Bài giảng Ngữ văn 9 - Thực hành đọc hiểu: Kiều ở lầu Ngưng Bích

 TIẾT 21,22. THĐH HOẠT ĐỘNG 1: 
HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU QUÀ MẮN 
 MAY 
HỘP Có 4 hộp quà, để nhận quà, HS sẽ trả lời câu hỏi. HS giơ 
tay tham gia chơi, được tự chọn hộp quà và mở câu hỏi 
của mình. Nếu trả lời đúng, HS sẽ nhận được phần quà 
tương ứng trong hộp quà đó. 1. Tác phẩm Truyện Kiều được mượn cốt truyện của truyện nào? 
 A. Truyện Lục Vân Tiên 
 B. Truyện Tống Trân- Cúc Hoa 
 C. Kim Vân Kiều truyện 
 D. Sơ kính tân trang 
 9 Đ 
 A 
2. Thể loại của Truyện Kiều là: 
A. Truyện thơ Nôm 
B. Thơ song thất lục bát 
C. Tiểu thuyết chương hồi 
D. Truyện truyền kì 
 8 Đ 
 A C. Tên gọi Đoạn trường tân thanh có nghĩa là gì? 
 A. Đứt từng mảnh ruột 
 B. Tiếng kêu mới 
 C. Con đường dài màu xanh đứt đoạn 
 D. Tiếng kêu mới đứt ruột 
 9 Đ 
 D 4. Ý nào sau đây nêu đúng diễn biến cốt truyện trong “Truyện Kiều”? 
A. Gặp gỡ và đính ước – Gia biến và lưu lạc – Đoàn tụ 
B. Gia biến và lưu lạc - Gặp gỡ và đính ước - Đoàn tụ 
C. Gia biến và lưu lạc - Đoàn tụ - Gặp gỡ và đính ước 
D. Gặp gỡ và đính ước – Đoàn tụ - Gia biến và lưu lạc 
 8 Đ 
 A HOẠT ĐỘNG 2: 
HÌNH THÀNH 
 KIẾN THỨC I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ ĐOẠN TRÍCH 
 1. Đọc, tìm hiểu từ khó 
 2. Tìm hiểu chung 
a.Nêu xuất xứ, vị trí của đoạn trích. 
b. Đoạn trích có thể dự kiến chia làm mấy phần? Nội dung 
của từng phần như thế nào? 
c. Xác định các phương thức biểu đạt có trong đoạn trích. 2. Tìm hiểu chung 
 a. Xuất xứ, vị trí đoạn trích 
 - Thuộc phần 2 (Gia biến và lưu lạc) 
 - Sau khi bị Mã Giám Sinh làm nhục, biết mình bị bán vào lầu 
 xanh, Kiều liều mình tự vẫn. Mụ chủ nhà sợ mất “cả vốn lẫn lời” 
 nên hứa hẹn gả chồng cho Kiều, đưa nàng ra ở lầu Ngưng Bích 
 nhưng thực chất là giam lỏng và chuẩn bị âm mưu bắt nàng tiếp 
 khách làng chơi. b. Bố cục 
 Phần 1: 6 câu đầu: Hoàn cảnh và tâm trạng 
 của Thúy Kiều. 
 Phần 2: 8 câu tiếp: Nỗi nhớ thương người 
 thân của Kiều. 
 Phần 3: 8 câu cuối: Tâm trạng đau buồn và 
 dự cảm về tương lai sóng gió của Kiều. II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN HOẠT ĐỘNG THEO GÓC 
 Góc 1. Tìm và kể sự Góc 2. Hiểu và tả cảnh 
Đọc đoạn trích và thực hiện Đọc sáu dòng thơ đầu và 
 thực hiện các yêu cầu sau: 
các yêu cầu sau: 
 1. Khung cảnh thiên nhiên 
1. Chỉ rõ hoàn cảnh và trình tự được miêu tả trong sáu dòng 
nỗi nhớ, tâm trạng của Thúy thơ đầu có tác dụng như thế 
Kiều trong đoạn trích. Theo nào trong việc thể hiện tâm 
em, trình tự nỗi nhớ đó có hợp trạng của Thúy Kiều? 
