Giáo án Địa lí Lớp 9 - Tuần 3 - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 13/9/2020 
Tuần: 3 - Tiết: 5
 Bài 5: THỰC HÀNH 
 PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH THÁP DÂN SỐ NĂM 1989
 VÀ NĂM 1999
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
* Kiến thức:
 - Phân tích, so sánh tháp dân số.
 - Tìm được sự thay đổi và xu hướng thay đổi cơ cấu dân số theo tuổi 
của nước ta.
 - Xác lập được mối quan hệ giữa gia tăng dân số với cơ cấu dân số, 
giữa dân số và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. 
* Kĩ năng: Củng cố và hình thành ở mức độ cao kĩ năng đọc và phân tích 
so sánh tháp tuổi để giải thích các xu hướng thay đổi cơ cấu theo tuổi. Các 
thuận lợi và khó khăn, giải pháp trong chính sách dân số.
* Thái độ: Có ý thức làm bài thực hành tốt. 
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 Các phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho HS qua nội 
dung bài:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 - Năng lực trình bày và trao đổi thông tin. 
 - Năng lực hợp tác nhóm
II. Chuẩn bị :
 Giáo viên: bảng phụ
 Học sinh: HS mang theo máy tính cá nhân. 
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
1. Ổn định lớp: (1P)
2. Kiểm tra bài cũ: (không)
 Kiểm tra 15 phút
3. Bài mới: (25p)
 Hoạt động của GV và HS Sản phẩm của HS Kết luận của GV
HĐ 1: Tìm hiểu thực tiển 
(Mở đầu, khởi động) , 
 (1 phút)
 Kết cấu dân số theo tuổi 
trên phạm vi cả nước và 
trong từng vùng có ý nghĩa 
quan trọng, nó thể hiện tổng 
hợp tình hình sinh, tử, tuổi 
thọ khả năng pt dân số và 
 Trang 17 nguồn lao động. Kết cấu dân 
số theo độ tuổi và theo giới 
tính được biểu hiện trực quan 
bằng tháp dân số. 
 Ta cùng phân tích so sánh 
tháp dân số năm 1989 và 
1999. 1. Phân tích và so 
* HĐ 2: Tìm hiểu tháp dân sánh hai tháp dân số:
số: HĐ Nhóm (11 phút)
 - THGDKNS: Trách nhiệm 
của bản thân đối với cộng 
đồng về quy mô gia đình hợp 
lí.
- Bước 1: GV chia lớp thành 
4 nhóm (mỗi tổ là 1 nhóm).
- Bước 2: GV yêu cầu các 
nhóm quan sát hai tháp dân HS làm việc theo nhóm, 
số trong SGK được phân các nhóm trưởng quản 
công tìm hiểu theo từng đơn lý nhóm, phân công 
vị nhóm: nhiệm vụ cho từng 
+ Nhóm 1,2: tìm hiểu tháp thành viên và thảo luận, 
dân số năm 1989. thư ký của nhóm ghi 
+ Nhóm 3,4: tìm hiểu tháp nhận kết quả làm việc 
dân số năm 1999. của nhóm.
 GV yêu cầu các nhóm làm Đại diện các nhóm trình 
việc theo các nội dung sau: bày, các HS khác cần 
+ Hình dạng của tháp. chú ý theo dõi phần 
+ Cơ cấu dân số theo độ tuổi. trình bày của các nhóm, 
+ Tỉ lệ dân số phụ thuộc. nhận xét và bổ sung nếu 
GV: Chuẩn xác kiến thức có.
 Đặc điểm Tháp dân số năm 1989 Tháp dân số năm 1989
Hình dạng - Dáy mở rộng - Đáy tháp thu hẹp
 - Thân thu hẹp - Thân mở rộng
 - Đỉnh hẹp và thấp - Đỉnh rộng và cao hơn
Cơ cấu dân số theo độ - Nhóm tuổi 0- 14 có tỉ - Nhóm tuổi 0- 14 có tỉ lệ 
tuổi( %) lệ khá cao 39%. tương đối thấp 33,5%
 - Nhóm tuổi 15 -59 có tỉ - Nhóm tuổi 15 -59 có tỉ lệ 
 lệ cao 53,8%. cao hơn 58,4%.
