Giáo án Ngữ văn 9 - Tiết 43, Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Năm học 2018-2019 - Trường THCS B xã Hưng Phú

 PHÒNG GD&ĐT PHƯỚC LONG
TRƯỜNG THCS B XÃ HƯNG PHÚ 
 GIÁO ÁN THI GIÁO VIÊN GIỎI VÒNG HUYỆN
 MÔN NGỮ VĂN 9
Ngày soạn: 19/09/2018 Ngày dạy: 25/09/2018
Tiết : 43 Tuần: 7
 Văn bản:
 BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
 (Phạm Tiến Duật)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức 
 - Những hiểu biết bước đầu về thơ Phạm Tiến Duật.
 - Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sang tác cụ thể: giàu chất hiện thực 
và tràn đầy cảm hứng lãng mạn.
 - Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm; 
vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng, của những con người 
đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ.
 2. Kĩ năng
 - Đọc – hiểu một bài thơ hiện đại.
 - Rèn kĩ năng phân tích hình ảnh, ngôn ngữ thơ.
 - Cảm nhận được giá trị của ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ.
3. Thái độ
 Cảm phục, yêu mến và tự hào về thế hệ thanh niên trong kháng chiến chống Mĩ.
II. CHUẨN BỊ
 - Thầy: SGK, giáo án, SGV.
 - Trò: SGK, soạn bài.
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sỉ số lớp.
 2. Kiểm tra bài cũ.
 Đọc thuộc lòng bài thơ Đồng chí của Chính Hữu.
 Hình ảnh anh bộ đội trong bài thơ được tác giả khắc họa như thế nào?
 3. Nội dung bài mới.
 Theo dõi tiến trình văn học Việt Nam, ở mỗi giai đoạn, mỗi thời kì chúng ta sẽ 
nhận thấy có một hình tượng nhân vật đóng vai trò trung tâm, chủ đạo. Nếu như là những 
năm trước Cách mạng tháng Tám 1945 hình tượng trung tâm là những người nông dân 
thắp cổ bé họng dưới chế độ thực dân phong kiến như Chí Phèo, Lão Hạc, Chị Dậu thì 
sau Cách mạng tháng Tám 1945 đặc biệt là giai đoạn (1945 – 1975) khi mà đất nước trải 
qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ thì chúng ta thấy có một hình tượng trung 
tâm với vai trò nổi bậc là hình tượng người lính. Trong chương trình Ngữ văn lớp 9, 
chúng ta vừa tìm hiểu bài Đồng chí của nhà thơ Chính Hữu các em biết được sự khốc liệt 
của cuộc kháng chiến chống Pháp, để cảm nhận được vẻ đẹp của những anh chiến sĩ, 
những anh bộ đội cụ Hồ. Còn hôm nay, cô trò chúng ta cùng tìm hiểu một bài thơ cũng 
về chủ đề người lính đó là bài Bài thơ về tiểu đội xe không kính của nhà thơ Phạm Tiến 
Duật.
 1 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- Gọi hs đọc phần chú thích * - HS đọc chú thích. I. Tìm hiểu chung
trong sgk. 1. Tác giả
- Trình bày những hiểu biết - HS dựa vào Sgk Phạm Tiến Duật sinh năm (1941-
của em về tác giả và tác phẩm? trình bày. 2007) quê ở Phú Thọ, là nhà thơ trẻ 
 trưởng thành trong kháng chiến 
 chống Mĩ. 
 2. Tác phẩm
 Bài thơ được sáng tác năm 1969 và 
 in trong tập thơ Vầng trăng vầng 
 lửa.
- GV: Nếu Tố Hữu là cánh - Nghe
chim đầu đàn của thi ca cách 
mạng thì Phạm Tiến Duật 
chính là cánh chim đại bàng 
tung bay trên Trường Sơn rực 
lửa, ông được coi là viên 
ngọc Trường Sơn, thơ ông 
được đánh giá là có sức mạnh 
như một sư đoàn. Nhiều bài 
thơ của ông đã đi vào trí nhớ 
của công chúng như: Trường 
Sơn Đông – Trường Sơn Tây, 
Gửi em cô thanh niên xung 
phong 
Hoạt động 2: Đọc – tìm hiểu văn bản 
- GV hướng dẫn cách đọc với II. Đọc - hiểu văn bản
giọng vui tươi, sôi nổi, thể 1. Đọc
hiện tinh thần lạc quan, tư thế Giọng khỏe khoắn, vui vẻ.
ung dung.
