Bài giảng Vật lí 9 - Bài 7: Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

 V Â T L Ý 9 KIỂM TRA BÀI CŨ
 Cho đoạn mạch điện như hình vẽ. Biết R1 = 10Ω, R2 = 15Ω và R3 
= 25Ω. Hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch UAC = 60V.
a. Tính cường độ dòng điện trong mạch.
b. Tìm hiệu điện thế hai đầu mỗi điện trở
 R1 R2 R3
 Tóm tắt: A . .C
 R1 nt R2 nt R3 
 R1 = 10Ω a. Itoàn mạch = ?
 R2 = 15Ω 
 b. U1 = ? 
 R3 = 25Ω U2 = ? U3= ?
 UAC = 60V Bài giải
 a. Điện trở tương đương của đoạn mạch là:
 Rtđ = R1+ R2+ R3 = 10 +15 +25 = 50 (Ω)
Cường độ dòng điện trong mạch chính là:
 U 60
 I = = =1,2(  )
 Rtd 50
b. Hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở là:
 U1 = I1.R1 = 1,2.10 =12 (V)
 U2 = I2 . R2 = 1,2.15 = 18 (V)
 U3 = I3.R3 =1,2. 25 = 30 (V) BÀI 7
SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO 
 CHIỀU DÀI DÂY DẪN I. XÁC ĐỊNH SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ DÂY DẪN VÀO 
MỘT TRONG NHỮNG YẾU TỐ KHÁC NHAU 
1. Các cuộn dây dẫn ở hình 7.1 có những điểm 
nào khác nhau?
 Vật liệu làm dây
 Tiết diện S
 Dây nhôm
 Chiều dài
 Trả lời: Các cuộn dây dẫn có những điểm 
khác nhau: Vật liệu; chiều dài; tiết diện. Dây hợp kim
 Những yếu tố có thể ảnh hưởng tới điện trở 
của dây: Vật liệu; chiều dài; tiết diện.
 Dây đồng 2. Cần phải xác định xem điện trở của dây dẫn có phụ thuộc vào 
chiều dài dây, tiết diện dây và vật liệu làm dây dẫn hay không và 
phụ thuộc vào từng yếu tố này như thế nào?
 Cùng tiết diện S
 l
 l1 2
 Cùng vật liệu làm dây
 Trả lời: Để xác định điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều 
dài dây thì thay đổi chiều dài, còn tiết diện dây và vật liệu làm dây 
dẫn phải như nhau (giữ nguyên). 
 Tương tự như thế với các trương hợp còn lại (tiết diện, vật liệu). 
Tóm lại: Điện trở phụ thuộc vào 3 yếu tố đó là chiều 
dài dây dẫn, tiết diện của dây, vật liệu làm dây dẫn. II. SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO CHIỀU DÀI DÂY 
DẪN
1. Dự kiến cách làm
 Đo điện trở của dây dẫn có chiều dài l, 2l, 3l nhưng có tiết diện 
như nhau và được làm từ cùng loại vật liệu. So sánh các giá trị 
điện trở tìm ra mối quan hệ điện trở và chiều dài dây dẫn.
 2 3
 C1: Một dây dẫn dài l có điện trở R. Nếu cho rằng dây dẫn cùng 
loại đó dài 2l là gồm hai dây dẫn dài l được mắc nối tiếp với nhau 
thì hãy dự đoán xem dây dẫn này có điện trở là bao nhiêu? Tương 
tự như thế một dây dẫn có chiều dài 3l sẽ có điện trở là bao nhiêu?
Trả lời: Dây dẫn dài 2l có điện trở 2R, dây dẫn dài 3l có điện trở 
3R. 2. Thí nghiệm kiểm tra
 K 6V UV6
 R1 = = =4 
 IA1 1,5
 (1)
 A
 + A -
 K
 V A B
 Hình a. 0
 + - 2. Thí nghiệm kiểm tra:
 K 6V UV6
 R2 = = =8 
 IA2 0,75
 (1) (2)
 A
 + A -
 K
 Hình b. 0 V A B
 + - 2. Thí nghiệm kiểm tra:
 K 6V UV6
 R3 = = =12 
 IA3 0,5
 (1) (2) (3)
 A
 + A -
 K
 Hình c. 0 V A B
 + - 2. Thí nghiệm kiểm tra: Ghi kết quả vào bảng 1 
 KQ đo Hiệu điên thế Cường độ Điện trở dây
 Lần TN (V) dòng điện (A) dẫn (Ω)
 Với dây dẫn U1 = 6 I1 = 1,5 R1 = 4
 dài l
 Với dây dẫn U2 = 6 I2 = 0,75 R2 = 8
 dài 2l
 U = 6 I = 0,5 R = 12
 Với dây dẫn 3 3 3
 dài 3l
 Nhận xét: Từ kết quả thí nghiệm, cho ta biết dự đoán đã nêu theo 
 yêu cầu của C1 là đúng. (dây l có R1 = 4Ω, dây 2l có R2 = 8Ω, dây 
 3l có R3 = 12Ω ) 3. Kết luận:
 Điện trở của dây dẫn tỉ lệ thuận với chiều dài của dây.
