Giáo án Nâng cao Ngữ văn 9 - Tuần 7, Chuyên đề 2: Văn bản trung đại Việt Nam - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 11/10/2020 Tiết: 19, 20, 21 Tuần: 7
 Chuyên đề 2
 VĂN BẢN TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
 (Chủ đề về người anh hùng trong văn học trung đại Việt Nam)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức.
 - Bước đầu hiểu được đặc điểm của văn học trung đại đối với sự phát triển của văn 
học dân tộc.
 - Hiểu được những nội dung chủ đề về người anh hùng trong văn học trung đại Việt 
Nam qua 1 số tác phẩm. 
 - Khắc sâu, mở rộng, nâng cao hơn những kiến thức về đề tài người anh hùng trong 
văn học trung đại Việt Nam.
2. Kĩ năng:
 Vận dụng kiến thức để viết đoạn văn, bài văn.
3. Thái độ:
 Bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tư tưởng nhân đạo.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Tư liệu tham khảo 
2. Trò: Ôn lại kiến thức, sưu tầm tư liệu.
III. Các bước lên lớp
1. Ổn định tổ chức lớp: 
2. Kiểm tra bài cũ:
 Những biểu hiện của chủ nghĩa yếu nước trong văn học trung đại?
3. Nội dung bài mới
Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
 1. Bối cảnh lịch sử xã hội 
Hoạt động 1: Việt nam từ thế kỉ X đến 
H? Từ thế kỉ X đến thế kỉ - HS bộc lộ: Kể tên các triều thế kỉ XIX.
XIX, nước ta tồn tại dưới đại Từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX, 
các triều đại phong kiến nà nước ta tồn tại dưới các triều 
 đại phong kiến từ hưng thịnh 
 đến suy vong.
 Ngô – Đinh – Tiền Lê – Lý 
 – Trần – Hồ - Lê Sơ – Mạc – 
 Lê Trung Hưng – Tây Sơn – 
 Nguyễn
Hoạt động 2: 2. Khái niệm hình tượng 
H? Em hiểu chủ nghĩa yêu - HS nêu: người anh hùng:
nước là gì? Chủ nghĩa anh + Yêu nước là niềm tự hào, Đó là những người có tài 
hùng là gì? tự tôn dân tộc, là lòng căm năng, khí phách lớn lao, phi 
 thù giặc sâu sắc với ý chí thường, có kì tích công 
 quyết tâm dẹp loạn, giành trạng, có trí khôn hơn người 
 độc lập tự do; là lòng trung để vượt qua thử thách khắc 
 quân ái quốc; tình yêu thiên nghiệt và có lồng yêu 
 nhiên, yêu đất nước sâu sắc; thương con người.
 tố cáo tội ác của giặc; khát 
 vọng hòa bình . Ngoài ra 
 còn thể hiện ở nhiều cung bậc tâm trạng: buồn vui, 
 sung sướng, hả hê, hay tủi 
 nhục, hân hoan 
Hoạt động 3 3. Hình tượng người anh 
 hùng trong văn học trung 
H? Trong văn học trung đại.
đại, hình tượng nguwoif anh - HS suy nghĩ, chia sẻ hiểu a. Nhân vật Quang Trung:
hung được biểu hiện qua biết. - Đó là một con người có khí 
những nhân vật trong tác phách hào hùng, trí tuệ sáng 
phẩm nào? Của ai? suốt và tài thao lược hơn 
H? “Hoàng Lê nhất thống người.:
chí” hồi thứ 14 là một sự - HS nêu: + Có trí tuệ sáng suốt, có 
cống hiến vô giá của các tác Trước hết ở Quang Trung là hành động mạnh mẽ quyết 
giả về những trang tư liệu hình ảnh vị hoàng đế có trí đoán.
hào hùng trong lịch sử dân tuệ sáng suốt, có hành động + Mang vẻ đẹp của vị tướng 
tộc qua việc khắc hoạ vẻ đẹp mạnh mẽ quyết đoán. có tài thao lược hơn người.
của hình tượng người anh - Sự sáng suốt của Nguyễn sự nhanh nhẹn của một nhà 
hùng Quang Trung. Ý kiến Huệ chính là ở việc nhận quân sự, một bậc kỳ tài 
của em? định tình hình và quyết định trong việc dùng binh.
 lên ngôi hoàng đế: + Cưỡi voi chỉ huy chiến 
 - Tài thao lược: dịch thần tốc nhưng phong 
 + Chỉ huy thần tốc thái ung dung tỉnh táo khác 
 + Chọn cách đánh bất ngờ, thường. 
 biết giặc kiêu căng khinh 
 suất là tổ chức đánh ngay, 
 biết chọn tướng chỉ huy, 
 hoạch định hướng tiến công, 
 phối hợp giữa các cánh 
 quân.
