Giáo án Nâng cao Ngữ văn 9 - Tuần 3 - Năm học 2019-2020

 Ngày soạn: 24/8/2019 Tiết 7, 8 Tuần 3
 Chuyên đề 1: (TẬP LÀM VĂN)
 THUYẾT MINH SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỆN PHÁP 
 NGHỆ THUẬT (Tiếp)
I. Mục tiêu: 
1. Kiến thức:
 - Củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao về kiểu văn bản bài thuyết minh có sử dụng 
yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật.
 - Phân biệt được kiểu văn bản thuyết minh với các kiểu văn bản khác.
 2. Kĩ năng:
 Nhận diện kiểu văn bản thuyết minh. Làm văn thuyết minh thể hiện sự sáng tạo và linh 
hoạt.
3. Thái độ:
 Tích cực tìm hiểu các đoạn văn, bài văn thuyết minh.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Chuẩn bị tư liệu tham khảo
2. Trò: Xem lại đề, nội dung bài đã học
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: Không
3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
 Tiết 7
Hoạt động 1: I. Yếu tố miêu tả trong văn bản 
 thuyết minh.
H? Hiểu vai trò, ý nghĩa TL: Yếu tố miêu tả trong 1. Tác dụng của việc sử dụng yếu tố 
của yếu tố miêu tả trong việc thuyết minh -> Bài miêu tả trong văn thuyết minh.
việc thuyết minh như thế văn thuyết minh thêm sinh - Bài văn thuyết minh thêm sinh 
nào? động. Sự vật được tái hiện động. Sự vật được tái hiện cụ thể.
 cụ thể. - Đối tượng: Các loài cây, di tích, 
 danh lam, các mặt đối tượng...
H? Những đối tượng nào - HS nhận diện
cần sự miêu tả khi thuyết 
minh? 
H? Đặc điểm của bài văn TL: Khách quan, tiêu biểu
thuyết minh? - HS thực hành:
Yêu cầu HS vận dụng Ví dụ: Sau mấy tháng chắt 
yếu tố miêu tả: Thân cây lọc dinh dưỡng diệp lục 
chuối, lá chuối khô... cho cây, những chiếc lá già 
 mệt nhọc héo úa dần rồi 
 khô lại. Lá chuối khô gói 
 bánh gai thơm, phức.
Hoạt động 2: II. Biện pháp nghệ thuật trong 
 1 GV cung cấp đoạn văn - Nghe văn bản thuyết minh.
thuyết minh có sử dụng 
yếu tố nghệ thuật.
Ví dụ: Hoa sen là quốc hoa 
của đất nước VN. Những 
cánh hoa thơm mát làm 
phong cảnh thanh tao. Hạt 
sen ăn bùi bùi rất ngon. Chi 
đá vào mát lạnh. Gỏi ngó sen, 
chè hạt sen, cơm gói lá hạt 
sen, trà sen. Màu hồng nhẹ 
nhàng xinh tươi. Sen vươn 
lên từ bùn. Mà tỏa sáng dưới 
ánh nắng mai. Những giọt 
nước mưa còn động lạo....cầu 
nguyện.
H? Đoạn văn trên sử - HS tự bộc lộ. - Để làm nổi bật đối tượng thuyết 
dụng phương thức biểu minh và gợi hứng thú cho người đọc 
đạt nào? Điều gì đã góp người nghe, người viết cần đưa vào 
phần tạo nên cái hay của các yếu tố nghệ thuật. 
đoạn văn?
GV cho HS đọc đoạn 2 
của văn bản ”Phong cách - HS đọc
Hồ Chí Minh”
H? Nội dung chính của TL: Đoạn văn viết về vẻ 
đoạn văn? đẹp trong phong cách lối 
 sống của chủ tịch Hồ Chí 
 Minh.
H? Tác giả đã dùng TL: Đoạn văn dùng lối so 
phương pháp nào để sánh, giải thích và chứng 
thuyết minh, giới thiệu? minh.
