Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 19 - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn 05/01/2021
Tuần 19
Tiết: 91 đến tiết 95
Tiết 91 
 KHỞI NGỮ
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:Đặc điểm của khởi ngữ. Công dụng của khởi ngữ.
2. Năng lực: Nhận diện khởi ngữ trong câu; đặt câu có chứa khởi ngữ.
3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Thái độ: Bồi dưỡng ý thức sử dụng thuật ngữ đúng đắn.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
III. Tiến trình dạy học
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Kiểm tra bài soạn của HS.
3. Bài mới: 
 Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (20 phút)
Mục đích: Đặc điểm của khởi ngữ. Công dụng của khởi ngữ.
* Kiến thức 1: HDHS tìm I. Đặc điểm và công dụng của khởi 
hiểu đặc điểm và công dụng ngữ trong câu
của khởi ngữ.
* HD quan sát và phân tích 1. Xét các ví dụ:
mẫu (1): - Đọc ví dụ (SGK) ; - Về vị trí trong câu:
 - Phân biệt các từ ngữ in đậm a, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, 
với chủ ngữ về vị trí trong câu - HS: Xác định chủ thông báo nhân vật được nói đến trong 
và quan hệ với vị ngữ ? ngữ, vị ngữ của câu . câu
 - Khởi ngữ là gì ? Nêu đặc 
điểm và công dụng của khởi - HS: Là thành phần b, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, báo 
ngữ. câu đứng trước chủ trước nội dung thông tin trong câu
 ngữ để nêu lên đề tài c, Từ in đậm đứng trước chủ ngữ, 
 -Trước khởi ngữ thường có được nói đến trong câu thông báo đề tài được nói đến trong 
hoặc có thể thêm những quan - HS: Đối với, về
 câu
hệ từ nào ?
VD: Quyển sách này tôi đã đọc - HS đọc ghi nhớ. - Về quan hệ với vị ngữ: các từ ngữ in 
rồi. đậm không phải là chủ ngữ trong câu, 
- Đọc phần Ghi nhớ. - HS lấy ví dụ: không có quan hệ với thành phần vị 
 Điều này ông khổ tâm ngữ như là chủ ngữ - Tìm ví dụ? hết sức. 2. Xét ví dụ:
 Trước các từ in đậm đó có thể thêm 
 các từ: còn, đối với, về.
 * Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm (15 phút)
Mục đích: Nhận diện khởi ngữ trong câu; đặt câu có chứa khởi ngữ.
HD HS làm bài tập II. Luyện tập
* Bài tập 1 Câu 1: Các khởi ngữ:
 - Đọc các đoạn trích. Nhận HS làm BT theo sự HD 
diện khởi ngữ (dưới những của GV a, Điều này
hình thức diễn đạt khác nhau. b, Đối với chúng mình
* Bài tập 2 c, Một mình
Câu hỏi dành cho HS giỏi: d, Làm khí tượng
 - HĐ nhóm; HS đặt thêm câu văn e, Đối với cháu
 - Thực hành : luyện tập dùng khởi ngữ.
khởi ngữ một cách có ý thức. Hướng dẫn HS thực Câu 2:
 hành. - Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm.
 - Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì 
 tôi chưa giải được.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Phép phân tích và tổng hợp: soạn theo câu hỏi ở SGK.
IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập 
của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
V. Rút kinh nghiệm:
Tiết 92,93:
 PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
I. Mục tiêu
1. Kiến thức 
 - Đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Sự khác nhau giữa phép phân tích và tổng hợp.
 - Tác dụng của phép lập luận phân tích và tổng hợp trong văn bản nghị luận.
2. Năng lực 
 - Nhận diện được phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Vận dung phép lập luận phân tích và tổng hợp khi tạo lập và đọc-hiểu văn bản nghị 
luận.
3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh: - Thái độ: Qua việc tìm hiểu văn bản, có được nhận thức đúng đắn về văn hoá trong trang 
 phục và các quy tắc ngầm của văn hoá.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Kiểm tra bài soạn của HS.
