Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 19, Tiết 91-95 - Năm học 2020-2021 - Trương Ngọc Diễm

 Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 Ngày soạn 05/01/2021
 Tuần 19
 Tiết: 91 đến tiết 95
 Tiết 91 
 KHỞI NGỮ
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức:Đặc điểm của khởi ngữ. Công dụng của khởi ngữ.
 2. Năng lực: Nhận diện khởi ngữ trong câu; đặt câu có chứa khởi ngữ.
 3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Thái độ: Bồi dưỡng ý thức sử dụng thuật ngữ đúng đắn.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Kiểm tra bài soạn của HS.
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (20 phút)
Mục đích: Đặc điểm của khởi ngữ. Công dụng của khởi ngữ.
* Kiến thức 1: HDHS tìm I. Đặc điểm và công dụng của 
hiểu đặc điểm và công dụng khởi ngữ trong câu
của khởi ngữ. 1. Xét các ví dụ:
* HD quan sát và phân tích - Về vị trí trong câu:
mẫu (1): - Đọc ví dụ (SGK) ; a, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, 
 - Phân biệt các từ ngữ in đậm thông báo nhân vật được nói đến 
với chủ ngữ về vị trí trong câu - HS: Xác định chủ trong câu
và quan hệ với vị ngữ ? ngữ, vị ngữ của câu . b, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, 
 - Khởi ngữ là gì ? Nêu đặc báo trước nội dung thông tin trong 
điểm và công dụng của khởi - HS: Là thành phần câu
ngữ. câu đứng trước chủ c, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, 
 ngữ để nêu lên đề tài thông báo đề tài được nói đến 
 -Trước khởi ngữ thường có được nói đến trong câu trong câu
hoặc có thể thêm những quan - HS: Đối với, về - Về quan hệ với vị ngữ: các từ 
hệ từ nào ? ngữ in đậm không phải là chủ ngữ 
VD: Quyển sách này tôi đã đọc - HS đọc ghi nhớ. trong câu, không có quan hệ với 
rồi. thành phần vị ngữ như là chủ ngữ
- Đọc phần Ghi nhớ. - HS lấy ví dụ: 2. Xét ví dụ:
 Điều này ông khổ tâm 
- Tìm ví dụ? Trước các từ in đậm đó có thể 
 hết sức. thêm các từ: còn, đối với, về.
 * Ghi nhớ: SGK
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm (15 phút)
Mục đích: Nhận diện khởi ngữ trong câu; đặt câu có chứa khởi ngữ.
HD HS làm bài tập II. Luyện tập
* Bài tập 1 Câu 1: Các khởi ngữ:
 - Đọc các đoạn trích. Nhận HS làm BT theo sự HD a, Điều này
diện khởi ngữ (dưới những của GV b, Đối với chúng mình
hình thức diễn đạt khác nhau. c, Một mình
* Bài tập 2 d, Làm khí tượng
Câu hỏi dành cho HS giỏi: e, Đối với cháu
 - HĐ nhóm; HS đặt thêm câu văn 
 - Thực hành : luyện tập dùng khởi ngữ. Câu 2:
khởi ngữ một cách có ý thức. Hướng dẫn HS thực - Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm.
 hành. - Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải 
 thì tôi chưa giải được.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Phép phân tích và tổng hợp: soạn theo câu hỏi ở SGK.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả 
 học tập của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 Tiết 92,93:
 PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
 I. Mục tiêu
 1. Kiến thức 
 - Đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Sự khác nhau giữa phép phân tích và tổng hợp.
 - Tác dụng của phép lập luận phân tích và tổng hợp trong văn bản nghị luận.
 2. Năng lực 
 - Nhận diện được phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Vận dung phép lập luận phân tích và tổng hợp khi tạo lập và đọc-hiểu văn bản 
 nghị luận.
 3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Thái độ: Qua việc tìm hiểu văn bản, có được nhận thức đúng đắn về văn hoá 
 trong trang phục và các quy tắc ngầm của văn hoá.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Kiểm tra bài soạn của HS.
