Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 10 - Năm học 2020-2021 - Trương Ngọc Diễm

 Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
 Ngày soạn 03/11/2020
 Tuần 10
 Tiết: 46,47,50
 Tiết: 46, 47
 ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
 - Huy Cận -
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
 Kiến thức: 
 - Những biết biết bước đầu về Huy Cận, hoàn cảnh ra đời bài thơ. 
 - Những cảm xúc của nhà thơ trước biển cả và cuộc sống lao động của ngư dân trên 
 biển. 
 - Nghệ thuật phóng đại, ẩn dụ, hình ảnh lãng mạn. 
 Kỹ năng: 
 - Đọc - hiểu tác phẩm thơ hiện đại.
 - Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố nghệ thuật (hình ảnh ngôn ngữ, 
 âm điệu) vừa cổ điển vừa hiện đại trong bài thơ. Phân tích tiết nghệ thuật tiêu biểu. Cảm 
 nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động được đề cập trong tác phẩm.
 Thái độ: Biết trân trọng những những con người mới trong thời kì miền Bắc xây dựng 
 chủ nghĩa xã hội.
 * Tích hợp môi trường: Cần có ý thức tích cực giữ gìn và bảo vệ môi trường biển.
 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Đọc thuộc lòng bài thơ Bài thơ về tiểu đội xe không kính. 
 Nêu cảm nghĩ của em về hình tượng người lính trong bài thơ?
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Đoàn thuyền đánh cá là 1 bài thơ đặc sắc trong chùm thơ của Huy Cận viết về 
vùng trời, vùng mỏ, vùng biển Quảng Ninh- Hạ Long ca ngợi cuộc sống lao động tập thể tràn 
ngập niềm vui lãng mạn, hào hứng của những người dân đánh cá xa bờ.
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (80 phút)
Mục đích: Những biết biết bước đầu về Huy Cận, hoàn cảnh ra đời bài thơ. Những cảm xúc 
của nhà thơ trước biển cả và cuộc sống lao động của ngư dân trên biển. Nghệ thuật 
phóng đại, ẩn dụ, hình ảnh lãng mạn. Tích hợp bảo vệ môi trường.
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
* Kiến thức 1: HDHS Đọc, I. Đọc, tìm hiểu chung:
tìm hiểu chung 1. Đọc: sgk
- Giáo viên hướng dẫn đọc , - Học sinh đọc. 2. Tìm hiểu chung
đọc mẫu - Giọng vui, phấn chấn. a. Tác giả: Huy Cận (1919 - 
- Giới thiệu một vài nét cơ bản HS trả lời theo SGK 2005), Quê ở Hà Tĩnh, là nhà thơ 
về tác giả. - Đoàn thuyền đánh cá: nổi tiếng trong phong trào Thơ 
- Nêu hoàn cảnh sáng tác bài In trong tập "Trăng mỗi mới.
thơ? ngày lại sáng" b. Tác phẩm: 
- Giáo viên giới thiệu thêm và HS trả lời - Hoàn cảnh ra đời bài thơ: năm 
lưu ý với học sinh về hoàn cảnh 1958 - sau một chuyến đi thực tế 
sáng tác bài thơ. Theo hành trình một dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. 
- Bài thơ có bố cục mấy phần.? chuyến ra khơi của - Mạch cảm xúc của bài thơ: 
- Em có nhận xét gì về bố cục đoàn thuyền đánh cá. Theo trình tự thời gian đoàn 
ấy? Kháng chiến chống P thuyền của ngư dân ra khơi đánh 
GV chốt: cảm hứng sáng tác thắng lợi-phong trào cá và trở về.
bài thơ. phát triển SX... - Thể thơ: Thơ tự do
 - PTBĐ: Biểu cảm + kết hợp 
 miêu tả
 - Bố cục:
* Kiến thức 2: HDHS đọc – + Khổ 1, 2: Cảnh biển vào đêm và 
hiểu bài thơ đoàn thuyền ra khơi.
