Giáo án Nâng cao Ngữ văn 9 - Tuần 6, Chuyên đề 2: Một số chủ đề trong văn bản trung đại Việt Nam - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 5/10/2020 Tiết: 16, 17, 18 Tuần: 6
 Chuyên đề 2
 MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TRONG VĂN BẢN TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức.
 Khắc sâu, mở rộng, nâng cao hơn những kiến thức về đề tài người phụ nữ trong văn 
 học trung đại VN..
 2. Kĩ năng:
 Vận dụng kiến thức để hiểu và viết đoạn văn, bài văn về đề tài người phụ nữ.
 3. Thái độ:
 - Bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tư tưởng nhân đạo.
 - Hình thành ý thức tự học, tự khám phá cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra
 giá trị thẩm mỹ trong văn học, biết rung cảm và hướng thiện.
 II. Chuẩn bị:
 1. Thầy: Tư liệu tham khảo 
 2. Trò: Ôn lại kiến thức, sưu tầm tư liệu.
 III. Các bước lên lớp
 1. Ổn định tổ chức lớp: 
 2. Kiểm tra bài cũ:
 Cảm nhận của em về thân phận của người phụ nữ dưới chế độ xã hội phong kiến?
 3. Nội dung bài mới
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
 Tiết: 16
Hoạt động 1: 1. Khái niệm hình tượng trong 
H? Em hiểu thế nào là hình - HS chia sẻ hiểu biết: văn học 
tượng và hình tượng trong Hình tượng nhân vật trong văn 
văn học ? học là nhân vật điển hình trong 
 tác phẩm văn học, mang đậm nét 
 khái quát của tầng lớp, giai cấp 
 của nhân vật ấy, đồng thời là 
 nhân vật có những nét riêng đặc 
 biệt, xuất hiện trong bối cảnh 
 điển hình mà tác phẩm văn học 
 ấy thể hiện.
Hoạt động 2: 2. Hình tượng người phụ nữ 
H? Em hãy kể tên một số tác HS nêu: trong văn học trung đại 
phẩm VHTĐ VN có đề cập Đặng Trần Côn và Đoàn Thị - Hinh ảnh người phụ nữ được 
đến người phụ nữ. Điểm có người chinh phụ đề cập đến một cách phổ biến 
 trong Chinh phụ ngâm; trong nhiều tác phẩm của nhiều 
H? Kể tên 1 số tác phẩm Nguyễn Gia Thiều có người tác giả.
VHTĐ thể hiện rõ tinh thần cung nữ trong Cung oán 
yêu nước mà em biết? ngâm khúc; Nguyễn Du có 
 Thúy Kiều trong Truyện 
 1 Kiều; Nguyễn Dữ có Vũ 
 Nương trong Chuyện người 
 con gái Nam Xương ; trong 
 những truyện Nôm của 
 những nhà thơ khác 
 như Hoa Tiên, Sơ kính tân 
 trang cũng có những cô 
 gái như Dao Tiên, Quỳnh 
 Thư 
H? Những nhân vật phụ nữ TL: Hầu như tất cả đều xuất - Hoàn cảnh xuất thân: Hầu như 
trong giai đoạn này có hoàn thân từ tầng lớp quý phái, tất cả đều xuất thân từ tầng lớp 
cảnh xuất thân như thế nào? ngay cả Thúy Kiều của quý phái. Bên cạnh đó cũng có 
 Nguyễn Du cũng được nhà hoàn cảnh xuất thân bình dân.
