Chuyên đề Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Anh 9

 TRƯỜNG THCS THẠNH BÌNH
 TỔ: TIẾNG ANH 
 CHUYÊN ĐỀ
 BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIẾNG ANH LỚP 9
I. Cơ sở lý luận:
 Bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những công tác mũi nhọn trong việc 
nâng cao dân trí, đào tạo nguồn lực, bồi dưỡng nhân tài cho nhà trường nói riêng, 
cho địa phương nói chung. Bồi dưỡng HSG là một công việc khó khăn và lâu dài, 
đòi hỏi nhiều công sức của thầy và trò. Công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh 
giỏi là nhằm phát hiện những học sinh có tư chất thông minh, đạt kết quả xuất sắc 
trong học tập và phát triển năng khiếu của các em về một số môn học trên cơ sở 
đảm bảo giáo dục phổ thông toàn diện; giáo dục các em thành người có lòng yêu 
nước, tinh thần vượt khó, tự hào, tự tôn dân tộc; có khả năng tự học, nghiên cứu 
khoa học và sáng tạo; có sức khỏe tốt để tiếp tục đào tạo thành nhân tài đáp ứng 
yêu cầu phát triển đất nước.
 Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ rất quan trọng, khó khăn 
nhưng rất đỗi vinh dự. Học sinh giỏi thường là học sinh có tố chất đặc biệt khác 
các học sinh khác về kiến thức, khả năng tư duy. Như vậy tiết dạy bồi dưỡng học 
sinh giỏi đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị và đầu tư nhiều hơn là tiết dạy bình 
thường trên lớp, thậm chí phải có quá trình tích lũy kinh nghiệm qua thời gian mới 
có thể đạt hiệu quả và thuyết phục học sinh, làm cho các em thực sự hứng thú và tự 
tin. 
II. Thực trạng vấn đề:
 Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của các trường THCS hiện nay 
thường gặp những hạn chế về kết quả. Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân 
khác nhau nhưng những nhân chủ yếu như nội dung bồi dưỡng, vì không phải là 
trường chuyên nên không có chương trình dành cho lớp chuyên, thiếu định hướng 
và thiếu tính liên thông trong hệ thống chương trình. Tất cả giáo viên dạy bồi 
dưỡng đều phải tự soạn, tự nghiên cứu và tự sưu tầm tài liệu, một số học sinh 
không yên tâm khi được chọn theo một số lớp bồi dưỡng học sinh giỏi vì phải mất 
nhiều thời gian, ảnh hưởng đến sức khỏe và kết quả học tập chung như: học các 
môn khác đi học thêm. Chế độ bồi dưỡng cho giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh 
giỏi chưa cao, trong khi công tác bồi dưỡng hoc sinh giỏi là một quá trình rất dài. 
Để giảng dạy 1 buổi chuyên đề, giáo viên phải nghiên cứu tài liệu, soạn giảng cả 
tuần hoặc hơn, như vậy chưa kích thích, động viên được cho đội ngũ cán bộ, giáo 
viên.
III. Giải pháp:
 1. Phát hiện học sinh giỏi: 
 Khi các em bắt đầu làm quen với môn học tôi quan sát về việc học tập của 
các em. Phát hiện xem khả năng hoà nhập vào môn học mới này của các em ở mức 
độ nào: nhanh hay chậm, cũng như quan sát xem các em có năng khiếu về môn 
 1 học này hay không. Trong việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi thì năng khiếu 
là một phẩm chất không thể thiếu được. Tiếp đến tôi quan sát xem ở các em có sự 
hứng thú cao khi học tập môn học này không? Như đã biết khi chúng ta thích một 
việc gì đó thì chúng ta thường đạt được kết quả cao khi tiến hành công việc đó. 
 Một điều không thể thiếu được khi phát hiện học sinh giỏi bộ môn ngoại ngữ 
đó là tính cần cù của học sinh. Học ngoại ngữ nói chung đòi hỏi người học phải 
thực sự cần cù vì khối lượng kiến thức, số lượng từ vựng nhiều, các em phải 
thường xuyên ôn tập lại. Hơn nữa càng thực hành thì các em càng khắc sâu được 
kiến thức.
 2. Thường xuyên chăm lo đến đời sống của học sinh:
 Liên hệ với gia đình nhất là những em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn và cả 
những em có hoàn cảnh gia đình đặc biệt cần sự động viên thường xuyên của thầy, 
cô giáo và các bạn trong lớp để các em yên tâm học tập.
 Đặc biệt những học sinh mới vào đội tuyển, ngoài sự chăm lo chung của nhà 
trường và các chế độ mà các em được hưởng thì giáo viên phụ trách đội tuyển cũng 
như các thầy cô giáo tham gia giảng dạy thường xuyên quan tâm đến tâm tư 
nguyện vọng, sức khoẻ, động viên các em tập trung cao cho học tập.