*HDHS tìm hiểu Cảnh biển - HS – đọc thơ, trả lời + Khổ 3, 4, 5, 6: Vẻ đẹp của biển 
vào đêm và đoàn thuyền ra theo sự hiểu biết của cả và những người lao động.
khơi mình. + Khổ cuối: Cảnh đoàn thuyền trở 
Học sinh đọc 2 khổ thơ đầu. Không gian rộng lớn về.
 của biển trời trăng sa II. Đọc – hiểu bài thơ:
 Tăng thêm kích 1.Cảnh biển vào đêm và đoàn 
- Hình dung của em về cảnh thước, tầm vóc và vị thuyền ra khơi:
hoàng hôn xuống biển dựa theo thế của con người - Hình ảnh:
liên tưởng và tưởng tượng của Hài hòa giữa con “Mặt trời - như hòn lửa 
tác giả? người và vũ trụ niềm Sóng - cài then
 tin, niềm vui trước Đêm - sập cửa”
- Hình ảnh so sánh: Hòn lửa, cuộc sống  Hình ảnh so sánh, nhân hoá. 
hình ảnh ẩn dụ "then - sóng, Cảm nhận hình ảnh Qua đó gợi ra bức tranh lộng lẫy, 
cửa - đêm" gợi cho em ấn “mặt trời xuống...” Con hoành tráng về cảnh biển chìm 
tượng gì? (Khá – giỏi) người lao động hiện lên dần vào đêm.
- Giáo viên giảng về sự độc đáo thật đẹp, lãng mạng - Hình ảnh gắn kết giữa: cánh 
của hình ảnh ở khổ thơ 1, 2 trong sự hài hoà TN buồm - gió khơi - câu hát  hình 
- Từ đó em có nhận xét gì về với TN vũ trụ bao la. ảnh khoẻ, lạ, niềm vui phấn chấn, 
cảnh thiên nhiên và con người ước mơ của con người lao động.
ở nơi đây? => Con người lao động hiện lên 
GV chốt ý chính thật đẹp, lãng mạng trong sự hài 
 hoà với vũ trụ bao la.
 * TIẾT 2
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
*HDHS tìm hiểu Vẻ đẹp của 2. Vẻ đẹp của biển cả và của 
biển cả và của những người những người lao động:
lao động - Hình ảnh con thuyền:
Học sinh đọc khổ 3, 4, 5, 6. - Đọc.
- Cảm hứng thiên nhiên hoà - HS Trả lời: nhịp + Gió - lái So sánh, liệt kê, 
trong cảm hứng lao động, hãy nhàng cùng thiên + Trăng - buồm nhân hoá
phân tích để làm rõ điều ấy. nhiên. + Trên: Mây cao 
- Hình ảnh "Thuyền buồm * Con thuyền nhỏ bé kì vĩ, 
trăng" gợi cho em điều gì? Phân tích: Lao động khổng lồ, hòa nhập cùng thiên 
 có chủ ý, có suy nghĩ nhiên vũ trụ
- Hình ảnh người lao động hiện  người lao động mới. - Hình ảnh người lao động:
lên như thế nào? “ Dò bụng biển
 - Con thuyền kì vĩ, Dàn đan thế trận
- Giáo viên giảng "Ta kéo xoăn khổng lồ Ta hát bài ca..
tay " Ta kéo xoăn tay ”
- Hình ảnh đẹp lộng lẫy và rực Bài ca đầy niềm vui, niềm say 
rỡ của các loài cá trên biển - Trả lời. sưa hào hứng, ước mơ bay bổng 
được miêu tả như thế nào? của con người muốn hòa hợp và 
- Gợi cho em liên tưởng gì? chinh phục thiên nhiên.
(khá – giỏi) - Hình ảnh lộng lẫy và rực rỡ của 
 các loài cá trên biển: Cá thu, cá 
 song . Vẩy bạc, đuôi vàng
 Vẻ đẹp của tranh sơn mài lung 
 linh, huyền ảo được sáng tác bằng 
 liên tưởng, tưởng tượng.
 => Trí tưởng tượng đã chắp cánh 
 cho hiện thực trở nên kì ảo, làm 
*HDHS tìm hiểu Cảnh đoàn giàu thêm cái đẹp vốn có trong tự 
thuyền đánh cá trở về nhiên.
-Cho học sinh đọc khổ cuối. Câu hát căng buồm - 3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá 
- Nêu nhận xét của em về câu trở về đầy phấn khởi. trở về
thơ "Câu hát gió khơi". -“Đoàn thuyền trời” - Câu hát căng buồm.
-"Đoàn thuyền trời”, dùng Nhân hóa tạo khí thế, - Đoàn thuyền chạy đua trời 
phép tu từ gì? Tác dụng? náo nức, hăng say. - Mắt cá huy hoàng..