H? Thông qua các tác phẩm thơ giới thiệu là: “Gia tư 
đó, em hiểu chủ nghĩa yêu nghĩ cũng thường thường 
nước là gì? Biểu hiện của nó? bậc trung”. Chỉ có hình ảnh 
 người phụ nữ trong thơ Hồ 
 Xuân Hương, Vũ Nương 
 trong Truyện của Nguyễn 
 Dữ ta mới bắt gặp những 
 người con gái của tầng lớp 
 bình dân,
H? Người phụ nữ đẹp trong - HS trao đổi, thảo luận, TL: - Hình tượng người phụ nữ - 
văn học trung đại cũng hiện a. Vẻ đẹp hình thức: hiện thân của cái đẹp.
diện trong một vẻ đẹp toàn - Vũ Nương: Thùy mị nết na + Cái đẹp hình thể
diện cả bên trong lẫn bên lại thêm tư dung tốt đẹp. Chị em Vân và Kiều là khuôn 
ngoài. Em hãy chứng minh? - Thúy Kiều: Kiều đẹp "sắc mẫu của sắc đẹp. Tuy mỗi người 
 sảo, mặn mà”. một vẻ nhưng ai cũng vô cùng 
 xinh đẹp, dáng vẻ thanh thoát, 
 yêu kiều như nhành mai, còn tâm 
 hồn lại trắng trong như băng 
 tuyết, thanh cao, kiều diễm và 
 quý phái.
 Trong tác phẩm " Bánh trôi 
 nước" của nữ sĩ Hồ Xuân 
 Hương: vẻ đẹp hình thể lẫn tâm 
 hồn. 
 Vũ Thị Thiết là một người phụ 
 nữ thùy mị nết na lại thêm tư 
 dung tốt đẹp, chăm chỉ siêng 
 năng; rất mực hiếu thảo.
 b. Vẻ đẹp tài năng, phẩm + Cái đẹp tài năng
 chất: Sắc đẹp của nhân vật nữ trong 
 2 - Vũ Nương: tính tình thùy văn học giai đoạn này thường 
 mị nết na, yêu thương và gắn liền với một phần phẩm chất 
 chung thủy với chồng, hiếu không thể thiếu được, đó là tài. 
 thảo với mẹ chồng, thương Ở họ, sắc và tài tạo thành một 
 con, hết lòng lo cho hạnh cặp đặc điểm không tách rời 
 phúc gia đình nhau.
 - Thúy Kiều: Hồ Xuân Hương được mệnh 
 + Không chỉ đẹp, Kiều còn danh là " bà chúa thơ Nôm"
 là người phụ nữ toàn tài. Thuý Kiều của Nguyễn Du là 
 Cầm, kỳ, thi, họa - tài nào nhân vật tiêu biểu cho phẩm chất 
 nàng cũng giỏi nhưng nổi tài sắc vẹn toàn.
 trội nhất vẫn là tài đàn. Hiếu 
 thảo với cha mẹ, giàu đức hi 
 sinh, có lòng vị tha, có trái 
 tim đôn hậu, có ý thức sâu 
 sắc về nhân phẩm của 
 mình 
H? Vẻ đẹp tâm hồn của người - HS nêu ý kiến Tiết: 17
phụ nữ trong văn học trung + Cái đẹp tâm hồn
đại được thể hiện qua những Vũ Nương: thuỷ chung, một 
phương diện nào? người vợ hiền thục, khôn khéo, 
 nết na đúng mực; người con dâu 
 hiếu thảo với mẹ chồng.
 Thuý Kiều đã hi sinh thân mình, 
 hi sinh tình yêu của mình để báo 
 hiếu cha mẹ.
 Hồ Xuân Hương: “bảy nổi ba 
 chìm” thì “tấm lòng son” của 
 người phụ nữ vẫn được giữ gìn 
 trọn vẹn.
 Kiều Nguyệt Nga : lời lẽ của một 
 tiểu thư khuê các, đoan trang và 
 có học thức:
H? Tại sao có thể nói hình - HS chứng minh qua 1 số - Hình ảnh của người phụ nữ - 
tượng người phụ nữ Việt tác phẩm: hiện thân của những số phận 
Nam là hiện thân của những + Truyện Kiều. bi thương:
số phận bi thương? Nỗi bất + Chuyện nguười Xương. + Là nạn nhân của những hủ 
hạnh mà họ phải gánh chịu ở + Lục Vân tiên. tục, lễ giáo phong kiến khắc 
đây là gì? + . nghiệt.
