Bài giảng môn Ngữ văn 9 - Bài 4: Truyện ngắn - Tiết 43: Thực hành Tiếng Việt - Nguyễn Thị Thoa

 BÀI 4. TRUYỆN NGẮN 
 TIẾT 43. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Cách dẫn trực 
 tiếp CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Trên cơ sở đã tìm hiểu phần kiến thức ngữ văn về cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp. Em cho biết mỗi lời dân 
(in đậm) ở bên cột A thuộc cách dẫn nào ở cột B
 A. Lời dẫn B. Cách dẫn
a.Ông kiểm điểm từ người trong óc. Không mà, họ toàn là 1) Dẫn trực tiếp ý nghĩ 
những người có tinh thần cả mà. Họ đã ở lại làng, quyết của nhân vật
tâm một sống một chết với giặc, có đời nào lại cam tâm 
làm điều nhục nhã ấy! (Kim Lân)
b. Bà Hai bỗng lại cất tiếng: 2) Dẫn gián tiếp lời nói 
- Thầy nó ngủ rồi ư? Dậy tôi bảo cái này đã? (Kim Lân) thành tiếng của nhân vật
c. Anh tìm vô nhà gặp mạ, kể với mạ anh ấy gặp cậu đang 3) Dẫn trực tiếp lời nói 
theo bộ đội đi qua bên mặt trận (Phùng Quán) thành tiếng của nhân vật
d. Trong đầu tôi chợt nảy ra một ước mơ rất trẻ con: “Biết 4) Dẫn gián tiếp ý nghĩ 
đâu có lúc nào đó mình cũng làm được một chiếc xe như của nhân vật
thế nhỉ?”. (Honda Soichiro) CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 A. Lời dẫn B. Cách dẫn
a.Ông kiểm điểm từ người trong óc. Không mà, họ toàn là 
 4) gián ý 
những người có tinh thần cả mà. Họ đã ở lại làng, quyết Dẫn tiếp nghĩ
 nhân 
tâm một sống một chết với giặc, có đời nào lại cam tâm của vật
làm điều nhục nhã ấy! (Kim Lân)
b. Bà Hai bỗng lại cất tiếng: 3) Dẫn trực tiếp lời nói 
- Thầy nó ngủ rồi ư? Dậy tôi bảo cái này đã? (Kim Lân) thành tiếng của nhân vật
c. Anh tìm vô nhà gặp mạ, kể với mạ anh ấy gặp cậu đang 2) Dẫn gián tiếp lời nói 
theo bộ đội đi qua bên mặt trận (Phùng Quán) thành tiếng của nhân vật
d. Trong đầu tôi chợt nảy ra một ước mơ rất trẻ con: “Biết 1) Dẫn trực tiếp ý nghĩ 
đâu có lúc nào đó mình cũng làm được một chiếc xe như của nhân vật
thế nhỉ?”. (Honda Soichiro) THỰCTHỰC HÀNHHÀNH TIẾNGTIẾNG VIỆTVIỆT:: CÁCHCÁCH DẪNDẪN TRỰCTRỰC TIẾPTIẾP VÀVÀ CÁCHCÁCH DẪNDẪN GIÁNGIÁN TIẾPTIẾP
 I. LíI. Líthuyết thuyết
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 1. Cách dẫn trực tiếp:
 - Cách dẫn trực tiếpA. làLờinhắc dẫn lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ củaB. một Cách người dẫn (một
a.Ôngnhânkiểmvật) điểm từ người trong óc. Không mà, họ toàn là
 4) gián ý 
những người có tinh thần cả mà. Họ đã ở lại làng, quyết Dẫn tiếp nghĩ
 - Dấu hiệu Khi nói: đánh dấu bằng chỗ nghỉ hơi nhân 
tâm một sống một chết với giặc, có đời nào lại cam tâm của vật
 Khi : sau hai và trong kép
làm điều nhục nhã ấy! (Kim Lân)viết đặt dấu chấm dấu ngoặc
b. Bà Hai bỗng lại cất tiếngKhi: thuật lại lời đối thoại của nhân vật, lời dẫn3) trựcDẫn tiếptrực đặt tiếp sau lời dấu nói 
