Giáo án Toán 9 - Tiết 19, Bài 1: Nhắc lại và bổ sung các khái niệm về hàm số - Năm học 2018-2019 - Trường THCS B xã Hưng Phú

 PHÒNG GD&ĐT PHƯỚC LONG
TRƯỜNG THCS B XÃ HƯNG PHÚ 
 GIÁO ÁN THI GIÁO VIÊN GIỎI VÒNG HUYỆN
 MÔN TOÁN 9
Ngày soạn: 19/9/2018 Ngày dạy: 28/9/2018
Tiết: 19 Tuần: 10
 Chương 2: HÀM SỐ BẬC NHẤT
 §1. NHẮC LẠI VÀ BỔ SUNG CÁC KHÁI NIỆM VỀ HÀM SỐ
I. Mục tiêu của bài.
 1. Kiến thức: Nắm vững khái niệm về hàm số, kí hiệu hàm số, giá trị của hàm số, đồ 
thị của hàm số trên mặt phẳng tọa độ, các khái niệm hàm số đồng biến, nghịch biến trên 
R.
 2. Kỹ năng: Tính thành thạo các giá trị của hàm số khi cho trước biến số, biểu diễn các 
cặp số (x; y) trên mặt phẳng tọa độ, biết vẽ thành thạo đồ thị của hàm số y = ax.
 3. Thái độ: Giúp học sinh rèn luyện khả năng quan sát, nhận xét, kết luận vấn đề, làm 
việc khoa học.
II. Chuẩn bị.
 - Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, bảng phụ VD1; Bài tập 11b 
SBT; ?2 ; ?3; bài tập 2, máy tính bỏ túi.
 - Học sinh: Sách giáo khoa, học bài và soạn bài, ôn lại phần hàm số đã học ở lớp 7, máy 
tính bỏ túi.
III. Các bước lên lớp
 1. Ổn định lớp
 2. Kiểm tra bài cũ ( Không kiểm tra bài cũ).
 3. Bài mới
 Lớp 7 chúng ta đã được làm quen với khái niệm hàm số, một số ví dụ hàm số, khái 
niệm mặt phẳng tọa độ, đồ thị hàm số y=ax ( a 0 ).
 Lớp 9, ngoài ôn những kiến thức trên ta còn bổ sung thêm một số khái niệm hàm số 
đồng biến, hàm số nghịch biến, hàm số bậc nhất, đồ thị của hàm số y = ax + b ( a 0 ), 
đường thẳng song song và đường thẳng cắt nhau, hệ số góc của đường thẳng y = ax + b ( 
 a 0 ).
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng
 Hoạt động 1: Khái niệm hàm số.
 1. Khái niệm hàm số
 - Khi nào đại lượng y được - Trả lời câu hỏi dựa vào * Khái niệm: (sgk)
 gọi là hàm số của đại lượng khái niệm hàm số.
 thay đổi x?
 - Hàm số có thể được cho - Hàm số có thể được cho - Hàm số có thể được 
 bằng những cách nào? bằng bảng hoặc công thức. cho bằng bảng hoặc 
 - Giáo viên treo bảng phụ ghi - Học sinh quan sát. công thức.
 VD1 lên bảng cho học sinh 
 quan sát.
 - Trong VD 1a, em hãy thích - Đoc ví dụ 1a . Học sinh 
 vì sao y là hàm số của x ? dựa vào khái niệm hàm số 
 1 trả lời. 
- Em hãy giải thích vì sao - Đoc ví dụ 1b . Học sinh 
công thức y = 2x là một hàm dựa vào khái niệm hàm số 
số ? trả lời.
 Giáo viên treo bảng phụ bài 
tập 1b SBT tr 60.
 x 3 4 3 5 8
 y 6 8 4 8 16
- Bảng này có xác định y là - Bảng này không xác định 
hàm số của x không? Vì sao? y là hàm số của x, vì ứng 
 với một giá trị 
 x = 3 ta có 2 giá trị y là 6 và 
 4.
- Qua ví dụ trên ta thấy hàm - Học sinh lắng nghe.
số có thể được cho bằng bảng 
nhưng ngược lại không phải 
bảng nào ghi các giá trị tương 
ứng của x và y cũng cho ta 
một hàm số y của x.