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (35 phút)
Mục đích: Đặc điểm của phép lập luận phân tích và tổng hợp. Sự khác nhau giữa phép phân 
tích và tổng hợp. Tác dụng của phép lập luận phân tích và tổng hợp trong văn bản nghị luận.
* Kiến thức 1: tìm hiểu phép I. Tìm hiểu phép lập luận phân 
lập luận phân tích và tổng tích và tổng hợp
hợp * Văn bản : Trang phục (vấn đề: 
* HD quan sát và phân tích - Ở đoạn mở đầu, tác văn hoá trong trang phục và các 
mẫu giả nêu ra một loạt dẫn quy tắc ngầm của văn hoá)
- Bài văn đã nêu lên những dẫn 1. Đoạn mở đầu nêu vấn đề ăn 
chứng gì về trang phục ? Mỗi chứng về cách ăn mặc mặc chỉnh tề
dẫn chứng đó nhằm nêu ra vấn nhằm gợi ra vấn đề về Hai luận điểm chính là:
đề gì ? tính chỉnh tề, đồng bộ, - Ăn mặc phải phù hợp với hoàn 
 thích hợp trong sử cảnh chung và riêng.
- Tại sao ở đầu văn bản, tác giả dụng trang phục. - Ăn mặc phải phù hợp với đạo 
lại nêu ra những dẫn chứng về đức.
những điều không ai làm ? - 2 luận điểm chính của Tg tách riêng từng trường 
Những tình huống đó nói lên văn bản hợp để thấy được những qui tắc 
điều gì về nguyên tắc trong ăn +Ăn mặc phải phù ngầm của văn hóa chi phối cách 
mặc ? hợp với hoàn cảnh và ăn mặc của con người (phép phân 
 - Như vậy, tác giả đã dùng tích).
 công việc
phép lập luận nào để nêu dẫn 
chứng. Em hiểu phép lập luận +Ăn mặc phải phù 
này như thế nào ? (khá – giỏi) hợp với đạo đức, giản 
- Tìm những câu có ý nghĩa dị, hoà mình với cộng 
khái quát, tổng hợp, thâu tóm đồng.
các ý sau dẫn chứng.
 Các luận điểm trên 
 + Nhận xét về vị trí của các được diễn đạt bằng 
câu trên trong văn bản. phép lập luận phân 2. Sau khi nêu một số biểu hiện 
 + Như vậy, tác giả đã dùng tích. của những “qui tắc ngầm” về phép lập luận nào để chốt lại b,- Từ việc phân tích trang phục, bài viết tổng hợp để 
vấn đề ? Nhận xét về phép lập những biểu hiện cụ thể chốt lại vấn đề (phép tổng hợp)
luận ấy. Phân tích và tổng hợp có 
* HD kết luận và ghi nhớ : của những “quy tắc mối quan hệ mật thiết với nhau.
 - Phép phân tích và tổng hợp ngầm” trong ăn mặc, * Ghi nhớ (SGK)
có vai trò như thế nào trong bài tác giả đã kết lại vấn đề 
văn nghị luận ? Nhận xét về bằng phương thức lập 
mối quan hệ của chúng trong luận tổng hợp
lập luận. (khá – giỏi)
 - Phần lập luận tổng 
 hợp thường được đặt ở 
 cuối đoạn hoặc cuối 
 bài.
 - Đặt ở phần kết luận 
 (của một phần và toàn 
 bộ văn bản).
 - Đọc phần Ghi nhớ.
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm (45 phút)
Mục đích: Nhận diện được phép lập luận phân tích và tổng hợp. Vận dung phép lập luận 
phân tích và tổng hợp khi tạo lập và đọc-hiểu văn bản nghị luận.