- Thầy nó ngủ rồi ư? Dậygạchtôi bảo ngangcái này đầuđã? dòng(Kim hoặc Lân) trong dấu ngoặc képthành tiếng của nhân vật
c. Anh2. Cách tìm vô dẫnnhà giángặp mạ, tiếp:kể với mạ anh ấy gặp cậu đang 2) Dẫn gián tiếp lời nói 
theo bộ đội đi qua bên mặt trận (Phùng Quán) thành tiếng của nhân vật
 - Cách dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói hoặc ý nghĩ của người (một nhân vật) có điều
d) Trongchỉnhđầuchotôi thíchchợthợp nảy ra một ước mơ rất trẻ con: “Biết
 1) Dẫn trực tiếp ý nghĩ của 
đâu-cóDấulúc hiệunào:đó khimình viết cũngkhônglàm đượcđược đánh một dấu chiếc bằngxe như dấu hai chấm và dấu ngoặc kép
 nhân vật
thế nhỉ?”. (Honda Soichiro) THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
 I. Lí thuyết HÀNH : CÁCH VÀ CÁCH GIÁN 
 THỰCTHỰC HÀNH TIẾNGTIẾNG VIỆTVIỆT: CÁCH DẪNDẪN TRỰCTRỰC TIẾPTIẾP VÀ CÁCH DẪNDẪN GIÁN TIẾPTIẾP
I. Lí thuyếtI. Lí thuyết
 3. CáchPHIẾU chuyển HỌClời dẫn TẬP trực SỐ tiếp 1 thành lời dẫn gián tiếp 
 1. Cách dẫn trực tiếp
 Chuyển lời dẫn trực tiếp sau đây thành lời dẫn gián tiếp
 2. Cách dẫn gián tiếp A. Lời dẫn B. Cách dẫn
 Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh 
 a.Ông kiểm điểm từ người trong óc. Không mà, họ toàn là
 châu, sai Xích Phan ra 4) . gián ýnhân 
 những người có tinh thần cả mà. sứHọgiảđã ở lại làng,Hỗn quyếtđưa khỏi nướcDẫn Vũ Nươngtiếp nghĩđó
 nhân 
 tâm một sống một chếtcũng với giặc, đưa cógửiđời mộtnào chiếclại camhoa tâmvàng mà dặn: của vật
 làm điều nhục nhã ấy! (Kim- Nhờ Lân) nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, 
 xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống 
 b. Bà Hai bỗng lại cất tiếng: 3) Dẫn trực tiếp lời nói 
 , tôi . ( ) 
 - Thầy nó ngủ rồi ư? Dậynướctôi bảo cáisẽnàytrởđã?về (KimNguyễn Lân)Dữ thành tiếng của nhân vật
 => Lời dẫn gián tiếp.
 c. Anh tìm vô nhà anh 2) gián nói 
 gặp mạ,Hômkể với sau,mạ Linhấy Phigặp cậu đangcái túi tía,Dẫn tiếp lờiminh
 theo bộ đội đi qua bên mặt trận (Phùng Quán)lấy một bằng lụa thànhđựng tiếng mười của nhân hạt vật
 châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó
 d) Trong đầu tôi chợt nảycũngra một đưa ước gửimơ mộtrất trẻ chiếccon:hoa“Biết vàng mà dặn nói hộ với chàng Trương
 1) Dẫn trực tiếp ý nghĩ của 
 đâu có lúc nào đó mình rằngcũng nếulàm đượccòn nhớ mộtchút chiếc tìnhxe nhưxưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan
 nhân vật
 thế nhỉ?”. (Honda Soichiro)ở bến sông rồi đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, nàng sẽ trở về. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Lí thuyết
 3. Cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp 
 1. Cách dẫn trực tiếp
 + Bỏ dấu hai chấm, dấu ngoặc kép (hoặc dấu gạch ngang)
 2. Cách dẫn gián tiếp
 3. Cách chuyển lời + Thêm bớt một số từ ngữ vào bộ phận trích dẫn mà vẫn đảm bảo 
 dẫn trực tiếp thành nội dung trích dẫn không thay đổi.
