Giáo án Nâng cao Ngữ văn 9 - Tuần 17, Chuyên đề 3: Nghị luận về 1 sự việc, hiện tượng đời sống (Tiếp) - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 19/12/2020 Tiết: 49, 50, 51 Tuần: 17
 Chuyên đề 3: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG (tiếp)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
 - Hiểu thế nào là nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống; yêu cầu của một bài nghị 
luận về sự việc, hiện tượng đời sống.
 - Nắm được các dạng đề bài và phương pháp làm bài văn nghị luận về sự việc, hiện tượng 
đời sống.
2. Kĩ năng:
 - Nhận biết, phân tích các sự việc, hiện tượng đời sống có ý nghĩa.
 - Rèn kĩ năng tạo dựng văn bản nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống.
3. Thái độ:
 Có ý thức tìm hiểu các sự việc, hiện tượng đời sống hàng ngày.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Tư liệu dạy học theo chuyên đề.
2. Học sinh: Sưu tầm tư liệu, ôn lại kiến thức:
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức lớp: 
2. Kiểm tra bài cũ: 
3. Nội dung bài mới
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: I. Nhận diện các đề bài nghị 
 luận về một .đời sống.
GV cho HS làm quen các thao - HS nghe, quan sát đề văn Cho các đề bài:
tác tìm hiểu đề và lập dàn bài Đề 1: Hiện nay, bạo lực học 
đề văn nghị luận về một sự đường đang là vấn nạn gây 
việc hiện tượng đời sống. nhức nhối trong dư luận.
 Đề 2: Hiện nay ở nước ta có 
 nhiều cá nhân, gia đình, tổ 
 chức thu nhận trẻ em cơ nhỡ, 
 lang thang kiếm sống trong 
 các thành phố, thị trấn về 
 những mái ấm tình thương để 
 nuôi dạy, giúp các em học tập, 
 rèn luyện, vươn lên sống lành 
 mạnh, tốt đẹp. Em hãy bày tỏ 
 suy nghĩ về hiện tượng đó.
 Đề 3: Tuổi trẻ học đường suy 
 nghĩ và hành động để góp 
 phần giảm thiểu tai nạn giao 
 thông.
H? Căn cứ vào các đề bài trên, - HS trao đổi, nêu: * Nhận xét: Đề văn nghị 
em hãy rút ra nhận xét về dạng + Các phàn của đề. luận .đời sống: đề của văn nghị luận .đời + Nội dung yêu cầu. - Thường gồm: 2 phần (Phàn 
sống? + Hình thức yêu cầu. giới hạn nội dung và phần yêu 
 cầu).
 - Nội dung: Thường là những 
 sựu việc, hiện tượng đời sống.
 - Yêu cầu: Dạng đề mở, dạng 
 có mệnh lệnh.
Hoạt động 2: II II. Đặc điểm của kiểu bài 
 nghị uận về một sự việc hiện 
H? Thế nào à NL về 1 sự việc, tượng đời sống.
hiện tượng đời sống? cho VD? - HS nêu 1.Khái niệm:
 Bàn về một sự việc, hiện 
 tượng có ý nghĩa đối với xã 
 hội, là đúng hay sai; đáng khen 
 hay đáng chê hoặc là có điểm 
 cần suy nghĩ.
 VD: Miệng nói lời hay, tay 
 làm việc tốt; 
 Hiện tượng mê chơi điện tử ở 
H? yêu cầu về nội dung và - HS bộc lộ giới trẻ
hình thức của kiểu bài này? - Nội dung: Phân tích thực 2. Yêu cầu về nội dung và 
 trạng (Ở đâu? Đối tượng nào? hình thức
 Có phổ biến không?) Nguyên 
 nhân (Khách quan; chủ quan) 
 Giá trị, ý nghĩa/ (Hậu quả/tác 
 hại); Đề xuất những giải pháp 
 khắc phục của sự việc, hiện 
 tượng (Cá nhân,gia đình, xã 
 hội). Liên hệ bản thân
 (Nhận thức, hành động).
 - Hình thức: Bố cục mạch lạc, 
 luận 
 điểm rõ ràng, chứng cứ xác 
 thực..