lí không? Vì sao? 2. Nhập vai là Thúy Kiều, viết 
2. Nhập vai người kể chuyện, một đoạn văn ngắn miêu tả lại 
viết đoạn văn kể lại ngắn ngọn khung cảnh ở lầu Ngưng Bích. 
nội dung đoạn trích. HOẠT ĐỘNG THEO GÓC 
 Góc 3. Hiểu tình và Góc 4. Thấu tâm, cảm tài, 
 luận tình – sự 
 bình thơ 
 Đọc tám dòng thơ cuối và thực 
Đọc tám dòng thơ tiếp và hiện các yêu cầu sau: 
thực hiện các yêu cầu sau: 1. Cảm nhận tâm trạng Thúy Kiều 
1. Đoạn thơ là lời của ai? Chỉ rõ trong từng hình ảnh thiên nhiên. 
căn cứ để xác định. 2. Kể tên các yếu tố nghệ thuật 
2. Diễn biến nội tâm của nhân được sử dụng trong đoạn thơ. 
vật được thể hiện như thế nào Theo em, yếu tố nghệ thuật nào 
của đoạn thơ? thể hiện rõ nét nhất tài năng nghệ 
3. Chọn một hoặc hai dòng thơ thuật của Nguyễn Du? Vì sao? 
và viết đoạn văn ngắn (5-7 3. Trao đổi trong nhóm để thấy 
 được tác dụng của việc kết hợp 
dòng) bình về một hoặc hai 
 yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn 
dòng thơ đó. trích. 1. Hoàn cảnh và trình tự nỗi nhớ, tâm trạng của 
Thúy Kiều 
 - Hoàn cảnh của Thúy Kiều: 
 + Thúy Kiều bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích. 
 + Nàng bị mất tự do, cô đơn một mình giữa không 
 gian rộng lớn, bao la; với sự lặp lại quay vòng của 
 thời gian từ ngày này sang ngày khác. 1. Hoàn cảnh và trình tự nỗi nhớ, tâm trạng của 
Thúy Kiều 
 - Trình tự nỗi nhớ, tâm trạng của Thúy Kiều 
 + Thúy Kiều buồn nhớ về Kim Trọng 
 + Thúy Kiều xót thương nhớ về cha mẹ 
 + Thúy Kiều buồn tủi về chính mình 
 -> Nỗi nhớ hoàn toàn hợp lý, đúng tâm lý của 
 con người. Kể lại đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích 
Thúy Kiều bị mụ chủ nhà chứ giam lỏng ở lầu Ngưng 
Bích. Hằng ngày, Kiều đứng trên lầu cao nhìn ra xung 
quanh bốn bề bát ngát, chỉ có non xa, tấm trăng trên 
trời, cùng cồn cát vàng, bụi hồng gai. Những cảnh vật 
như xa, như gần, như hư, như thực khiến Thúy Kiều 
càng thấm thía sự nhỏ bé và nỗi cô đơn. Thúy Kiều nhớ 
đến Kim Trọng và xót xa khi giờ đây nàng đã không 
còn xứng với tình yêu của chàng nữa. Rồi Thúy Kiều 
lại nhớ về cha mẹ mà xót thương bởi nàng không thể 
phụng dưỡng, chăm sóc cha mẹ lúc về già. Cuối cùng, 
Thúy Kiều buồn tủi cho chính thân phận, cuộc đời và 
lo lắng cho tương lai của mình. 2. Thúy Kiều và khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng 
 Bích (6 câu đầu) 
 * Điểm nhìn khung cảnh thiên nhiên 
Điểm 
 - Điểm nhìn từ trên cao 
 nhìn 
 - Được nhìn qua đôi mắt và tâm trạng của Điểm 
 Thúy Kiều nhìn 2. Thúy Kiều và khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích 
 (6 câu đầu) 
 * Khung cảnh thiên nhiên ẩn chứa tâm trạng Thúy Kiều 
Hình “non xa”, “trăng gần”, “bốn bề bát 
 ảnh ngát”, “cát vàng, bụi hồng”, 
 từ láy bát ngát; tính từ xa - gần, chỉ từ nọ Nghệ 
 - kia; biện pháp ẩn dụ “khoá xuân”- . thuật 
 Cảnh vật đẹp như một bức tranh sơn dầu nhưng gợi 
 Kết luận sự xa xôi, hoang vắng, thiếu hơi ấm của con người.