 gián
 lời dẫn tiếp + Chú ý thay đổi đại từ nhân xưng cho phù hợp. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Lí thuyết II. Thực hành, luyện tập
1. Cách dẫn trực tiếp 1. Bài tập 2 (sgk-90)
2. Cách dẫn gián tiếp PHIẾU HỌC TẬP 
3. Cách chuyển lời Đoạn Lời dẫn Dấu hiệu Sự phù hợp của 
dẫn trực tiếp thành văn cách dân
 (a) “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi 
lời dẫn gián tiếp và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về 
 quyền lợi.”
 (b) Chúng nó có bao nhiêu thằng, bao nhiêu Tây, bao 
 nhiêu Việt gian, đi những đường nào, đốt phá 
 những đâu đâu và dân quân, tự vệ làng ông bố trí, 
 cầm cự ra sao, rành rọt, tỉ mỉ như chính ông lão 
 vừa mới dự trận đánh giặc ấy xong thật 
 (c) “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét 
 tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.”. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
 I. Lí thuyết 1. Bài tập 2 (sgk-90)
 1. Cách dẫn PHIẾU HỌC TẬP
 Đoạn Lời dẫn Dấu hiệu Sự phù hợp của 
 trực tiếp văn cách dẫn
2. Cách dẫn (a) “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi Đặt sau dấu hai - Thông tin chính 
gián tiếp và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền chấm và trong xác; tạo độ tin cậy. 
 lợi.” dấu ngoặc kép Khẳng định tự do, 
 3. Cách chuyển => Là cách dẫn trực tiếp, dẫn lời văn. bình đẳng là quyền 
 lời dẫn trực mà tất cả mọi người 
 tiếp thành lời dân trên thế giới
 (b) Chúng nó có bao nhiêu thằng, bao nhiêu Tây, bao Không đặt sau Người đọc dễ theo 
 dẫn gián tiếp nhiêu Việt gian, đi những đường nào, đốt phá những dấu hai chấm và dõi câu chuyện; Thể 
 II. hành, đâu đâu và dân quân, tự vệ làng ông bố trí, cầm cự trong dấu ngoặc hiện được quan điểm, 
 Thực ra sao, rành rọt, tỉ mỉ như chính ông lão vừa mới dự kép tâm trạng của ông 
 luyện tập trận đánh giặc ấy xong thật Hai. Tạo sự đa dạng 
 => Là cách dẫn gián tiếp, dẫn lời nói của nhân cho lời kể.
 vật. 
 (c) “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước Đặt sau dấu hai Thể hiện sự đánh giá 
 dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.”. chấm và trong chủ quan của nhân 
 => Là cách dẫn trực tiếp ý nghĩ của nhân vật. dấu ngoặc kép vật Ông họa sĩ đối 
 với THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Lí thuyết 2. Bài tập 4 (sgk-90)
1. Cách dẫn Viết đoạn văn (khoảng 8-10 dòng) về chủ đề tinh thần yêu nước của nhân
 trực tiếp dân ta, trong đó có dẫn trực tiếp một trong các ý kiến dưới đây của Chủ tịch
2. Cách dẫn Hồ Chí Minh.
 a. Dân ta có lòng nàn yêu . là quý báu ta.
gián tiếp một nồng nước Đó truyền thống của
 b. Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước
3. Cách chuyển của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại
lời dẫn trực Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Quang Trung Chúng ta phải ghi nhớ
tiếp thành lời công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân
dẫn gián tiếp tộc anh hùng.