- Gv đọc mẫu một đoạn. - Chú ý lắng nghe.
- Gọi Hs đọc tiếp văn bản. - Hs đọc văn bản
- Gv nhận xét, uốn nắn giọng - Lắng nghe.
đọc cho hs.
- Gọi HS giải thích từ khó. - Tìm hiểu từ khó 2. Chú thích
 trong sgk. (SGK)
- Nhận xét về thể thơ trong - Thể thơ tự do (7 – 8 3. Thể thơ
bài thơ? chữ) Tự do
- Nhan đề bài thơ có gì mới - Trao đổi, phát biểu 4. Nhan đề của bài thơ
lạ? Nhan đề đó đã góp phần Dài, thu hút người đọc ở vẻ khác lạ, 
làm nổi bật nét độc đáo gì của độc đáo. Thể hiện cách nhìn, cách 
bài thơ? khai thác hiện thực khốc liệt của cuộc 
=> GV chốt lại ý: chiến đầy gian khổ và hi sinh. 
- Nói về những chiếc xe 
không kính để ca ngợi những 
 2 chiến sĩ lái xe Trường Sơn 
kiên cường, dũng cảm, trẻ 
trung trong những năm kháng 
chiến chống Mĩ.
- Thu hút người đọc ở những 
nét khác lạ độc đáo. Đó là 
chất thơ cuả hiện thực chiến 
tranh.
Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung văn bản
 -Tác giả đưa vào bài thơ - Xe không kính. III.Tìm hiểu nội dung văn bản
những hình ảnh độc đáo nào? 1. Hình ảnh những chiếc xe không 
- Nguyên nhân nào khiến cho - Xe không kính vì kính
xe không có kính? bom giật, bom rung.
- Các từ giật, rung của bom, - Chiến trường khốc - Là hình ảnh hiện thực, độc đáo bom 
đạn cho thấy tính chất của liệt và dữ dội. đạn chiến tranh làm cho những chiếc 
chiến trường như thế nào? xe bị biến dạng (không kính, không 
- Trong thời kì chiến tranh - Không đèn, không đèn, không mui, thùng xe xước)
những chiếc xe ấy còn bị biến mui,... - Những chiếc xe không kính vẫn 
dạng như thế nào? băng ra chiến trường hoạt động bình 
- Bị bom đạn chiến tranh tàn - Không làm lùi bước thường.
phá nhưng có làm lùi bước vẫn băng ra chiến 
tiến của nó không? Vì sao? trường...
- Em có cảm nhận về giọng - Giọng thơ là lời kể, 
điệu của 2 câu thơ đầu như phân bua, mang tính 
thế nào? khẩu ngữ, gần với 
 văn xuôi, thản nhiên 
 như lời nói thường 
 ngày.
* Tích hợp giáo dục môi 
trường: Chiến tranh không 
chỉ tàn phá cơ sở vật chất 
mà còn tác động đến môi 
trường sống của chúng ta.
- Liên hệ: Nếu cho các em - E sợ (Vì xe không 
ngồi trên những chiếc xe có đầy đủ các phụ 
như thế thì em có cảm nhận kiện cơ bản, an toàn 
như thế nào? không đảm bảo...)
- Theo em, mục đích của việc - Là cơ sở, điều kiện 2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
xây dựng hình ảnh những để bộc lộ những 
chiếc xe không kính này là phẩm chất của người 
gì? lính lái xe.
- Đọc diễn cảm 2 khổ thơ - Đọc - Tư thế ung dung, hiên ngang.
đầu.
- Trên những chiếc xe không -Trả lời: Ung dung, tư 
kính ấy những chiến sĩ lái xe thế thoải mái, hiên 
xuất hiện với tư thế như thế ngang, oai hùng. - Tâm hồn và tính cách sôi nổi của 
nào? tuổi trẻ, tình đồng chí, đồng đội hòa 
- Khổ 3,4 tiếp tục giọng điệu - Giọng mới mẻ, trẻ đồng.
như thế nào? Cách nói ừ thì trung, tinh nghịch.
