Bài giảng Ngữ văn 11 - Bài: Hai đứa trẻ

 I. Tiểu dẫn HAI ĐỨA TRẺ
 1 Tác giả: Thạch Lam.
 Ông là người đôn hậu và tinh tế, rất thành công ở truyện ngắn. 
 Ông chủ yếu khai thác thế giới nội tâm nhân vật với những cảm xúc 
 mong manh, mơ hồ. Mỗi truyện như một bài thơ trữ tình đượm buồn 
 2 Tác phẩm:
 In trong “ Nắng trong vườn” 1938.
 II Tìm hiểu truyện ngắn
 1. Bốc cục
- Từ đầu phía làng: Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn và tâm trạng 
của Liên.
- Tiếp theo hằng ngày của họ: Bức tranh phố huyện khi vào đêm và 
tâm trạng của Liên.
- Còn lại: Cảnh đợi tàu. 2. Bức tranh phố huyện và tâm trạng của Liên
a. Cảnh chiều tàn, đêm tàn
- Âm thanh: tiếng trống thu không, tiếng ếch nhái kêu ran, tiếng muỗi 
vo ve. Âm thanh buồn bã, tẻ nhạt, xa vắng nao lòng.
- Hình ảnh: phương tây đỏ rực như lửa cháy, dãy tre làng đen lại 
- Màu sắc: đỏ rực, đen lại, bóng tối 
=> Không gian êm đềm, nên thơ, lặng lẽ, buồn man mác; một chiều 
mùa hạ thật tuyệt vời b. Cảnh chợ tàn
- Chợ họp giữa phố đã vãn từ lâu, không một tiếng ồn ào, người cụng 
về hết 
- Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị..
- Mấy đứa trẻ con nhà nghèo 
- Mùi ẩm mốc bốc lên.
=> Gợi lên phố huyện nghèo xơ xác, tẻ nhạt, đơn điệu, tù túng. c. Con người nơi phố huyện lúc chiều tàn, đêm tàn
- Mấy đứa trẻ con nhà nghèo nhặt nhạnh sau phiên chợ tàn.
- Mẹ con chị Tí với gánh hàng nước di động.
- Mẹ Liên 
- Bà cụ Thi hơi điên với tiếng cười ma quái.
- Hàng phở của bác Siêu
- Chị em Liên với cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu.
- Gia đình bác xẩm
=> Những kiếm đời tàn tạ, quá ít niềm vui.
d. Tâm trạng của Liên 
- Tâm trạng buồn man mác trước chiều tàn.
- Cảm nhận mùi vị quê hương.
- Lòng trắc ẩn trước những đứa trẻ.
=> Tấm lòng nhân hậu, gắn bó với con người yêu thương quê hương. 4. Cảnh đợi tàu
- Bối cảnh đợi tàu
+ Đêm đã vào khuya, người vắng mãi
+ Bóng tối dày đặc, ánh sáng le lói yếu ớt
+ Hai chị em đã buồn ngủ ríu cả mắt
- Lý do đợi tàu
+ Làm theo lời mẹ dặn: thức đến khi tàu xuống để bán hàng may ra 
còn vài người mua
+ Điều quan trọng hơn là để ngắm nhìn đoàn tàu 
- Khi đoàn tàu đến: miêu tả tỉ mỉ; đẹp; vui vẻ và huyên náo. - Khi đoàn tàu đến: miêu tả tỉ mỉ; đẹp; vui vẻ và huyên náo.
+ Hân hoan đứng lên ngắm đoàn tàu ( nhìn rõ, gần hơn đoàn tàu)
+ Bàn luận, đánh giá về đoàn tàu: ít nhiều thất vọng không đông và 
kém sáng
+ Điều quan trọng là họ đến từ Hà Nội, hai chị em lặng theo mơ tưởng
+ Mang đến âm thanh, ánh sáng xua đi bóng tối dày đặc của phố 
huyện
- Khi đoàn tàu đi qua: sự tiếc nuối
- Ý nghĩa: đoàn tàu gợi sự giàu sang, một thế giới đáng sống
- Tấm lòng yêu thương trân trọng của tác giả 5. Tổng kết
- Nghệ thuật: lời văn đầy chất thơ, nhiều chi tiết đối lập; cốt truyện đơn 
giản, nổi bật là thế giới tâm trạng hai đứa trẻ. Bút pháp đối lập tương 
phản. Giọng văn nhẹ nhàng, lời văn bình dị, tinh tế, đầy chất thơ.
- Tư tưởng: Niềm xót thương trước kiếp đời cơ cực, quanh quẩn, quá ít 
niềm vui và hi vọng. Trân trọng với ước mong vươn tới cuộc sống tốt 
đẹp- tư tưởng nhân đạo đáng quý của tác giả.