GV chốt ý cho HS nghe, ghi Nghe, ghi => Quang Trung cùng với 
 đội quân của mình đã đánh 
 dấu thêm mốc son chói lọi 
 trong những trang lịch sử 
 hào hùng của dân tộc.
 b Hình tượng nhân vật 
H? Hình tượng nhân vật Lục - HS trao đổi, TL: Lục Vân Tiên:
vân Tiên gợi cho em suy Lục Vân Tiên là một nhân - - Tính cách: Lòng thương 
nghĩ gì? vật lí tưởng, hội tụ đầy đủ người, lòng hiệp nghĩa, dũng 
 những chuẩn mực của một cảm, biết giúp đỡ người gặp 
 người anh hùng nghĩa hiệp, khó khăn hơn mình (thấy 
 tuổi trẻ, tài cao, lòng đầy cảnh éo le trong lúc về quê 
 khát khao được đem công nên đã ra tay tương trợ)
 danh, tài năng cứu người, - Lục Vân Tiên đã dũng cảm 
 giúp đời. đánh cướp: Đột kích bên tả, 
H? Vẻ đẹp anh hùng ca của - HS phát hiện, TL: xung phong bên hữu, chàng 
nhân vật LVT biểu hiện ở tung hoành giữa bọn cướp. 
những phương diện nào? - Sẵn sàng làm việc nghĩa, 
GV: Từ giã thầy, chàng - Nghe làm việc vô tư không màng xuống núi, hăm hở về kinh danh lợi. 
đô ứng thí. Lộ trình đầy gian => Nguyễn Đình Chiểu đã 
nan. Giữa đường, Lục Vân khắc họa nhân vật Lục Vân 
Tiên bất ngờ gặp nhân dân Tiên mang cốt cách tráng sĩ 
dắt díu nhau đi chạy trốn, thời loạn, coi cái chết nhẹ 
tiếng kêu khóc vang lên tựa lông hồng, trọng nghĩa 
thảm thiết. Chàng đã ân can khinh tài, sống và hành động 
hỏi han sự tình đầu đuôi và theo phương châm: “'Lộ 
quyết ra tay đánh cướp để kiến bất bình, bạt đao tương 
cứu dân lành thoát khỏi cảnh trợ”. Vân Tiên cũng như 
đau thương, nước sôi lửa người anh hừng Từ Hải 
bỏng: trong “Truyện Kiều”.
H? Xây dựng nhân vật Từ c. Từ Hải trong truyện 
Hải Nguyễn Du thể hiện - HS nhớ lại Truyện Kiều, Kiều của Nguyễn Du;
dụng ý gì? thuật lại việc làm của Từ - Xuất hiện trong tác phẩm, 
 Hải. trước hết là một anh hùng 
 cái thế, đầu đội trời chân đạp 
 đất. 
 - Khi cứu Kiều ra khỏi lầu 
 xanh, là vì việc nghĩa, là vì 
 trọng Kiều như một tri kỉ.
 - Từ Hải là người có chí khí 
 phi thường. Khi chia tay, 
 thấy Kiều nói :
 - Từ Hải là người rất tự tin 
 trong cuộc sống :
Hoạt động 4: 4. Thực hành
GV cho đề bài: Phân tích - HS thực hiện yêu cầu: Đề: Phân tích hình tượng 
hình tượng các nhân vật: các nhân vật: Nguyễn Huệ 
Nguyễn Huệ (đoạn trích (đoạn trích Quang Trung đại 
Quang Trung đại phá quân phá quân Thanh) Và Lục 
Thanh) Và Lục Vân Tiên Vân Tiên (đoạn trích Lục 
(đoạn trích Lục Vân Tiên Vân Tiên cứu Kiều Nguỵêt 
cứu Kiều Nguỵêt Nga). Nga).
 Gợi ý:
 a. Nhân vật Nguyễn Huệ:
 - Quang Trung là một vị 
 hoàng đế có trí tuệ sáng 
 suốt.
 - Là một vị tướng có tài thao 
 lược hơn người:
 - Khí phách lẫm liệt.
 b. Hình tượng nhân vật 
 Lục Vân Tiên:
 - Một trang anh hùng hảo 
 hán: 
 - Sẵn sàng làm việc nghĩa, 
 làm việc vô tư không màng danh lợi
 - Nghe
Gv nhận xét
4. Củng cố 
 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học.
5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà. 
 Làm các đề theo yêu cầu. Đề bài
Đề: Suy nghĩ về hình ảnh người anh hùng trong văn học trung đại qua đoạn trích"Lục Vân 
Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" (Ng Đình Chiểu) và "Hoàng Lê nhất thống chí" (Ngô gia văn 
phái
IV. Rút kinh nghiệm.
 ...................................................
 Kí duyệt của tổ
 Ngày 14 tháng 10 năm 2020
 - Nội dung
 .
 - Phương pháp: 
 .
 Đinh Thu Trang