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (35 phút)
Mục đích: Đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp. Sự khác nhau giữa phép phân 
tích và tổng hợp. Tác dụng của phép lập luận phân tích và tổng hợp trong văn bản nghị luận.
* Kiến thức 1: tìm hiểu phép I. Tìm hiểu phép lập luận phân 
lập luận phân tích và tổng tích và tổng hợp
hợp * Văn bản: Trang phục 
* HD quan sát và phân tích - Ở đoạn mở đầu, tác (vấn đề: văn hoá trong trang phục 
mẫu giả nêu ra một loạt dẫn và các quy tắc ngầm của văn hoá)
- Bài văn đã nêu lên những dẫn 1. Đoạn mở đầu nêu vấn đề ăn 
chứng gì về trang phục ? Mỗi chứng về cách ăn mặc mặc chỉnh tề
dẫn chứng đó nhằm nêu ra vấn nhằm gợi ra vấn đề về Hai luận điểm chính là:
đề gì ? tính chỉnh tề, đồng bộ, - Ăn mặc phải phù hợp với hoàn 
 thích hợp trong sử cảnh chung và riêng.
- Tại sao ở đầu văn bản, tác giả dụng trang phục. - Ăn mặc phải phù hợp với đạo 
lại nêu ra những dẫn chứng về đức.
những điều không ai làm ? - 2 luận điểm chính của Tg tách riêng từng trường 
Những tình huống đó nói lên văn bản hợp để thấy được những qui tắc 
điều gì về nguyên tắc trong ăn +Ăn mặc phải phù ngầm của văn hóa chi phối cách 
mặc ? hợp với hoàn cảnh và ăn mặc của con người (phép phân 
 - Như vậy, tác giả đã dùng tích).
 công việc
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
phép lập luận nào để nêu dẫn +Ăn mặc phải phù 
chứng. Em hiểu phép lập luận hợp với đạo đức, giản 
này như thế nào ? (khá – giỏi)
- Tìm những câu có ý nghĩa dị, hoà mình với cộng 
khái quát, tổng hợp, thâu tóm đồng.
các ý sau dẫn chứng. Các luận điểm trên 
 được diễn đạt bằng 
 + Nhận xét về vị trí của các phép lập luận phân 
câu trên trong văn bản. 2. Sau khi nêu một số biểu hiện 
 + Như vậy, tác giả đã dùng tích. của những “qui tắc ngầm” về 
phép lập luận nào để chốt lại b,- Từ việc phân tích trang phục, bài viết tổng hợp để 
vấn đề ? Nhận xét về phép lập những biểu hiện cụ thể chốt lại vấn đề (phép tổng hợp)
luận ấy. của những “quy tắc Phân tích và tổng hợp có 
* HD kết luận và ghi nhớ : mối quan hệ mật thiết với nhau.
 ngầm” trong ăn mặc, 
 - Phép phân tích và tổng hợp * Ghi nhớ (SGK)
có vai trò như thế nào trong bài tác giả đã kết lại vấn đề 
văn nghị luận ? Nhận xét về bằng phương thức lập 
mối quan hệ của chúng trong luận tổng hợp
lập luận. (khá – giỏi) - Phần lập luận tổng 
 hợp thường được đặt ở 
 cuối đoạn hoặc cuối 
 bài.
 - Đặt ở phần kết luận 
 (của một phần và toàn 
 bộ văn bản).
 - Đọc phần Ghi nhớ.
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm (45 phút)
Mục đích: Nhận diện được phép lập luận phân tích và tổng hợp. Vận dung phép lập luận 
phân tích và tổng hợp khi tạo lập và đọc-hiểu văn bản nghị luận.