Hoạt động 3: II. Thực hành tìm hiểu đề và 
GV cho HS lần lượt tìm hiểu - HS ghi và thực hiện yêu cầu: tìm ý cho bài văn nghị 
đề. luận...đời sống.
 Đề bài: Tuổi trẻ học đường suy 
 nghĩ và hành động để góp 
 phần giảm thiểu tai nạn giao 
 thông.
H? Xác định các thao tác cơ 2 HS lên bảng 1. Tìm hiểu đề.
bản để tìm hiểu nhận diện đề. - Nội dung: - Kiểu bài: Nghị luận sống - Hình thức yêu cầu: - Nội dung: Giải pháp góp 
 - Tư liệu làm bài phần thực hiện giảm thiểu tai 
 nạn giao thông,
 - Hình thức yêu cầu: Nêu suy 
 nghĩ
 - Tư liệu làm bài: Nghiên cứu 
 thực tế cuộc sống.
GV cho HS tìm các ý cơ bản - HS làm theo nhóm: 2. Tìm ý:
của bài văn? - Thực trạng tai nạn giao thông 
 ở Việt nam hiện nay
 - Hậu quả của vấn đề
 - Nguyên nhân của vấn đề
 - Hành động của tuổi trẻ học 
 đường góp phần giảm thiểu tai 
 nạn giao thông:
GV cho HS đề 2 - Nghe, thực hiện Tiết: 48
 Đề bài:
 Hiện nay, bạo lực học đường 
Yêu cầu HS tìm hiểu đề cho - HS trao đổi, thảo luận, TL: đang là vấn nạn gây nhức nhối 
bài văn trong dư luận.. Viết một bài 
 văn (không quá 01 trang giấy 
 thi) trình bày suy nghĩ của em 
 vấn đề trên.
 1. Tìm hiểu đề.
 - Kiểu bài: Nghị luận sống
 - Nội dung: Vấn nạn bạo lực 
 học đường hiện nay
 - Hình thức yêu cầu: Nêu suy 
 nghĩ
 - Tư liệu làm bài: Nghiên cứu 
 thực tế cuộc sống.
 2. Các ý cơ bản:
GV Yêu cầu tìm ý - HS tìm ý: - Giải thích: Thế nào là bạo lực 
 1. Giải thích: Bạo lực học học đường.
 đường là gì? - Thực trạng vấn đề bạo 
GV lưu ý: Các biểu hiện như: 2. Thực trạng: lực học đường diễn ra dưới 
xúc phạm, lăng mạ, sỉ nhục, nhiều hình thức: bạo lực thể 
chà đạp danh dự, nhân phẩm, - Nghe xác và bạo lực tinh thần; có xu 
làm tổn thương về mặt tinh hướng gia tăng và diễn ra phức 
thần và thể xác. tạp ở nhiều nơi.
 - Tác hại:
H? Nêu những tác hại của bạo 3. Tác hại: Với nạn nhân: 
lực học đường? Với trường học và xã hội GV: Bản thân: bị tổn thương 
về thể xác, tinh thần, gây tâm 
lí nặng nề, ảnh hưởng đến sức 
khỏe, danh dự, đến học tập.
- làm biến thái môi trường giáo 
dục; làm ảnh hưởng đến trật 
tự, an ninh xã hội.
- Với gia đình: gây tâm lí bất 
ổn, lo lắng, hoang mang,...
- Với người gây ra hành vi bạo 
lực: phát triển không toàn 
diện; là mầm mống của tội ác; 
làm hỏng tương lai của chính 
mình; bị mọi người lên án, xa 
lánh, căm ghét.
H? Nguyên nhân nào dẫn 4. Nguyên nhân: 4. Nguyên nhân:
đến đường? - Sự phát triển thiếu toàn diện, - Bản thân:
 thiếu hụt về nhân cách, thiếu - Gia đình:
 khả năng kiểm soát hành vi - Nhà trường:
 ứng xử của bản thân, thiếu kĩ - Xã hội:
 năng sống, nhận thức sai lệch 
 về quan điểm sống.
 - Có những căn bệnh tâm lí 
 hoặc do ảnh hưởng của bạo lực 
 từ cuộc sống, nghiện game và 
 phim ảnh, mạng xã hội...