Hướng dẫn hs làm bài tập 2, 4 Làm bt tại lớp. II. Luyện tập
tại lớp Câu 2: Tác giả đã phân tích 
 những lí do phải lựa chọn sách 
 đọc theo các ý:
Hướng dẫn làm bài tập 1, 3 ở Nghe hướng dẫn - Số lượng sách nhiều, chất lượng 
nhà. Làm bt ở nhà lại khác nhau;
Câu 1: Câu 3: Tác giả đã đưa - Phải chọn cuốn sách cơ bản, 
Để trả lời câu hỏi “Tại sao đọc ra tầm quan trọng của đích thực để đọc không chọn sách 
sách là một con đường quan cách đọc sách vô thưởng vô phạt
trọng của học vấn?”, tác giả đã - Đọc sách thì mới có - Có sách chuyên môn, có sách 
lần lượt triển khai phân tích các điểm xuất phát cao; thường thức; giữa tri thức chuyên 
ý: - Muốn tiếp cận tri thức môn và tri thức thường thức lại có 
- Học vấn là thành quả tích lũy một cách nhanh nhất quan hệ với nhau.
của nhân loại, được lưu giữ thì phải đọc sách. Câu 4:
truyền cho đời sau. - Đọc ít mà đọc kĩ thì -Phân tích là một thao tác bắt 
- Muốn tiến lên thì phải nắm sẽ tập thàn nếp suy buộc mà tính tất yêu trong văn 
vững những học vấn đã được nghĩ sâu xa, tưởng bản nghị luận
lưu truyền trong sách. tượng tự do đến mức - Phép phân tích giúp chúng ta 
- Đọc sách là hưởng thụ thành làm thay đổi khí chất hiểu sâu sắc, cụ thể các đặc điểm 
quả về tri thức kinh nghiệm của -Có hai loại sách cần của đối tượng mà chúng ta đang 
hàng nghìn năm của nhân loại, đọc là sách về kiến quan tâm. Từ đó đưa ra kết luận đó là tiền đề cho sự phát triển thức phổ thông và sách đúng đắn
của mỗi người. về kiến thức chuyên - Phân tích tổng hợp giúp cho 
 ngành người đọc người nghe nhân thức 
 đúng hiểu đúng vấn đề.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Luyện tập phân tích và tổng hợp.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập 
 của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 Tiết 94,95:
 LUYỆN TẬP PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
 I. Mục tiêu
 1. Kiến thức
 - Có kĩ năng phân tích, tổng hợp trong lập luận.
 - Mục đích, đặc điểm, tác dụng của việc sử dụng phép phân tích và tổng hợp.
 2. Năng lực
 - Nhận dạng được rõ hơn văn bản có sử dụng phép lập luận phân tích và tổng hợp.
 - Sử dụng phép phân tích và tổng hợp thuần thục hơn khi đọc – hiểu và tạo lập văn bản.
 3. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 -Thái độ: Vận dụng phép phân tích và tổng hợp vào việc giải quyết bài tập.
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu.
 - Thiết bị dạy học: Bảng phụ, máy chiếu...
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút) Thế nào là phép phân tích và tổng hợp, chỉ ra mối quan hệ và vai trò 
 của chúng trong văn nghị luận. 
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Xác định vấn đề; Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (85 phút)
Mục đích: Có kĩ năng phân tích, tổng hợp trong lập luận. Mục đích, đặc điểm, tác dụng của việc sử 
dụng phép phân tích và tổng hợp. HD HS làm BT 1,2 Câu 1 
 a, 
 -HS Đọc các đoạn - Luận điểm: Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác 
* Bài tập 1
 trích. Nhận diện và hay cả bài.
Đọc yêu cầu, nhận xét
 chỉ ra trình tự lập - Trình tự phân tích:
 luận phân tích trong + Cái hay thể hiện ở sự phối hợp các màu 
 mỗi đoạn. xanh khác nhau;
 + Cái hay thể hiện ở sự phối hợp các cử 
 động nhỏ;
 + Các hay thể hiện ở vần thơ.
 b,
 - Luận điểm: Mấu chốt của thành đạt ở đâu?