 + Chế độ đa thê: “Cung oán 
 ngâm khúc
 3 + Chế độ nam quyền: Vũ Thị 
 Thiết - nỗi bất hạnh, tủi nhục, bị 
 chồng nghi oan mà phải trầm 
 mình xuống sông tự vẫn.
 + Chế độ đồng tiền: Vũ Nương, 
 như Xuân Hương. điển hình cho 
 nhân phẩm và tài sắc bị vùi dập 
 vẫn là nhân vật Thuý Kiều trong 
 " Truyện Kiều" của Nguyễn Du.
 + Nạn nhân của chiến tranh 
 phi nghĩa;
 Nỗi bất hạnh của Vũ Nương; 
 Chinh phụ ngâm khúc
 Tiết 18
 3. Bài tập vận dụng
Hoạt động 3 Đề: Em học tập được điều gì từ 
GV gợi ý: - HS nghe và thực hiện các nhân vật phụ nữ trong các 
HS có thể trình bày theo hai ý + Nhân vật Vũ Nương: khi bị tác phẩm văn học trung đại đã 
chính sau: chồng nghi oan là thất tiết, đã học? Hãy đưa ra cách xử lý của 
1. Điều học tập được từ các nhân không thể tìm được cách minh bản thân cho một số tình huống 
vật nữ trong các tác phẩm văn học oan nào khác ngoài việc trẫm mà các nhân vật nữ trong các 
trung đại: mình xuống sông tự vẫn. Người tác phẩm này phải đối diện.
- Giữ gìn những phẩm chất tốt đẹp, phụ nữ trong thời hiện đại sẽ 
có tính truyền thống của con người không làm như vậy mà phải biết 
Việt Nam: hiếu thảo, thủy chung, tự minh oan cho mình trong 
dám hi sinh những quyền lợi bản chính cuộc sống dương gian. Có 
thân vì người thân... thể mạnh mẽ đấu tranh bằng lí lẽ 
- Có ước mơ, khát vọng sống cao của bản thân, bằng sự giúp đỡ 
đẹp... của gia đình, người thân, bằng 
 2. Đề xuất cách xử lý trước một pháp luật...
số tình huống mà các nhân vật phụ + Nhân vật Thúy Kiều tìm đến 
nữ trong các tác phầm văn học cách bán thân mình để lấy tiền 
trung đại phải đối diện: chuộc cha. Trong xã hội phong 
 kiến thì đó là cách duy nhất Kiều 
 có thể làm để báo đền chữ hiếu. 
 Nhưng trong thời hiện đại, trước 
 những gia biến đó, người phụ nữ 
 có thể tìm đến nhiều cách khác: 
 dựa vào luật pháp để đấu tranh 
 đòi sự công bằng; nhờ sự giúp đỡ 
 của người thân, bè bạn...
 4 Ngoài ra HS có thể lựa chọn các 
 tình huống khác và đưa ra được 
 cách ứng xử phù hợp.
 - Nghe
GV nhận xét.
 4. Củng cố 
 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học.
 5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà. 
 Đề: Thương cảm cho số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa, Nguyễn Du 
 đã từng viết:
 " Đau đớn thay phận đàn bà,
 Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung."
 Hãy làm sáng tỏ ý thơ trên qua nhân vật Vũ Nương ( trong " Chuyện người con gái 
 Nam Xương" của Nguyễn Dữ) và nhân vật Thúy Kiều ( trong " Truyện Kiều" của Nguyễn 
 Du). Từ đó em có suy nghĩ gì về người phụ nữ xưa và nay?
 IV. Rút kinh nghiệm.
 .....................................
 Kí duyệt của tổ
 Ngày 7 tháng 10 năm 2020
 - Nội dung: 
 .
 - Phương pháp: ..
 Đinh Thu Trang
 5