔ Sự đổi thay của hoàn cảnh sống
Không gian gian khó, thiếu thốn, đau thương
 - Đồng, sông, bể, rừng Ánh điện cửa gương, phòng buyn-đinh
 Không gian rộng lớn mênh mông Không gian bó hẹp, khép kín trong những 
 căn phòng hiện đại
Tình cảm trăng đối với Vầng trăng tri kỉ, tình nghĩa Vầng trăng đi qua ngõ
con người Trăng và người thân thiết, thấu hiểu, đồng cảm, gắn Trăng vẫn dõi theo, đồng hành với con 
 bó máu thịt với nhau người.
Tình cảm con người “Trần trụi, Hồn nhiên” “Người dưng”
đối với vầng trăng Lối sống giản dị, chân thành, không toan tính, vụ lợi. Coi trăng như “người dưng nước lã”, giáp 
 Nhân vât trữ tình tâm niệm sẽ “không bao giờ quên” mặt không chào.
 sự gắn bó nghĩa tình ấy 
Xác định biện pháp - BPNT điệp từ, so sánh, liệt kê, nhân hóa - BPNT hoán dụ “Ánh điện cửa gương”
nghệ thuật - BPNT nhân hóa + So sánh www.9slide.vn
2. Tình huống gặp gỡ giữa người và trăng
 Thình lình đèn điện tắt
 phòng buyn-đinh tối om
 vội bật tung cửa sổ
 đột ngột vầng trăng tròn Thình lình đèn 
điện tắt
phòng buyn-đinh 
tối om
 ➔ Tình huống gặp lại trăng đầy bất ngờ
vội bật tung cửa 
sổ
đột ngột vầng 
✓trăng Tính tròntừ gợi tả “thình lình”, “đột ngột” Tâm trạng ngỡ 
 ngàng, bối rối, suy 
→ Ngạc nhiên, ngỡ ngàng
 ngẫm: con người 
✓ Ba động từ “vội, bật, tung” đặt liền thay đổi nhưng 
 nhau
→ Khẩn trương, hối hả đi tìm nguồn sáng trăng vẫn vẹn 
 nguyên, thủy 
 chung.