- Lưu ý: Nếu hàm số được - Học sinh lắng nghe.
cho bằng công thức y = f(x), 
ta hiểu rằng biến số x chỉ lấy 
những giá trị mà tại đó f(x) 
xác định.
- Hàm số y = 2x +3, biến số - Biểu thức y =2x +3 luôn 
x có thể lấy các giá trị tùy ý, luôn xác định với mọi giá 
vì sao? trị của x.
 4 - Biến số x chỉ lấy những 
- Hàm số y , biến số x có 4
 x giá trị x 0 vì x = 0 thì 
thể lấy các giá trị nào, vì sao? x
 không xác định.
- Hàm số y x 1 biến số x - biến số x có thể lấy các 
có thể lấy các giá trị nào, vì giá trị x 1.
sao?
 - Khi y là hàm số của x 
- Giới thiệu: công thức y = 2x - Học sinh lắng nghe. 
 ta có thể viết y = f(x)
ta còn có thể viết y = f(x) = 2x
 y = g(x)
- Em hiểu như thế nào về kí - Kí hiệu f(0), f(1), f(a) là 
hiệu f(0), f(1), f(a)? giá trị của hàm số tại x = 0; 
 1; ;a.
- Yêu cầu HS làm ?1 
 - Tính: 
 Cho hàm số:
 1
 y f (x) x 5 f(2) =5; 
 2
 f(-2) =4;
Tính f(2) = ?
 1
 f(-2) = ? f(a) = a 5 .
 2
 2 f(a) = ?
- Cho hàm số y = 0x + 2. Tính - Tính:
f(0) = ? f(1) = ? f(2) = ? f(0)=2; f(1)=2; f(2) =2
- Biến x có thay đổi không? - Biến x có thay đổi.
- Khi biến x thay đổi thì y có - Biến x thay đổi nhưng y 
thay đổi không? không thay đổi.
- Giới thiệu đây là hàm hằng. - Học sinh trả lời. - Khi x thay đổi mà y 
Vậy thế nào là hàm hằng ? luôn nhận một giá trị thì 
 y gọi là hàm hằng.
- ĐVĐ : VD: y=2
Với mỗi giá trị của x ta chỉ 
xác định được một giá trị của 
y, vậy điểm biểu diễn của cặp 
(x, y) trên mặt phẳng tọa độ 
như thế nào?
 Hoạt động 2: Đồ thị hàm số
 ?2 a) Treo bảng phụ 2 vẽ sẵn - Biểu diễn các điểm trên 2. Đồ thị hàm số
mặt phẳng tọa độ yêu cầu HS mặt phẳng tọa độ:
biểu diễn các điểm trên mặt y
phẳng tọa độ. 6 A
 1 1 
A ; 6 , B ; 4 , C 1; 2 
 3 2 4 B
 2 1 
D 2;1 , E 3; , F 4; 
 3 2 2 C
 - Cả lớp biểu diễn các điểm 1 D
 E F
sau trên mặt phẳng tọa độ 1 1 x
 O 1 2 3 4
vào vở. 3 2
b) Vẽ đồ thị của hàm số y=2x.
- Muốn vẽ đồ thị của hàm số - Cần xác định thêm 1 
y=2x ta cần xác định thêm điểm.
mấy điểm?
- Gọi 1 học sinh lên bảng vẽ. - Một học sinh lên bảng vẽ, 
 học sinh còn lại làm vào vở.
GV giới thiệu tập hợp các 
điểm A, B, C, D, E, F vẽ 
trong ?2 a) là đồ thị của hàm 
số được cho bằng bảng ở VD - Học sinh lắng nghe.
1a). - Đồ thị hàm số y=f(x) 
 3 - Đồ thị hàm số y=f(x) là gì? - HS nêu khái niệm là tập hợp các điểm biểu 
- Đồ thị hàm số y=2x là gì? - Là đường thẳng OA trong diễn các cặp giá trị 
 mặt phẳng toạ độ Oxy. tương ứng (x; f(x)) trên 
 mặt phẳng tọa độ.
 Hoạt động 3: Hàm số đồng biến , nghịch biến.