 - Nhóm tuổi > 60 tương - Nhóm tuổi > 60 có tỉ lệ 
 đối thấp 7,2%. cao hơn trước 8,1%. 
Tỉ lệ dân số phụ thuộc Cao 46,2/ 53,8 = 85,8% Tương đối cao 41,6/ 58,4 = 
(%) 71,2%. 
* HĐ3: Cá nhân (6phút) 2. Nhận xét và giải 
 Trang 18 - Bước 1: GV yêu cầu - Học sinh trả lời. thích: 
HS nhận xét và giải - Nhóm tuổi 0-14 giảm 
thích về sự thay đổi cơ mạnh, từ 39% xuống 
cấu dân số theo độ tuổi. còn 33,5% (giảm 5,5%), 
- Bước 2: GV gọi đại nhờ những tiến bộ về y 
diện HS trình bày, nhận - Học sinh trả lời. tế, nhận thức về kế 
xét và chuẩn kiến thức. hoạch hóa gia đình của 
 nhờ dân được nâng cao.
 - Nhóm tuổi 15- 59 tăng 
 khá nhanh, từ 53,8% lên 
 58,4% (tăng 4,6%), do 
 hậu quả của thời kì bùng 
 nổ dân số trước đó, 
 khiến nhóm tuổi lao 
 động hiện nay tăng cao. 
 - Nhóm tuổi > 60 tăng 
 chậm từ 7,2 % lên 8,1% 
 ( tăng 0,9% ) , nhờ chất 
 lượng cuộc sống được 
 cải thiện. 
* HĐ4: Tìm hiểu về cơ 3. Cơ cấu dân số theo 
cấu dân số theo độ tuổi: - Học sinh trả lời. độ tuổi:
Cả lớp (3 Phút)
- Bước 1: GV yêu cầu - Thuận lợi: 
HS dựa vào vốn hiểu + Do cơ cấu dân số trẻ + Dân số trong độ tuổi 
biết trả lời các câu hỏi: nên đất nước có nguồn lao động ngày càng tăng 
+ Cơ cấu dân số theo độ lao động bổ sung dồi bổ sung thêm lực lượng 
tuổi của nước ta có dào, thị trường tiêu thụ lao động cho nền kinh 
thuận lợi và khó khăn gì lớn, kích thích nền kinh tế.
cho phát triển kinh tế - tế phát triển. + Dân số dưới lao động 
xã hội? + Có chính sách phát là nguồn lao động tương 
(HS khá – giỏi) triển dân số hợp lí, phù lai.
 hợp với tốc độ phát triển - Khó khăn: Gây sức ép 
+ Chúng ta cần phải có kinh tế - xã hội của đất lớn đến vấn đề giải 
những biện pháp nào để nước. quyết việc làm, tài 
từng bước khắc phục + Tập trung đầu tư giáo nguyên cạn kiệt, mt ô 
những khó khăn này? dục – đào tạo đối với lớp nhiễm, nhu cầu giáo dục 
(HS khá – giỏi) trẻ để nâng cao chất y tế, nhà ở 
 lượng nguồn lao động - Biện pháp khắc phục: 
- Bước 2: GV gọi đại + Hạ thấp tỉ lệ gia tăng 
diện HS trình bày, nhận dân số tự nhiên.
xét và chuẩn kiến thức? + Đa dạng hóa các họat 
 động kinh tế nông thôn.
 + Khôi phục làng nghề.
Hoạt động 5: Luyện 
 Trang 19 tập (2p)
 GV: Chuẩn xác kiến 
thức cơ bản Tìm được 
sự thay đổi và xu hướng 
thay đổi cơ cấu dân số 
theo tuổi của nước ta.
 HS: Lắng nghe và ghi 
nhớ. 
Hoạt động 6: Vận dụng 
và mở rộng (2p)
Mở rộng : Củng cố và 
hình thành ở mức độ cao 
kĩ năng đọc và phân 
tích so sánh tháp tuổi để 
giải thích các xu hướng 
thay đổi cơ cấu theo 
tuổi. Các thuận lợi và 
khó khăn, giải pháp 
trong chính sách dân số.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (2p)
 GV có thể đánh giá HS và cho điểm qua quá trình theo dõi và ghi 
nhận kết quả làm việc của các nhóm, có thể cho điểm một vài em.
IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề/ bài học: (2p)
 GV yêu cầu HS về nhà xem và chuẩn bị trước nội dung bài 6 SGK 
trang 19- 23.
 Nền kinh tế nước ta trong thời kì đổi mới:
 + Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
 + Những thành tựu và thách thức. 
V. Rút kinh nghiệm:
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
 Trang 20 Ngày soạn: 13/9/2020 
Tuần: 3 - Tiết: 6
 ĐỊA LÍ KINH TẾ
 Bài 6: SỰ PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
* Kiến thức:
 - Có những hiểu biết về quá trình phát triển kinh tế nước ta trong 
thập kỉ gần đây.
 - Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, những thành tựu và những 
khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế.
 - Có kĩ năng phân tích biểu đồ về quá trình diễn biến của hiện tượng 
địa lí (sự diễn biến về tỉ trọng của các ngành kinh tế trong cơ cấu GDP)
* Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc bản đồ, vẽ biểu đồ cơ cấu (biểu đồ tròn) 
và nhận xét biểu đồ.
* Thái độ: - Có ý thức học tập tốt.
- Không ủng hộ những hoạt động kinh tế có tác động xấu đến môi trường. 
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 Các phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho HS qua nội 
dung bài:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 - Năng lực trình bày và trao đổi thông tin. 
II. Chuẩn bị :
 Giáo viên: Bản đồ hành chính Việt Nam.
 Học sinh: Soạn bài trước ở nhà.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
1. Ổn định: (1p)
2. Kiểm tra bài cũ: (không )
3. Bài mới : (38p)
 Hoạt động của GV và HS Sản phẩm của HS Kết luận của GV
HĐ 1: Tìm hiểu thực tiển I. Nền kinh tế nước 
(Mở đầu, khởi động) , ta trong thời kì 
 (1 phút) đổi mới: (giảm 
- GV: giới thiệu sơ lược về tải)
nền kinh tế nước ta đã trải 
qua những giai đoạn phát 
triển.
- HS: lắng nghe và ghi nhớ
 Trang 21 * HĐ 2: Tìm hiểu về nền II. Nền kinh tế nước ta 
kinh tế nước ta trong thời kì trong thời kì đổi mới:
đổi mới: (38 P). Cá nhân 1. Sự chuyển dịch cơ cấu 
- THGDKNS: Tự nhận thức kinh tế:
,thể hiện sự tự tin phát triển - Chuyển dịch cơ cấu 
nền kinh tế của nước ta. ngành: giảm tỉ trọng của 
- Bước 1: (11p) khu vực nông, lâm, ngư; 
 GV yêu cầu HS đọc thuật tăng tỉ trọng của khu vực 
ngữ “chuyển dịch cơ cấu công nghiệp – xây dựng 
kinh tế” (trang 153 SGK). - Học sinh đọc thuật và dịch vụ. 
- HS dựa vào hình 6.1 và ngữ “chuyển dịch - Chuyển dịch cơ cấu lãnh 
6.2 + SGK cho biết: cơ cấu kinh tế” thổ: 
+ Sự chuyển dịch cơ cấu (trang 153 SGK). + Nước ta có 7 vùng kinh 
kinh tế thể hiện ở những tế, 3 vùng kinh tế trọng 
mặt chủ yếu nào? - HS trả lời: điểm (Bắc Bộ, miền trung, 
(HS khá – giỏi) + Chuyển dịch cơ phía Nam) 
+ Dựa vào hình 6.1 phân cấu ngành + Đặc trưng của hầu hết 
tích xu hướng chuyển dịch + Chuyển dịch cơ các vùng kinh tế là kết 
cơ cấu ngành kinh tế? cấu lãnh thổ hợp kinh tế trên đất liền 
 - Xu hướng này thể hiện ở Quan sát suy nghĩ và kinh tế biển, đảo. 