 3. Phương pháp bồi dưỡng:
 + Người thầy ngoài kiến thức, PPDH còn phải biết “truyền lửa” cho học trò, 
tạo sự say mê, hứng thú, ham học hỏi, biết tìm tòi, tự giác và tự tin; mặt khác thầy 
cũng phải biết cách học ở trò. Cách tốt nhất bồi dưỡng cho học sinh là hướng dẫn 
dìu dắt cho các em đạt được những thành công từ thấp lên cao. Nhiều học sinh lúc 
đầu chưa bộc lộ rõ năng khiếu nhưng sau quá trình được dìu dắt đã trưởng thành 
rất vững chắc và đạt thành tích cao.
 + Để đạt hiệu quả cao, cần phải tăng cường hướng dẫn học sinh tự tìm đọc 
các tài liệu có định hướng theo những chuyên đề. Giảng dạy theo các mảng kiến 
thức, kĩ năng , rèn cho HS kỹ năng làm bài ở từng dạng. Giáo viên đầu tư đào sâu 
chuyên môn, đọc thêm tài liệu, tích lũy kinh nghiệm, nghiên cứu kỹ dạng thức đề 
thi về kỹ năng ở các đề thi đã qua.
 + Hướng dẫn học sinh các tài liệu, sách vở, băng đĩa phù hợp với trình độ 
của các em để tự rèn luyện thêm ở nhà.
 + Giáo viên trực tiếp giảng dạy tích cực tìm tòi trau rồi kinh nghiệm bồi 
dưỡng, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng theo tuần, tháng, tích cực sưu tầm tài liệu, bộ 
đề liên quan. Thực hiện đúng theo lịch đề ra, cần đầu tư thích đáng và hiệu quả 
trong các giờ dạy, có kế hoạch và đề ra được mục tiêu yêu cầu cần đạt tới, phấn 
đấu trong quá trình bồi dưỡng phải có học sinh giỏi các cấp theo chỉ tiêu đề ra. 
 + Khuyến khích học sinh dành nhiều thời gian cho các em thực hành. Có 
những bài tập có thể cho các em làm đi làm lại một vài lần vì với số lượng kiến 
thức khổng lồ các em sẽ không thể khắc sâu nếu các em chỉ được thực hành một 
lần. Ngoài ra, khuyến khích học sinh sử dụng công nghệ thông tin vào việc học, 
hướng dẫn các em lên các trang mạng để làm quen với các đề thi , các em được 
 2 thực hành nhiều dạng bài tập và thấy hứng thú học tập hơn. Ngoài ra khuyến khích 
các em thường xuyên theo dõi các chương trình dạy tiếng Anh trên truyền hình, 
trên Youtube.
 + Hướng dẫn cách làm bài. Đây là việc làm cũng rất quan trọng mà người 
trực tiếp dạy bồi dưỡng không thể bỏ qua nó, bởi lẽ nếu chúng ta dạy nhiệt tình, 
nội dung bài giảng rất phong phú, học sinh học tập rất tốt, thế nhưng khi đi thi các 
em không biết cách làm bài, thì kết quả cũng không thể theo như mong muốn. Do 
đó giáo viên nên hướng dẫn học sinh khi nhận được đề thi nên dành từ một vài 
phút để đọc đề, xác định yêu cầu đề bài, cố gắng hiểu đúng yêu cầu đề bài, câu nào 
dễ làm trước, câu nào khó làm sau. 
 Ví dụ:
 - Đối với phần đọc hiểu (Reading comprehension): 
 Đọc yêu cầu đề bài, tập trung làm bài, đây là dạng bài tập đọc để hiểu nội 
dung nên học sinh không cần thiết phải biết toàn bộ từ trong bài đọc mà các em chỉ 
cần nắm được khoảng 80% từ vựng trong bài đọc đó là được, chủ yếu các em đọc 
để hiểu được nội dung bài đọc đó.
 - Đối với phần viết (Writing): 
 Đọc yêu cầu đề, xác định cấu trúc, xác định loại hình bài.
 Trong phần viết luận nên lưu ý các em viết đúng theo yêu cầu đề bài bởi nếu 
viết sai lạc đề thì bài không có điểm, chú ý về số lượng từ qui định, chỉ nên viết 
chênh lệch trên, dưới 20 từ.
 + Kiểm tra kiến thức, rút kinh nghiệm sau khi kiểm tra. Đây là giai đoạn 
cũng rất quan trọng trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi, bởi lẽ nếu chỉ dạy mà 
không kiểm tra thì giáo viên sẽ không thể biết được sự tiếp thu kiến thức của học 
sinh đạt đến mức độ nào. 
 Việc kiểm tra bài cũ thường xuyên giúp các em có những sự cố gắng trong 
học tập. Có những lúc kiểm tra về lý thuyết , có những lúc kiểm tra những bài tập 
đã được làm và sửa vào những buổi học trước.