 (Có nghĩa là với dây dẫn được làm cùng vật liệu và cùng tiết 
 diện thì: dây dẫn càng dài thì điện trở của dây càng lớn và 
 ngược lại).
 R1/R2 = l1/l2 III. VẬN DỤNG
C2: Mắc một bóng đèn vào hiệu điện thế không đổi bằng dây dẫn 
ngắn thì bóng đèn sáng bình thường, nhưng nếu thay bằng dây dẫn 
khá dài có cùng tiết diện và được làm từ cùng một loại vật liệu thì 
đèn sáng yếu hơn. Hãy giải thích tại sao?
 Trả lời
 Khi giữ HĐT không đổi, nếu mắc đèn vào HĐT này với dây dẫn 
dài thì điện trở của đoạn mạch càng lớn. Theo định luật Ôm, cường 
độ dòng điện chạy qua đèn càng nhỏ và đèn sáng yếu hơn. 
 Hình minh hoạ C3: Khi đặt hiệu điện thế 6V vào hai đầu một cuộn dây dẫn thì 
dòng điện chạy qua nó có cường độ 0,3A. Tính chiều dài của dây 
dẫn dùng để cuốn cuộn dây này, biết rằng dây dẫn loại này nếu dài 
4 m thì có điện trở là 2Ω. 
 Tóm tắt Bài giải 
 U = 6V Điện trở của dây là: 
 I = 0,3A
 l1 = 4m
 Chiều dài của dây là: 
 R1 = 2 Ω
 R l R. l 20.4
 1= 1 lm = 2 1 = = 40( )
 l2 = ? 2
 R2 l 2 R 1 2 C4: Hai đoạn dây dẫn có cùng tiết diện và làm cùng loại vật liệu, 
có chiều dài l1 và l2 . Lần lượt đặt cùng HĐT vào hai đầu mỗi đoạn 
dây này thì dòng điện chạy qua chúng có dòng điện tương ứng là I1 
và I2 . Biết I1 = 0,25I2 , hỏi l1 gấp bao nhiêu lần l2 ?
 Tóm tắt Bài giải 
 I = 0,25I IR12
 1 2 Từ hệ thức: =
 IR21
So sánh l1; l2 ?
 Mà điện trở dây tỉ lệ thuận với chiều dài
 I1 l 2 l 1. I 1 l 1 .0,25 I 2
 = l2 = = =0,25 l 1 l 1 = 4 l 2
 I2 l 1 I 2 I 2 BÀI TẬP
 Bài 1. Hai dây dẫn bằng nhôm có cùng tiết diện, một dây dài
2m có điện trở R1 và dây kia dài 6m có điện trở R2. Tính tỉ số
R1/R2.
 Bài giải 
Cho biết
 Từ mối quan hệ giữa điện trở của dây dẫn với độ 
lm= 2
1 dài của dây dẫn ta có:
lm2 = 6
R1 Rl21
 = ? 11= = =
R2
 Rl2263 Bài 2. Một dây dẫn dài 120m được dùng đế quấn thành một
cuộn dây. Khi đặt hiệu điện thế 30V vào hai đầu cuộn dây này thì
cường độ dòng điện chạy qua nó là 125mA.
a. Tính điện trở của cuộn dây.
b. Mỗi đoạn dài 1m của dây dẫn này có điện trở là bao nhiêu?
 Cho biết Bài giải 
l = 120m a. Điện trở của cuộn dây:
U = 30V
I = 125mA = 0,125A I= U/R=>R = U/I = 30/0,125 = 240(Ω)
a. R = ?
b. l1 = 1m b. Mỗi mét của dây dẫn này có điện
r = ? trở là r = R/l = 240/120 = 2(Ω) Bài 3. Hình 7.1 biểu diễn một đoạn dây dẫn AB đồng chất, tiết diện đều,
hai điểm M và N chia dây dẫn AB thành ba đoạn dài bằng nhau:
AM=MN=NB. Cho dòng điện cường độ I chạy qua dây dẫn này.
a. Hãy cho biết hiệu điện thế UAB bằng bao nhiêu lần hiệu điện thế UMN.
b. Hãy so sánh hiệu điện thế UAN và UMB.
 Cho biết:
 Bài giải 
Dây dẫn AB chia ra 
thành: AM=MN=NB a. Từ hình vẽ ta có:
a. U = ? U
 AB MN URAB 3
b. So sánh: AB= AB = = =33 UU =
 U R MN 1 AB MN
UAN và UMB MN MN
 b. Từ hình vẽ ta có: AN = AM + MN = MN + NB = MB 
 URAN AN AN 2
 = = = =1 UUAN = MB
 UMB R MB MB 2 HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
+ Học thuộc ghi nhớ. 
+ Đọc phần có thể em chưa biết.
+ Làm bài tập 7.1; 7.4 - SBT