II. Thực hành, Yêu cầu với đoạn văn
luyện tập - Hình thức: đúng thể thức đoạn văn. Dung lượng: độ dài từ 8 - 10 dòng.
 - Nội dung:
 + Thể hiện đúng chủ đề tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
 + Trong đoạn có dẫn trực tiếp một trong các ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí
 Minh. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Lí thuyết 3. Bài tập 5 
1. Cách dẫn Hoạt động nhóm
 trực tiếp Viết đoạn văn (khoảng 8 -10 dòng, có sử dụng lời dẫn trực tiếp) 
2. Cách dẫn trình bày cảm nhận của em về đoạn trích:
gián tiếp “Cỏ non xanh tận chân trời 
3. Cách chuyển Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”
lời dẫn trực (Trích “Cảnh ngày xuân” - Truyện Kiều- Nguyễn Du) 
tiếp thành lời Yêu cầu với đoạn văn
dẫn gián tiếp - Hình thức: đúng thể thức đoạn văn. Dung lượng: độ dài từ 8 - 10 dòng. 
II. Thực hành, Nghị luận văn học (phân tích một đoạn trích tác phẩm văn học)
luyện tập - Nội dung:
 + Thể hiện được cảm nhận về đặc sắc nội dung và nghệ thuật của 2 câu thơ 
 (trích trọng Truyện Kiều)
 + Trong đoạn có dẫn trực tiếp Đoạn văn tham khảo :
 Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, ông được coi là bậc thầy trong bút pháp tả. Miêu tả 
về mùa xuân, trong đoạn trích “Cảnh ngày xuân” có hai câu vô cùng đặc sắc
 “Cỏ non xanh tận chân trời
 Cành lê trắng điểm một vài bông hoa ”
 Hình ảnh: “Cỏ non xanh tận chân trời”, khiến người đọc tưởng tượng khắp mặt đất, tới tận
chân trời là màu xanh mơn mởn của cỏ non, gợi liên tưởng đến sức sống tràn trề của mùa
xuân, mùa của vạn vật sinh sôi. Hình ảnh: “Cành lê trắng điểm một vài bông hoa” với lối
đảo ngữ đưa tính từ trắng lên trước danh từ bông hoa để nhấn mạnh sắc trắng tinh khôi, nổi
bật của bông hoa lê giữa thảm cỏ xanh tươi. Bút pháp chấm phá đã gợi ra một bức tranh
thiên nhiên tươi đẹp, ấm áp và tràn đầy sức sống. Đồng thời còn giúp người đọc cảm nhận
được tâm trạng, cảm xúc của chị em Thúy Kiều, có chút tiếc nuối và lưu luyến trước sự
chuyển động nhanh, vội vã của thời gian. PHIẾU CHỈNH SỬA ĐOẠN VĂN
Nhiệm vụ: Hãy đọc bài viết của mình và hoàn chỉnh bài viết bằng cách 
trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài viết đảm bảo hình thức đoạn văn chưa?................................................
2. Nội dung: .
- Đoạn văn có đúng chủ đề hay không? .........................................................
+ Đoạn văn có sử dụng cách dẫn trực tiếp không?.........................................
........................................ ........................................ ........................................
3. Bài viết có sai chính tả không? Nếu có em sửa chữa như thế nào?
...........................................................................................................................
........................................................................................................................... Hướng dẫn học tập
- Hoàn thành các bài tập còn lại 
- Chuẩn bị bài THĐH “Chiếc lược ngà”
+ Đọc truyện “Chiếc lược ngà” và hoàn thành phiếu học tập
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 TÌM HIỂU CHUNG VỀ TÁC PHẨM “CHIẾC LƯỢC NGÀ”
Thể loại 
Đề tài 
Bối cảnh . 
Nhân vật . ..
Ngôi kể 
(Mối quan hệ với các .. .. 
nhân vật; tác dụng) 
Nhan đề 
(liên quan đến chi tiết . 
nào trong văn bản)
Bố cục 
 ... 
Tóm tắt . .. 
 .