H? Mục đích việc sử - HS tự bộc lộ: - Mục đích việc sử dụng biện pháp 
dụng biện pháp nghệ nghệ thuật trong văn thuyết minh: 
thuật trong văn thuyết Làm cho văn bản sinh động, hấp 
minh? dẫn chứ không làm mất các đặc 
 điểm, tính chất, nguyên tắc thuyết 
H? Các biện pháp nghệ minh.
thuật thường được sử - TL:
dụng trong văn bản + Các biện pháp tu từ như 
thuyết minh? so sánh, nhân hóa, ẩn dụ 
 + Lối kể chuyện: đối 
 thoại, tự thuật
 + Vè, diễn ca 
 Tiết 8
Hoạt động 3: Thực III. Thực hành tìm hiểu đề văn 
 2 hành tìm hiểu đề văn thuyết minh có sử dụng yếu tố 
thuyết minh có sử dụng - Nghe, thực hiện miêu tả và biện pháp nghệ thuật.
yếu tố nghệ thuật. Đề 1: Thuyết minh về cây tre Việt 
 Nam.
H? Giả sử phải viết bài - HS nêu: * Dàn bài: 
văn thuyết minh về cây - Mở bài 
tre Việt Nam, em dự định + Cây tre rất gần gũi với người dân 
sẽ sử dụng yếu tố miêu tả VN (Miêu tả 1 vài câu)
vào những chi tiết nào? + Công dụng của tre (sử dụng từ 
Hãy thể hiện rõ trong dàn ngữ miêu tả).
ý bài viết của em. - Thân bài:
Với mỗi chi tiết đó, hãy Ví dụ: Câu văn có sử dụng + Sự xuất hiện của tre .
viết một câu văn miêu tả. yếu tố miêu tả: + Đặc điểm sinh trưởng và phát 
 Tre ít mọc riêng lẻ mà triển của tre (Giải thích, liệt kê + 
 thường mọc thành hàng, miêu tả)
 thành lũy bao bọc, che chở + Đặc điểm + công dụng
 cho làng quê như bức - Kết bài: Sự gắn bó của tre.
 tường thành kiên cố. Khẳng định sự trường tồn của tre 
 với con người VN.
 Đề bài 2: Trình bày vấn đề tự học
 1. Tìm hiểu đề:
 - Vấn đề thuyết minh: Trình bày vấn 
 đè tự học.
 - Vấn đề trìu tượng 
 -> phạm vi rộng
H? Đề yêu cầu thuyết - HS thực hiện 2. Tìm ý và lập dàn ý
minh vấn đề gì? * Mở bài:
H? Tính chất của vấn đề - Học là thế nào?
trừu tượng hay cụ thể? - Tự học là gì?
Phạm vi rộng hay hẹp? * Thân bài:
H? Muốn giải quyết vấn Tự học bao gồm những việc gì?
đề này phải làm việc gì? - Tự học SGK có nghĩa là chủ động 
H? Tự học là gì? Phạm vi - HS thảo luận, TL: nắm tri thức.
tự học bao gồm những - Giải thích thế nào là tự - Tự học sách tham khảo
gì? Lập dàn bài học? Là mở rộng kiến thức.
 - Tự học bao gòm những - Tự học khi làm bài tập: Suy nghĩ 
 gì? vận dụng kiến thức vào thực hành.
 - Tự học thuộc lòng là ghi nhớ 
 - HS nêu thành tri thức của mình.
 - Tự học khi làm thực nghiệm: Sáng 
 tạo vận dụng lí thuyết vào phát 
 minh tìm ra chân lí mới.
 - Tự học khi liên hệ thực tế...
 3 Kết bài: Lời khuyên phải có ý thức 
 tự học
H? Học mà không tự học - HS trình bày.
liệu có kết quả hay Học không tự học thì sẽ 
không? Vì sao? không có kết quả.
 + Học vẹt.
 + Kiến thức đó không 
 thành kiến thức của mình.
H? Học sinh phải làm gì? - HS tự bộc lộ.
4. Củng cố 
 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học.
5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà. 