 3 có tác dụng gì?
- Nhận xét, bình giảng.
- Xe không có kính người lính -Trả lời: Bụi phun, 
đã gặp những khó khăn gì? mưa tuôn, mưa xối, gió 
 xoa mắt đắng nhưng 
 người lính vẫn cười 
 ngạo nghễ “cười ha 
 ha”...
- Tìm những câu thơ thể hiện 
sức chịu đựng phi thường của -Trả lời
người lính lái xe? Từ đó phản 
ánh một hiện thực như thế 
nào?
- Những người lính lái xe đã 
chấp nhận hiện thực đó bằng - Phát hiện, trả lời
tinh thần và thái độ như thế 
nào?
 - Nhận xét về từ ngữ và nhịp - Điệp từ, nhịp thơ 
điệu thơ? dồn dập, giọng khoẻ - Tinh thần dũng cảm, lạc quan, bất 
 khoắn, tràn đầy niềm chấp mọi khó khăn, gian khổ, nguy 
 vui. hiểm.
 - Em hiểu như thế nào về câu - Tinh thần dũng cảm, => Bộc lộ những phẩm chất cao đẹp 
thơ: Chỉ cần trong xe có một lạc quan, sôi nổi, vui của người lính lái xe trên đường 
trái tim. Qua đó, em có cảm tươi, sẵn sàng vượt Trường Sơn.
nhận gì về thế hệ trẻ thời qua khó khăn gian khổ 
kháng chiến chống Mĩ? để hoàn thành nhiệm 
 vụ. 3. Tổng kết
 - Trình bày nét đặc sắc nghệ - Phát hiện, trả lời a. Nghệ thuật
thuật của bài thơ. - Lựa chọn chi tiết độc đáo, có tính 
 chất phát hiện, hình ảnh đậm chất 
 hiện thực.
 - Sử dụng ngôn ngữ của đời sống, 
 tạo nhịp điệu linh hoạt thể hiện giọng 
 điệu ngang tàng, trẻ trung, tinh 
 nghịch.
 b. Ý nghĩa văn bản
- Em hãy nêu ý nghĩa của văn Bài thơ ca ngợi người chiến sĩ lái xe 
bản. Trường Sơn dũng cảm, hiên ngang, 
 - Trả lời tràn đầy niềm tin chiến thắng trong 
 thời kì chống Mĩ.
 * Ghi nhớ (sgk)
- Gọi HS đọc ghi nhớ sgk 
Câu hỏi nâng cao:
So sánh hình ảnh người - Đọc
lính ở bài Bài thơ về tiểu đội 
xe không kính với hình ảnh - Thảo luận, phát biểu
người línhh trong bài thơ 
Đồng chí ?
Gv chốt ý:
 4 Giống nhau: hình ảnh người Lắng nghe
lính qua hai bài thơ đều thể 
hiện những phẩm chất tốt đẹp 
của anh bộ đội cụ Hồ đó là 
yêu nước, căm thù giặc, dũng 
cảm, coi thường gian khó và 
tình đồng đội thắm thiết.
Khác nhau: 
 - Đồng chí: Những người 
nông dân mặc áo lính giản dị, 
chân thành chất phát.
- Bài thơ về tiểu đội xe không 
kính: Những chiến sĩ trẻ tuổi, 
hồn nhiên, hóm hỉnh.
4. Củng cố.
 - Hình ảnh những người lính lái xe Trường Sơn hiện lên với những phẩm chất gì?
 - Gv hệ thống lại nội dung bài học.
5. Hướng dẫn học tập.
 - Học thuộc lòng bài thơ.
 - Phân tích để thấy được vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng – những 
người đồng chí được thể hiện qua những chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, 
cô động, giàu sức biểu cảm.
 - So sánh để thấy được vẻ đẹp độc đáo của hình tượng người chiến sĩ trong hai bài 
thơ Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính.
 - Soạn bài: Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận), trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn 
bản trong SGK.
IV. Rút kinh nghiệm.
- Thầy: ..
 .
- Trò: .
 .
 Hưng Phú, ngày 20 tháng 09 năm 2018
 Duyệt của lãnh đạo
 Hiệu trưởng
 5