Bài giảng Ngữ văn 9 - Bài: Sang thu (Hữu Thỉnh)

 Sang thu
 HỮU THỈNH Với Đỗ Phủ:
Khóm cúc chen ngang dòng lệ cũ
Con thuyền buộc chặt mối tình già Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt
Với Nguyễn Khuyến:
 Ngõ trúc quanh co khách vắng teo
. Với Xuân Diệu: Đây mùa thu tới mùa thu tới
 Với áo mơ phai dệt lá vàng Con nai vàng ngơ ngác
Với Lưu Trọng Lư:
 Đạp trên lá vàng khô Sang thu
 HỮU THỈNH I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả.
 - Hữu Thỉnh (1942), quê ở Vĩnh Phúc.
 - Ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong 
 cuộc kháng chiến chống Mĩ. Từ một người lính 
 trong binh chủng Tăng thiết giáp, ông trở thành 
 nhà thơ quân đội.
 - Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay về những 
 con người, cuộc sống ở nông thôn.
 - Thơ ông thiên về cảm nhận vẻ đẹp tĩnh lặng, 
 thanh bình của thiên nhiên đất nước và cuộc 
 sống, mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương 
 trước đất trời trong trẻo, biến chuyển nhẹ 
 nhàng. I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả.
 - Hữu Thỉnh (1942), quê ở Vĩnh Phúc.
 - Ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong 
 cuộc kháng chiến chống Mĩ. Từ một người lính 
 trong binh chủng Tăng thiết giáp, ông trở thành 
 nhà thơ quân đội.
 - Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay về những 
 con người, cuộc sống ở nông thôn.
 - Thơ ông thiên về cảm nhận vẻ đẹp tĩnh lặng, 
 thanh bình của thiên nhiên đất nước và cuộc 
 sống, mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương 
 trước đất trời trong trẻo, biến chuyển nhẹ 
 nhàng.
 - Những tác phẩm chính: “Từ chiến hào tới 
 thành phố”; “Thư mùa đông”; “Tình ca biển”; 
 “Âm vang chiến hào”... I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả.
 2. Tác phẩm.
 a. Xuất xứ.
 - Bài thơ viết cuối năm 1977 khi đất nước đã 
 thống nhất.
 - In trong tập thơ “Từ chiến hào về thành phố.”
 b. Chủ đề: Những cảm nhận tinh tế về biến 
 chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời từ hạ 
 sang thu. I. TÌM HIỂU CHUNG. Văn bản: Sang thu
 1. Tác giả. (Hữu Thỉnh)
 2. Tác phẩm. Bỗng nhận ra hương ổi
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Phả vào trong gió se
 1. Đọc – cảm nhận chung. Sương chùng chình qua ngõ
 - Thể thơ: 5 chữ K1: Cảm nhận dấu hiệu Hình như thu đã về 
 báo thu.
 Sông được lúc dềnh dàng
 - Cấu trúc: 3 phần K2: Cảm nhận sự đổi thay của 
 cảnh vật lúc sang thu. Chim bắt đầu vội vã
 K3: Cảm nhận mùa thu bằng suy Có đám mây mùa hạ
 ngẫm, trải nghiệm. Vắt nửa mình sang thu
 Vẫn còn bao nhiêu nắng
 Đã vơi dần cơn mưa
 Sấm cũng bớt bất ngờ
 Trên hàng cây đứng tuổi.
 ? Em có nhận xét gì về thể thơ và 
 cấu trúc bài thơ. I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả. Bỗng nhận ra hương ổi
 2. Tác phẩm. Phả vào trong gió se
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Sương chùng chình qua ngõ
 Hình nh thu đã v 
 1. Đọc – cảm nhận chung. ư ề
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những 
 dấu hiệu báo thu.
 ? Nhà thơ nhận ra tín 
 hiệu của sự chuyển 
 mùa qua dấu hiệu nào 
 và bằng những giác 
 quan nào? I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả. Bỗng nhận ra hương ổi
 2. Tác phẩm.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Phả vào trong gió se
 1. Đọc – cảm nhận chung. Sương chùng chình qua ngõ
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 Hình như thu đã về 
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những 
 dấu hiệu báo thu.
 Gợi hình dung cụ 
 Cảm nhận Hương ổi
 thể, gợi sự vận động 
 bằng khứu 
 Gió se nhẹ nhàng.
 giác, xúc 
 giác Phả
 Dấu Sương thu 
 hiệu Cảm nhận Sương Nhân có ý chậm 
 sang bằng thị giác chùng chình hoá lại, quấn 
 thu quýt bên 
 ngõ xóm
 Cảm giác 
 Bỗng
 bất ngờ
 Cảm xúc
 Hình như Cảm giác mơ hồ, chưa 
 rõ ràng. I. TÌM HiỂU CHUNG. Sông được lúc dềnh dàng
 1. Tác giả. Chim bắt đầu vội vã
 2. Tác phẩm. Có đám mây mùa hạ
II. ĐỌC – HiỂU VĂN BẢN. Vắt nửa mình sang thu
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu ? Không gian mùa thu được cảm 
 hiệu báo thu. nhận từ những hình ảnh nào.