 3. Hàm số đồng biến , 
- Yêu cầu HS làm ?3: nghịch biến
- Treo bảng phụ 3, yêu cầu 
học sinh tính toán vào nháp 
rồi lên bảng điền.
 x -2,5 -2 -1,5 -1 -0,5 0 0,5 1 1,5
 y=2x+1 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4
 y=-2x+1 6 5 4 3 2 1 0 -1 -2
- Xét hàm số y = 2x+ 1; 
+ Biểu thức 2x + 1 xác định + Biểu thức 2x+1 xác định 
với giá trị nào của x? với mọi x R
+ Khi x tăng dần các giá trị + Khi x tăng dần thì các giá 
tương ứng của y = 2x + 1 thế trị tương ứng của y = 2x + 1 
nào? cũng tăng dần.
Giới thiệu: Hàm số y = 2x + 1 
đồng biến trên tập R. Một cách tổng quát: 
- Xét hàm số y = -2x + 1 - Biểu thức -2x + 1 xác (sgk)
tương tự. định với mọi x R . Với x1, x2 bất kì thuộc 
 - Khi x tăng dần thì các giá R:
 trị tương ứng của y = -2x + Nếu x1 < x2 mà 
 Giới thiệu: 1 giảm dần. f(x1) < f (x2) thì hàm số 
Hàm số y = -2x + 1 nghịch y = f(x) đồng biến trên 
biến trên R. R.
 Nếu x1 < x2 mà 
- GV giới thiệu tổng quát sgk. f(x1) > f(x2) thì hàm số 
 y = f(x) nghịch biến trên 
Bài tập 2 sgk: R.
 1
Cho hàm số y x 3
 2
a) Tính các giá trị tương ứng 
của y theo x.
-Yêu cầu HS điền vào bảng 
sau - Thực hiện điền vào bảng
 x -2,5 -2 -1,5 -1 -0,5 0 0,5 1 1,5 2 2,5
 1
 y = - x + 3
 2 4,25 4 3,75 3,5 3,25 3 2,75 2,5 2,25 2 1,75
 1 1
b) Hàm số y x 3 là hàm - Hàm số y x 3 là 
 2 2
số đồng biến hay nghịch biến. hàm số nghịch biến. Vì khi 
Vì sao? x lần lượt nhận các giá trị 
 tăng lên thì giá trị tương 
 4 ứng của hàm số lại giảm đi.
 Bài tập nâng cao
 Cho hàm số f (x) x và
 g(x) 9 x . Hãy xác định a 
 để 2 f (a) g(a) .
 - Để xác định 2 f (a) g(a) ta 
 - Học sinh suy nghĩ trả lời.
 phải làm gì?
 GV: Ta cần phải tính f (a), 
 g(a) .
 - Yêu cầu 1 học sinh lên bảng - Học sinh lên bảng giải.
 giải, các học sinh còn lại làm 
 vào nháp.
 HD: f (a) a
 g(a) 9 a
 Để 2 f (a) g(a)
 2a 9 a
 3a 9
 a 3
 Vậy với a = 3 thì 
 2 f (a) g(a)
4. Củng cố
 Hệ thống lại kiến thức khái niệm hàm số, đồ thị hàm số y=f(x), hàm số đồng biến, hàm 
số nghịch biến.
5. Hướng dẫn về nhà
 - BTVN: Bài tập số 1; 3; 6; 7 sgk tr44, 45, 46.
 - Hướng dẫn BT7 sgk: Để chứng minh f (x1 ) f x2 cần dựa vào kiến thức tổng quát 
của hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến (nếu x1 < x2 mả f(x1) < f (x2) thì hàm số y = 
f(x) đồng biến trên R)
 - Ôn tập các kiến thức khái niệm hàm số, đồ thị hàm số, hàm số đồng biến, nghịch biến.
 - Tiết sau học §2 Hàm số bậc nhất ( Đọc tìm hiểu trước bài toán phần 1, ví dụ phần 2).
IV. Rút kinh nghiệm.
Giáo viên: . . 
 . . .
 .. .
Học sinh: . ...
 .. . 
 . . .
 Hưng Phú, ngày 20 tháng 9 năm 2018
 Duyệt của lãnh đạo
 Hiệu trưởng
 5