 Ra đề và làm trên lớp, ra đề về nhà để học sinh lam bài theo thời gian ấn 
định. Giáo viên chấm, phát hiện những ưu và nhược điểm của mỗi học sinh. Chữa 
lỗi bài làm của học sinh cẩn thận, đầy đủ, giúp học sinh phát hiện lỗi và sửa lại.
 Để thực hiện khâu này chúng ta có thể chuẩn bị các bài tập theo dạng các đề 
thi ở các năm học trước cho các em thực hành, có qui định thời gian làm bài, có 
chấm điểm, có khen thưởng nếu các em làm bài tốt.
 4. Về chương trình bồi dưỡng: 
 - Chuẩn bị chương trình, nội dung bồi dưỡng rõ ràng, cụ thể, chi tiết cho 
từng mảng kiến thức, rèn các kỹ năng làm bài. Hiện nay có rất nhiều sách nâng cao 
và các tài liệu tham khảo, Internet,... song chương trình bồi dưởng chưa có sách 
hướng dẫn chi tiết, cụ thể từng tiết, từng buổi học như trong chương trình chính 
khoá. Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là một việc làm hết sức quan trọng 
 3 và rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự tham khảo, tìm tòi và chọn lọc tốt. 
Giáo viên cần soạn thảo nội dung bồi dưởng dẫn dắt học sinh từ cái cơ bản của nội 
dung chương trình học chính khoá, tiến dần tới chương trình nâng cao ( tức là 
trước hết phải khắc sâu kiến thức cơ bản của nội dung học chính khoá, từ đó vận 
dụng để mở rộng và nâng cao dần). Đồng thời cũng phải có ôn tập củng cố.
 Ví dụ: sau 2, 3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao thì cần có một tiết 
luyện tập để củng cố kiến thức; và sau 5, 6 tiết thì cần có một tiết ôn tập để củng cố 
khắc sâu. Cần Soạn thảo một tiết học có:
 - Kiến thức cần truyền đạt ( lý thuyết, ví dụ, ...).
 - Bài tập vận dụng.
 - Bài tập về nhà luyện thêm (tương tự bài ở lớp).
 Một số giờ ôn tập, Giáo viên cần giúp các em tổng hợp các dạng bài, các 
phương pháp giải theo hệ thống. Vì hầu hết các em chưa tự mình hệ thống đựơc 
mà đòi hỏi phải có sự giúp đỡ của giáo viên.
 Điều cần thiết, giáo viên cần đầu tư nhiều thời gian, tham khảo nhiều tài liệu 
để đúc rút, soạn thảo cô đọng nội dung chương trình bồi dưởng. Tuỳ thuộc vào thời 
gian bồi dưởng, khả năng tiếp thu của học sinh mà lựa chọn mức độ bài khó và 
từng dạng luyện tập nhiều hay ít.
 - Giáo viên lựa chọn một số chuyên đề quan trọng gắn với chương trình thi để 
giúp học sinh đi vào nắm bắt kiến thức của các chuyên đề đó có chiều sâu và rộng.
 - Chọn lọc một số đề thi qua các kỳ thi học sinh giỏi để hướng dẫn học sinh.
 - Luyện các kĩ năng làm bài ngay từ đầu chương trình.
 - Thời lượng bồi dưỡng học sinh giỏi cần phải đảm bảo, và cường độ bồi 
dưỡng thì cần phù hợp. Vấn đề thời gian bồi dưởng cũng góp phần không nhỏ. Kế 
hoạch bồi dưỡng phải rải đều trong năm, không nên dạy dồn ở tháng cuối trước khi 
thi.
 - Về tài liệu : tìm tòi, sưu tầm, bổ sung dựa vào nội dung kiến thức trong các 
đề thi HSG, thông qua trao đổi chuyên môn giữa thầy cô trong trường và các GV 
có chuyên môn trong thị xã, 
IV. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ 
 - Đối với giáo viên:
 Tất cả chúng ta cần quan tâm hơn nữa đối với học sinh có học lực giỏi môn 
Tiếng Anh, kịp thời phát hiện những “hạt giống tốt” để có kế hoạch bồi dưỡng. 
Chúng ta không ngừng trau dồi chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp 
để ngày càng có được những phương pháp phù hợp hơn trong việc bồi dưỡng học 
sinh của mình.
 - Đối với lãnh đạo:
 4 Có chế độ khen thưởng phù hợp để khích lệ các em, quan tâm hơn đối với các em 
có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, xem đây là một nhiệm vụ chiến lược cần 
đầu tư lâu dài.
V. KẾT LUẬN 
 Để phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả người dạy phải không 
ngừng trau dồi chuyên môn cộng với lòng nhiệt tình, có sáng tạo, có phương pháp 
giảng dạy phù hợp. Người dạy cần truyền cảm hứng học tập cho học sinh, giúp các 
em say mê với môn học. Giáo viên cần gần gũi với học sinh, biết cách động viên 
kích thích lòng say mê, sáng tạo của học sinh. 
 Tân Phong, ngày 23 tháng 10 năm 2022
 Người viết
 Dương Quốc Dũng
 5