 NT nhân hóa, động từ, TPTình thái cảm xúc 
 ngỡ ngàng, xao xuyến của nhà thơ khi thu sang .
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu. I. TÌM HIỂU CHUNG. Sông được lúc dềnh dàng
 1. Tác giả. Chim bắt đầu vội vã
 2. Tác phẩm. Có đám mây mùa hạ
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Vắt nửa mình sang thu
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu 
 hiệu báo thu.
 Sự giao thoa của tạo vật. cảm xúc ngỡ 
 ngàng, xao xuyến của nhà thơ.
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu
 + Sông dềnh dàng >< chim vội vã sự vận động Sông được lúc dềnh dàng
 tương phản, nghệ thuật nhân hoá + từ láy 
 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt. 
 Chim bắt đầu vội vã I. TÌM HIỂU CHUNG. Sông được lúc dềnh dàng
 1. Tác giả. Chim bắt đầu vội vã
 2. Tác phẩm. Có đám mây mùa hạ
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Vắt nửa mình sang thu
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu 
 hiệu báo thu.
 cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến của nhà thơ. ? Em hãy phân tích 
 cái hay của biện 
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu pháp nhân hoá trong 
 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt. hai câu thơ cuối. I. TÌM HIỂU CHUNG.
 1. Tác giả. Sông được lúc dềnh dàng
 2. Tác phẩm. Chim bắt đầu vội vã
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN. Có đám mây mùa hạ
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 Vắt nửa mình sang thu
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu 
 hiệu báo thu.
 Sự giao thoa của tạo vật. cảm xúc ngỡ ngàng, 
 xao xuyến của nhà thơ.
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu.
 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt. 
 Có đám mây mùa hạ 
 Vắt nửa mình sang thu
 Mây mỏng như dải lụa 
 treo trên bầu trời 
 Nghệ thuật nhân hoá
 Ranh giới giữa mùa 
 hạ - mùa thu
 Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên. I. TÌM HIỂU CHUNG.
 Vẫn còn bao nhiêu nắng
 1. Tác giả.
 Đã vơi dần cơn mưa
 2. Tác phẩm.
 Sấm cũng bớt bất ngờ
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN.
 Trên hàng cây đứng tuổi.
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu 
 hiệu báo thu.
 Sự giao thoa của tạo vật. cảm xúc ngỡ ngàng, xao 
 xuyến của nhà thơ.
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu.
 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt. 
 Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên. 
 c. Cảm nhận về mùa thu bằng suy ngẫm, trải nghiệm. Vẫn còn bao nhiêu nắng Sấm cũng bớt bất ngờ
 Đã vơi dần cơn mưa Trên hàng cây đứng tuổi.
? Những biểu hiện khác biệt nào của thời tiết khi chuyển từ hạ sang thu. Vẫn còn bao nhiêu nắng Sấm cũng bớt bất ngờ
 Đã vơi dần cơn mưa Trên hàng cây đứng tuổi.
 Nắng ----- mưa ------ sấm ---- hàng cây
 Vẫn còn ---- đã vơi ---- cũng bớt ---- đứng tuổi
 Sự chuyển biến của các hiện tượng tự nhiên: hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn.
 Sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ. I. TÌM HIỂU CHUNG.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN.
 1. Đọc – cảm nhận chung.
 2. Đọc – hiểu chi tiết.
 a. Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu 
 hiệu báo thu.
 Sự giao thoa của tạo vật. cảm xúc ngỡ Sấm cũng bớt bất ngờ
 ngàng, xao xuyến của nhà thơ.
 b. Cảm nhận sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu.
 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt. 
 Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên. 
 c. Cảm nhận về mùa thu bằng suy ngẫm, trải nghiệm
 Sự chuyển biến của các hiện tượng tự nhiên: 
 hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn. Trên hàng cây đứng tuổi.
 Sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ.
 Có 2 tầng nghĩa:
 ? Hai câu cuối mang nhiều 
 + Tả thực:Sang thu sấm thưa và nhỏ dần, không đủ 
 tầng nghĩa? Hãy phân tích.
 sức lay động hàng cây đã bao mùa thay lá.
 Sấm: những vang động bất Khi đã từng trải, 
 thường của ngoại cảnh con người sẽ vững 
 + Ẩn dụ: vàng hơn trước 
 Hàng cây đứng tuổi: Con 
 những thử thách 
 người đã từng trải.
 cuộc đời