Hướng dẫn hs làm bài tập 2, 4 Làm bt tại lớp. II. Luyện tập
tại lớp Câu 2: Tác giả đã phân tích 
 những lí do phải lựa chọn sách 
 đọc theo các ý:
Hướng dẫn làm bài tập 1, 3 ở Nghe hướng dẫn - Số lượng sách nhiều, chất lượng 
nhà. Làm bt ở nhà lại khác nhau;
Câu 1: Câu 3: Tác giả đã đưa - Phải chọn cuốn sách cơ bản, 
Để trả lời câu hỏi “Tại sao đọc ra tầm quan trọng của đích thực để đọc không chọn sách 
sách là một con đường quan cách đọc sách vô thưởng vô phạt
trọng của học vấn?”, tác giả đã - Đọc sách thì mới có - Có sách chuyên môn, có sách 
lần lượt triển khai phân tích các điểm xuất phát cao; thường thức; giữa tri thức chuyên 
ý: - Muốn tiếp cận tri thức môn và tri thức thường thức lại có 
- Học vấn là thành quả tích lũy một cách nhanh nhất quan hệ với nhau.
của nhân loại, được lưu giữ thì phải đọc sách. Câu 4:
 - Đọc ít mà đọc kĩ thì -Phân tích là một thao tác bắt 
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
truyền cho đời sau. sẽ tập thàn nếp suy buộc mà tính tất yêu trong văn 
- Muốn tiến lên thì phải nắm nghĩ sâu xa, tưởng bản nghị luận
vững những học vấn đã được tượng tự do đến mức - Phép phân tích giúp chúng ta 
lưu truyền trong sách. làm thay đổi khí chất hiểu sâu sắc, cụ thể các đặc điểm 
- Đọc sách là hưởng thụ thành -Có hai loại sách cần của đối tượng mà chúng ta đang 
quả về tri thức kinh nghiệm của đọc là sách về kiến quan tâm. Từ đó đưa ra kết luận 
hàng nghìn năm của nhân loại, thức phổ thông và sách đúng đắn
đó là tiền đề cho sự phát triển về kiến thức chuyên - Phân tích tổng hợp giúp cho 
của mỗi người. ngành người đọc người nghe nhân thức 
 đúng hiểu đúng vấn đề.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Luyện tập phân tích và tổng hợp.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả 
 học tập của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 Tiết 94,95:
 LUYỆN TẬP PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
 I. Mục tiêu
 1. Kiến thức
 - Có kĩ năng phân tích, tổng hợp trong lập luận.
 - Mục đích, đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng phép phân tích và tổng hợp.
 2. Năng lực
 - Nhận dạng được rõ hơn văn bản có sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Sử dụng phép phân tích và tổng hợp thuần thục hơn khi đọc – hiểu và tạo lập văn 
 bản.
 3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 -Thái độ: Vận dụng phép phân tích và tổng hợp vào việc giải quyết bài tập.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) Thế nào là phép phân tích và tổng hợp, chỉ ra mối quan hệ 
 và vai trò của chúng trong văn nghị luận. 
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (85 phút)
Mục đích: Có kĩ năng phân tích, tổng hợp trong lập luận. Mục đích, đặc điểm, tác dụng của 
việc sử dụng phép phân tích và tổng hợp.
HD HS làm BT 1,2 Câu 1 
 a, 
 - Luận điểm: Thơ hay là hay cả 
 -HS Đọc các đoạn 
* Bài tập 1 hồn lẫn xác hay cả bài.
 trích. Nhận diện và chỉ 
Đọc yêu cầu, nhận xét - Trình tự phân tích:
 ra trình tự lập luận + Cái hay thể hiện ở sự phối hợp 
 phân tích trong mỗi các màu xanh khác nhau;
 đoạn. + Cái hay thể hiện ở sự phối hợp 
 các cử động nhỏ;
 + Các hay thể hiện ở vần thơ.
 b,
 - Luận điểm: Mấu chốt của thành 
 đạt ở đâu?