 - Trình tự phân tích:
 + Do nguyên nhân khách quan: gặp thời, 
 hoàn cảnh bức bách, điều kiện thuận lợi;
 + Do nguyên nhân chủ quan: tài năng, sự 
 phấn đấu kiên trì, không mệt mỏi, luôn trau 
 dồi đạo đức.
 Câu 2 
 - Biểu hiện của học qua loa đối phó:
 + Học không đầu không đuôi, không đến nơi 
* Bài tập 2
 đến chốn, cái gì cũng biết một tí nhưng không 
 - Thao tác vừa phân tích biết sâu;
 - HS HĐ nhóm.
vừa tổng hợp : phân tích + Học cốt chỉ để khoe mẽ, không dám bày tỏ 
 Nêu ý kiến, nhận 
thực chất của lối học đối phó 
 xét. ý kiến của mình
và tổng hợp các tác hại của - Biểu hiện của học đối phó;
nó.
 + Học cốt chỉ để thầy cô không trách phạt, 
 chỉ lo giải quyết vấn đề trước mắt;
 + Kiến thức phiến diện, nông cạn, hời hợt.
 - Tác hại của việc học đối phó và qua loa
 + Đối với xã hội: Trở thành gánh nặng cho 
 xã hội;
 + Đối với bản thân: Không có hứng thú học 
 tập, kết quả học tập ngày càng thấp, không có 
 ích đối với xã hội.
 Câu 3 
 Các lí do khiến mọi người cần đọc sách là:
 - Vai trò quan trọng với con đường phát triển 
 của nhân loại. * Bài tập 3 - Sách đã ghi chép, lưu truyền mọi tri thức, 
 HD HS phân tích mọi thành tựu mà nhân loại đã tìm tòi, tích lũy 
 - Lập dàn ý phân 
 tích. được qua từng giai đoạn, từng thời kì.
 - Sách là kho tàng quý báu lưu giữ di sản tinh 
 thần của nhân loại suốt mấy nghìn năm nay.
 - Đọc sách là một con đường gom góp, tích lũy 
 nâng cao vốn tri thức hiểu biết của con người, 
 là cách tốt nhất để tiếp nhận kinh nghiệm xã 
 hội và kinh nghiệm sống.
 - Đọc sách còn là sự chuẩn bị hành trang để 
 tiến hành cuộc rèn luyện lâu dài trên đường 
 học vấn, tích lũy tri thức nhằm khám phá và 
 chinh phục thế giới quanh ta
 Câu 4: Viết một đoạn văn tổng hợp lại những 
 điều đã phân tích trong bài Bàn về đọc sách.
 VD1: Nhân loại đã có công lớn đúc kết trí 
 thức trên sách vở để gửi lại đời sau. Vì vậy 
* Bài tập 4 HD HS viết đoạn
VD 2: Tóm lại, muốn đọc đọc sách là trả món nợ chung cho thành tựu 
sách có hiệu quả, phải chọn của nhân loại trong quá khứ. Muốn tiến bộ 
những sách quan trọng nhất phải đọc sách. Đọc sách k cần đọc nhiều, mà 
mà đọc, đọc cho kĩ, đồng cần đọc quyển nào nắm chắc đc quyển đó. 
thời cần chú trọng đọc rộng - HĐ viết đoạn 
 Những cách cần đọc là các quyển sách chuyên 
thích đáng, hỗ trợ cho việc văn
ngiên cứu chuyên sâu của - Tổng hợp các vấn sâu phục vụ ngành nghề nhưng cũng phải đọc 
mình. đề đã phân tích ở bài những quyển sách có kiến thức rộng để giúp ta 
 tập 3. hiểu chuyên môn một cách vững vàng.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà.
 - Soạn bài mới: Bàn về đọc sách.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập 
 của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt 
 Tuần 19, Ngày 06/01/2021
 ND:
 PP
 Nguên Thị Định