những khu vực nào? và trả lời. - Chuyển dịch cơ cấu 
- Bước 2: (10P) thành phần kinh tế: từ nền 
HS dựa vào hình 6.2. - 1991: kinh tế kinh tế chủ yếu là khu vực 
+ Cho biết nước ta có mấy chuyển từ bao cấp Nhà nước và tập thể sang 
vùng kinh tế ? Xác định, sang kinh tế thị nền kinh tế nhiều thành 
đọc tên các vùng kinh tế trường, trong cơ cấu phần. 
trên bản đồ? GDP; nông, lâm, 
- Kể tên các vùng kinh tế ngư nghiệp chiếm tỉ 
giáp biển, vùng kinh tế trọng cao nhất.
không giáp biển? - 1995: bình thường 
(HS yếu) hóa quan hệ với 
+ Xác định phạm vi lãnh Mỹ, gia nhập 
thỗ của các vùng kinh tế ASEAN.
trọng điểm? Nêu ảnh hưởng - 1997: khủng 
của các vùng kinh tế trọng hoảng tài chính khu 
điểm đến sự phát triển kinh vực ảnh hưởng và 
tế - xã hội? kéo dài đến cuối 
- Bước 3: (13p) thập kỉ 90.
GV yêu cầu HS dựa vào 2. Những thành tựu và 
vốn hiểu biết và kênh chữ thách thức: (GDMT) 
SGK cho biết. - Những thành tựu:
 - Nền kinh tế nước ta đã + Tốc độ tăng trưởng kinh 
đạt được những thành tựu tế tương đối vững chắc.
to lớn như thế nào? + Cơ cấu kinh tế chuyển 
 dịch theo hướng công 
 Trang 22 - Những khó khăn nước ta nghiệp hóa.
cần vượt qua để phát triển + Nước ta đang hội nhập 
kinh tế hiện nay là gì? vào nền kinh tế khu vực 
(HS khá – giỏi) và toàn cầu.
- Trong quá trình phát - Những khó khăn:
triển kinh tế vấn đề cần + Sự phân hóa giàu nghèo 
quan tâm đó là gì? và còn nhiều xã nghèo ở 
 - THGDBVMT: Không vùng sâu, vùng xa.
ủng hộ những hoạt động - Học sinh trả lời + Môi trường ô nhiễm, tài 
kinh tế có tác động xấu đến nguyên cạn kiệt.
môi trường + Nhiều bất cập trong sự 
Hoạt động 3: Luyện tập phát triển văn hóa, giáo 
(2p) - Học sinh trả lời dục, y tế.
GV: Chuẩn xác kiến thức + Vấn đề việc làm còn 
cơ bản Xu hướng chuyển bức xúc.
dịch cơ cấu kinh tế, những + Phải cố gắng lớn trong 
thành tựu và những khó quá trình hội nhập kinh tế 
khăn trong quá trình phát thế giới.
triển kinh tế.
 HS: Lắng nghe và ghi nhớ. 
Hoạt động 5: Vận dụng và 
mở rộng (2p)
Mở rộng : phân tích biểu đồ 
về quá trình diễn biến của 
hiện tượng địa lí (sự diễn 
biến về tỉ trọng của các 
ngành kinh tế trong cơ cấu 
GDP)
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (2p)
 - Hãy xác định các vùng kinh tế trọng điểm?
 - Nêu một số thành tưu và thách thức trong phát triển kinh tế của 
nước ta? 
IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề/ bài học: (4p)
 - Làm bài tập 2 SGK trang 23. 
Vẽ biểu đồ hình tròn
 + Cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế năm 2002.
 + Tồn bộ hình tròn 3600 tương ứng với tỉ lệ 100%, vậy tỉ lệ 1% 
tương ứng với 3,60 trên hình tròn. 
 + Vẽ một hình tròn thể hiện 5 thành phần kinh tế, có ghi chú kí hiệu. 
 - Xem và chuẩn bị trước nội dung bài 7 SGK trang 24-27.
V. Rút kinh nghiệm:
 Trang 23 ....................................................................................................................
....................................................................................................................
...................................................................................................................
....................................................................................................................
 KÍ DUYỆT TUẦN 03
 Ngày 16 tháng 9 năm 2020
 - ND: ..
 - PP: 
 - HT: ................................
 Võ Thị Ánh Nhung
 Trang 24