 - Trình tự phân tích:
 + Do nguyên nhân khách quan: 
 gặp thời, hoàn cảnh bức bách, 
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 điều kiện thuận lợi;
 + Do nguyên nhân chủ quan: tài 
 năng, sự phấn đấu kiên trì, không 
 mệt mỏi, luôn trau dồi đạo đức.
 Câu 2 
 - Biểu hiện của học qua loa đối 
* Bài tập 2 phó:
 - HS HĐ nhóm. + Học không đầu không đuôi, 
 - Thao tác vừa phân tích vừa 
 Nêu ý kiến, nhận xét. không đến nơi đến chốn, cái gì 
tổng hợp : phân tích thực chất 
 cũng biết một tí nhưng không biết 
của lối học đối phó và tổng hợp 
các tác hại của nó. sâu;
 + Học cốt chỉ để khoe mẽ, 
 không dám bày tỏ ý kiến của mình
 - Biểu hiện của học đối phó;
 + Học cốt chỉ để thầy cô không 
 trách phạt, chỉ lo giải quyết vấn đề 
 trước mắt;
 + Kiến thức phiến diện, nông 
 cạn, hời hợt.
 - Tác hại của việc học đối phó và 
 qua loa
 + Đối với xã hội: Trở thành 
 gánh nặng cho xã hội;
 + Đối với bản thân: Không có 
* Bài tập 3
 - Lập dàn ý phân tích.
 HD HS phân tích hứng thú học tập, kết quả học tập 
 ngày càng thấp, không có ích đối 
 với xã hội.
 Câu 3 
 Các lí do khiến mọi người cần đọc 
 sách là:
 - Vai trò quan trọng với con 
 đường phát triển của nhân loại.
 - Sách đã ghi chép, lưu truyền mọi 
 tri thức, mọi thành tựu mà nhân 
 loại đã tìm tòi, tích lũy được qua 
 từng giai đoạn, từng thời kì.
 - Sách là kho tàng quý báu lưu giữ 
 di sản tinh thần của nhân loại suốt 
 mấy nghìn năm nay.
 - Đọc sách là một con đường gom 
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 góp, tích lũy nâng cao vốn tri thức 
 hiểu biết của con người, là cách 
 tốt nhất để tiếp nhận kinh nghiệm 
 xã hội và kinh nghiệm sống.
* Bài tập 4: HD HS viết đoạn - Đọc sách còn là sự chuẩn bị 
VD 2: Tóm lại, muốn đọc sách có - HĐ viết đoạn văn hành trang để tiến hành cuộc rèn 
hiệu quả, phải chọn những sách 
 - Tổng hợp các vấn luyện lâu dài trên đường học vấn, 
quan trọng nhất mà đọc, đọc cho đề đã phân tích ở bài 
kĩ, đồng thời cần chú trọng đọc tập 3. tích lũy tri thức nhằm khám phá 
rộng thích đáng, hỗ trợ cho việc và chinh phục thế giới quanh ta
ngiên cứu chuyên sâu của mình. Câu 4: Viết một đoạn văn tổng 
 hợp lại những điều đã phân tích 
 trong bài Bàn về đọc sách.
 VD1: Nhân loại đã có công lớn đúc 
 kết trí thức trên sách vở để gửi lại 
 đời sau. Vì vậy đọc sách là trả món 
 nợ chung cho thành tựu của nhân loại 
 trong quá khứ. Muốn tiến bộ phải 
 đọc sách. Đọc sách k cần đọc nhiều, 
 mà cần đọc quyển nào nắm chắc đc 
 quyển đó. Những cách cần đọc là các 
 quyển sách chuyên sâu phục vụ 
 ngành nghề nhưng cũng phải đọc 
 những quyển sách có kiến thức rộng 
 để giúp ta hiểu chuyên môn một cách 
 vững vàng.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Bàn về đọc sách.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả 
 học tập của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt 
 Tuần 19, Ngày 06/01/2021
 ND:
 PP
 GV: Trương Ngọc Diễm Đinh Thu Trang