- Giáo viên giảng khổ cuối. - HS: Đây là khúc ca  Niềm vui, niềm phấn khởi của 
- Vì sao gọi đây là một khúc ngợi ca lao động với người làm chủ thiên nhiên.
tráng ca về những người lao 4. Nghệ thuật:
động biển cả Việt Nam thế kỉ tinh thần làm chủ thiên - Bút pháp lãng mạn, nghệ thuật 
XX? (Em có nhận xét gì về âm nhiên. Tác giả thay lời đối lập, nhân hóa, phóng đại 
hưởng, giọng điệu bài thơ). những người lao động - Âm hưởng khỏe khoắn, sôi nổi.
(khá – giỏi) để viết lên khúc ca này - Lời thơ như khúc hát say mê hào 
 - Nêu nghệ thuật hứng.
- Nêu nghệ thuật tiêu biểu của - Nêu ý nghĩa - Gieo vần biến hóa linh hoạt.
bài thơ? 5. Ý nghĩa văn bản: Bài thơ thể 
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
- Nêu ý nghĩa của văn bản? - Đọc. hiện nguồn cảm hứng lãng mạn 
- Chốt lại ghi nhớ. Cho HS ngợi ca biển cả lớn lao giàu đẹp, 
đọc? ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự 
* Tích hợp môi trường: Cần * Tích hợp: Giáo dục ý giàu đẹp của đất nước của những 
có ý thức tích cực giữ gìn và thức bảo vệ môi trường người lao động mới.
bảo vệ môi trường biển. biển đảo. * Ghi nhớ: (SGK)
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học nội dung bài vừa học.
 - Chuẩn bị tiết sau: Ôn tập kiểm tra giữa kì.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học 
 tập của bản thân và của bạn: Đặc sắc nghệ thuật của VB? Đọc diễn cảm.
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
Tiết 50:
 TỔNG KẾT TỪ VỰNG
 (Từ tượng thanh, từ tượng hình, một số biện pháp tu từ từ vựng)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
Kiến thức: 
 - Các khái niệm: từ tượng hình, từ tượng thanh, một số phép tu từ từ vựng: so sánh, 
ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm, nói tránh, chơi chữ.
 - Tác dụng của việc sử dụng từ tượng thanh, từ tượng hình và phép tu từ trong văn 
bản nghệ thuật.
Kỹ năng:
 - Nhận diện từ tượng thanh, từ tượng hình. Phân tích giá trị từ tượng thanh, từ tượng 
hình trong văn bản. 
 - Nhận diện các phép tu từ trong văn bản. 
 - Phân tíc tác dụng của chúng trong văn bản cụ thể.
Thái độ: Có ý thức trong việc sử dụng từ vựng và trau dồi vốn từ.
2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Kiểm tra sự chuẩn bị của HS 
 3. Bài mới:
 Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (35 phút)
Mục đích: Các khái niệm: từ tượng hình, từ tượng thanh, một số phép tu từ từ vựng: so sánh, 
ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm, nói tránh, chơi chữ. Tác dụng của việc sử dụng từ tượng 
thanh, từ tượng hình và phép tu từ trong văn bản nghệ thuật.
* Kiến thức 1: HDHS ôn tập HS trả lời I. Từ tượng thanh, từ tượng 
Từ tượng thanh , từ tượng hình:
hình: 1. Khái niệm:
- Thế nào là từ tượng thanh? - Từ tượng thanh là mô phỏng 
VD? âm thanh của tự nhiên, của con 
 -Từ tượng hình người.
- Tìm những tên loài vật là từ HS tìm - Từ tượng hình là từ gợi tả hình 
tượng thanh? ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự 
 vật.
- Thế nào là từ tượng hình? Câu 2 (trang 146): Những loài 
GV: Trương Ngọc Diễm Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 9
VD? vật nào có tên gọi mô phỏng âm 
 thanh tiếng kêu của nó: bò, tắc kè, 
-Hãy xác định những từ tượng mèo, (chim) cuốc, (chim) chích 
hình trong đoạn văn SGK ? choè, 
 Câu 3 (trang 146: Các từ lốm 
- Những từ tượng hình có tác đốm, lê thê, loáng thoáng, lồ lộ là 
dụng như thế nào ? những từ tượng hình. Hình ảnh 
 đám mây đã được gợi tả một cách 
 sinh động.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Nghị luận trong văn bản tự sự.
IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học 
tập của bản thân và của bạn: Nhắc lại sơ lược nội dung bài học: giá trị của phép tu từ.
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
V. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt 
 Tuần 10, Ngày 04/11/2020
 ND:
 PP:
 Đinh Thu Trang
GV: Trương Ngọc Diễm