 - Thiếu sự quan tâm giáo dục 
 của gia đình; sự giáo dục trong 
 nhà trường: nặng về dạy kiến 
 thức văn hóa, chưa thật chú 
H? Những giải pháp? trọng dạy kĩ năng sống cho - Giải pháp và liên hệ:
 học sinh. + Phối hợp chặt chẽ giữa gia 
 Xã hội chưa có sự quan tâm đình, nhà trường và xã hội.
 đúng mức, chưa có những giải + Tuyên truyền, giáo dục về 
 pháp thiết thực, đồng bộ và lối sống nhân ái, ý thức chấp 
 triệt để. hành luật pháp.
H? Liên hệ thực tế vấn đề, rút 5. Giải pháp và liên hệ:
ra bài học cho bản thân? - Cần có sự phối hợp chặt chẽ 
 giữa gia đình, nhà trường và 
 xã hội trong việc giáo dục học 
 sinh; có biện pháp giáo dục, 
 răn đe, xử lí vi phạm. Tuyên 
GV nhận xét. truyền, giáo dục về lối sống - Bài học rút ra. nhân ái, ý thức chấp hành luật 
 pháp.
 - Bản thân ra sức học tập, 
 hướng vào những hoạt động 
 bổ ích; có lối sống lành mạnh, 
 có quan điểm nhận thức hành 
 động tích cực, đúng đắn; tích 
 cực rèn luyện quan niệm sống 
 tốt đẹp. Đấu tranh, tố cáo 
 những hành vi bạo lực học 
 đường.
 * Khẳng định lại những ảnh 
 hưởng xấu của bạo lực học 
 đường.
 Mỗi học sinh cần nhận thức 
 đúng đắn về tác hại của bạo 
 lực học đường, luôn có ý thức 
 xây dựng nếp sống lành mạnh, 
 hòa đồng, đoàn kết.
 - Nghe.
4. Củng cố:
 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học
5. Hướng dẫn học bài:.
Đề bài: Trình bày suy nghĩ của em về vấn đề an toàn thực phẩm
Đây là dạng đề nào? (Sự việc, hiện tượng đời sống)
 - Đề đặt ra vấn đề gì cần giải quyết? (Vệ sinh an toàn thực phẩm)
 - Yêu cầu của đề? Trình bày suy nghĩ 
 - Tư liệu hỗ trợ làm bài: Hiểu biết thực tế đời sống. 
Bước 2 : Tìm ý cho bài văn
 - Giải thích: Vệ sinh an toàn thực phẩm là việc bảo đảm thực phẩm không bị hỏng
 không chứa các tạp chất quá giới hạn cho phép, có thể gây hại cho sức khỏe con 
người.
 - Thực trạng và dẫn chứng: Những vụ việc liên quan đến quy trình sản xuất, kinh 
doanh thực phẩm (đồ ăn, thức uống, rau, củ,..) bẩn đang khiến nhiều người cảm 
thấy rất hoang mang. 
 - Nguyên nhân và hậu quả
 * Nguyên nhân
 + Doanh nghiệp, nhà sản xuất.
 + Người tiêu dùng: Thiếu hiểu biết...
 + Cơ quan có thẩm quyền.
* Hậu quả
 + Sức khỏe người tiêu dùng... + Đánh mất niềm tin, tình thương giữa con người với con người.
 + Ảnh hưởng đến cá nhân, doanh nghiệp chân chính. 
 + Gây ảnh hưởng nặng nề tới nền kinh tế. 
- Giải pháp
 + Nâng cao hiểu biết cho người sản xuất lẫn người tiêu thụ.
 + Hình thức xử phạt.
 + Đẩy mạnh việc sản xuất thực phẩm hữu cơ, biến đổi gen có lợi, an toàn cho 
sức khỏe.
 - Bài học nhận thức
 + Chấp hành pháp luật không thực hiện hay tiếp tay cho hành vi sản xuất, chế biến, lưu 
hành thực phẩm bẩn.
 + Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của những người xung quanh về an toàn 
vệ sinh thực phẩm.
IV. Rút kinh nghiệm:
 Kí duyệt của tổ
 Ngày . tháng 12 năm 2020
 - Nội dung: 
 .
 - Phương pháp: ..
 Đinh Thu Trang