IV. Rút kinh nghiệm.
Ngày soạn: 24/8/2019 Tiết 9 Tuần 3
 Chuyên đề 1: (TẬP LÀM VĂN)
 THUYẾT MINH SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỆN PHÁP 
 NGHỆ THUẬT (Tiếp)
I. Mục tiêu: 
1. Kiến thức:
 - Củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao về kiểu văn bản bài thuyết minh có sử dụng 
yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật.
 - Phân biệt được kiểu văn bản thuyết minh với các kiểu văn bản khác.
 2. Kĩ năng:
 Nhận diện kiểu văn bản thuyết minh. Làm văn thuyết minh thể hiện sự sáng tạo và linh 
hoạt.
3. Thái độ:
 Tích cực tìm hiểu các đoạn văn, bài văn thuyết minh.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Chuẩn bị tư liệu tham khảo
2. Trò: Xem lại đề, nội dung bài đã học
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: Không
3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
GV cho HS thực hành Đề bài: Giới thiệu một mặt 
 hàng thủ công mĩ nghệ mang 
 màu sắc dân tộc mà em ưa 
 thích.
H? Tìm hiểu đề, tím ý. - HS thực hành nhanh 1. Tìm hiểu đề, tìm ý:
 4 - Kiểu bài.
 - Đối tượng thuyết minh: 
 Hàng mây tre đan, hàng góm 
 sứ, hàng thổ cẩm...
 - Yêu cầu:
 * Các ý cơ bản cần triển khai.
H? Lập dàn ý cho bài văn. - HS lên bảng làm 2. Lập dàn bài:
H? Ghi vào dàn ý những chi Mở bài: 
tiết cần miêu tả. - Mở bài 
 + Lịch sử ra đời + gần gũi 
 với người dân VN (Miêu tả 1 
 vài câu)
 + Công dụng của đối tượng 
 (sử dụng từ ngữ miêu tả).
 - Thân bài:
 + Sự xuất hiện của mặt hàng 
 thủ công mĩ nghệ mang màu 
 sắc dân tộc.
 + Đặc điểm hình dáng của 
 đối tượng (Giải thích, liệt kê 
 + miêu tả)
 + Đặc điểm + công dụng, giá 
 trị ý nghĩa 
 - Kết bài: Sự gắn bó của mặt 
 hàng thủ công mĩ nghệ mang 
 màu sắc dân tộc.
H? Viết đoạn văn phát triển - HS thực hiện 3. Viết đoạn văn
môt ý trong dàn ý, có kết hợp Ví dụ: Mở bài:
miêu tả và sử dụng biện pháp Nghề thủ công Việt Nam vốn có 
nghệ thuật. truyền thống từ lâu đời. Truyền 
GV gợi ý: HS khi viết có thể - Nghe, thực hành thống đó gắn liền với nền văn 
 minh lúa nước, gắn với những tên 
bổ sung các từ tượng hình, làng nghề, phố nghề và được biểu 
tượng thanh gợi cảm...vào hiện bằng những sản phẩm thủ 
những câu van đã có. Cũng công với những nét độc đáo, tinh 
có thể vận dụng các biện xảo, hoàn mỹ. Nghề thủ công 
pháp tu từ. không chỉ đem lại lợi ích về kinh 
 tế, mà còn chứa đựng nhiều phong 
 tục tập quán, những nét đẹp văn 
 hoá truyền thống làng quê Việt 
 Nam. Một số mặt hàng thủ công 
 mỹ nghệ xuất khẩu nổi tiếng nhất 
 Việt Nam có thể kể đến như nghề 
 gốm, nghề mây tre đan, sơn mài, 
 khảm trai.
4. Củng cố 
 5 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học.
5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà. 
 Sưu tầm đoạn văn, bài văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ 
thuật.
IV. Rút kinh nghiệm.
 Kí duyệt của tổ
 Ngày tháng năm 2019
 - Nội dung, hình thức: 
 .
 - Phương pháp: ..
 Nguyễn Thị Vân
 6