Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 5 - Năm học 2021-2022 - Đoàn Thị Mơ

 GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
Tuần 5
Tiết 21 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (tiếp theo) - Tiết 2
Ngày soạn: 25/9/2021
I. Mục tiêu
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức: Giúp HS
 + Mượn tiếng nước ngoài
- Kỹ năng: + Nhận biết từ ngữ mới được tạo ra và những từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài.
 + SD từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài phù hợp.
- Thái độ: Có ý thức lựa chọn, cân nhắc khi sử dụng từ ngữ vay mượn và tạo từ mới, tránh 
lạm dụng. 
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 Năng lực sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo, hợp tác, 
II. Chuẩn bị
- Thầy: giáo án, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo
- Trò: đọc sách giáo khoa.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ 
3.Bài mới: 
 HĐ1: Hoạt động khởi động
 GV có thể tạo tâm thế bằng cách cho HS liệt kê một số bộ phận của chiếc xe đạp và đặt 
 câu hỏi: Các từ đó có phải là tiếng Việt không? Đó là từ mượn ở đâu? 
- GV vào bài.
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
 HĐ2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến I. Tạo từ ngũ mới 
 thức
 * Kiến thức thứ 1: Tạo từ ngữ mới II. Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài 
 Kiến thức thứ 2: Mượn từ ngữ của tiếng 1. Những từ Hán Việt
 nước ngoài 
 ? Đọc các ngữ liệu (a ,b) a. Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, hội, đạp 
 ? Tìm những từ Hán Việt được sử dụng ở thanh, yến anh, bộ hành, xuân, tài, tử, giai 
 các ngữ liệu (a ,b) nhân.
 *Không tìm tên riêng. b. Bạc mệnh, duyên, phận, thần linh, 
 chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết, trinh 
 bạch, ngọc.
 ? Các từ vừa tìm được có nguồn gốc từ Mượn tiếng Hán để tạo từ Hán Việt
 đâu?
 ? Trong tiếng Việt dùng từ nào để chỉ 2. Những từ chỉ khái niệm
 những khái niệm sau: 
 a. Bệnh mất khả năng miễn dịch, gây tử a. AIDS (ết)
 vong.
 b. Nghiên cứu một cách có hệ thống b. Ma-ket-ting (Marketing)
 những điều kiện để tiêu thụ hàng hoá? 
 ? Những từ đó có nguồn gốc từ đâu? Mượn tiếng Anh
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 ? Qua các ví dụ trên em rút ra kết luận gì * Kết luận: Mượn từ ngữ của tiếng nước 
 về việc phát triển vốn từ tiếng Việt? Bộ ngoài cũng là một cách để phát triển từ 
 phận từ mượn nào trong tiếng Việt là vựng Tiếng Việt.
 quan trọng nhất?
 ? Tìm những từ mượn từ ngữ nuớc ngoài 
 về trường? * Ghi nhớ : SGK/74
 HS: Suy nghĩ, động não và trình bày: ngư 
 trường, lâm trường, nông trường, III. Luyện tập 
 HĐ3: Hoạt động luyện tập Bài 1:
 GV hướng dẫn hs làm bài 3 sgk: GV cho Bài 2:
 hs hoạt động theo nhóm 2 bàn và trình Bài 3: 
 bày trước lớp. - Từ mượn tiếng Hán: mãng xà, biên phòng, 
 - Gv gọi các nhóm nhận xét chéo. tham ô, tô thuế, phê bình,phê phán, ca sĩ, 
 nô lệ.
 - Từ mượn ngôn ngữ châu Âu: xà phòng, 
 ôtô, ra-đi-ô, ôxi, cà phê, ca nô
Bài 4: GDTHMT: 
- Em hãy tìm một số từ được phát triển mới gần đây do mượn từ nước ngoài có nd liên quan 
đến môi trường. (strees, enino, ..)
 - Nêu vắn tắt những cách phát triển từ vựng + thảo luận vấn đề: Từ vựng của một ngôn ngữ 
 có thể không thay đổi được không?
 CÁC CÁCH PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG:
 Nghĩa Số lượng
 PT ẩn dụ PT hoán dụ Tạo từ ngữ mới Mượn từ ngữ nước ngoài
- Thế giới tự nhiên, xã hội luôn vận động, phát triển nhận thức của con người thay đổi, 
phát triển theo ngôn ngữ thay đổi - phản ánh những điều, sự vật thay đổi từ vựng của 
một ngôn ngữ không thể không thay đổi. (VD: đời sống con người có phương tiện đi lại có 
2 bánh, đạp bằng chân “xe đạp”; có gắn máy xe gắn máy).
HĐ: Vận dụng, mở rộng
 ? Hãy tìm những từ mới xuật hiện và sử dụng nhiều trong cuộc sống?
? Tìm trong các tác phẩm văn học đã học cho thấy có sự phát triển về từ vựng?
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
 * Bài vừa học: 
 - Học ghi nhớ (SGK tr 73-74).
 - Hoàn thiện các bài tập. 
 - Đọc bài đọc thêm
 b. Chuẩn bị bài mới:
 - Đọc và nghiên cứu bài mới : Hoàng Lê nhất thống chí (Hồi 14)
 + Đọc – nhớ, tóm tắt tác phẩm
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 + Phân tích nhân vật Nguyễn Huệ
IV. Kiểm tra đánh giá bài học
Chốt lại nội dung bài học.
V. Rút kinh nghiệm
 .................................................
Tiết 22 VĂN BẢN: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Ngày soạn: 25/9/2021 HỒI 14:
 ĐÁNH NGỌC HỒI, QUÂN THANH BỊ THUA TRẬN
 BỎ THĂNG LONG, CHIÊU THỐNG TRỐN RA 
 NGOÀI
 (Ngô gia văn phái)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức.
 + Đọc và tóm tắt được tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.( Tiết 1)
 + Hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái.( Tiết 1)
 + Hiểu được đôi nét về người anh hùng Nguyễn Huệ .( Tiết 1)
 + Biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết 
chương hồi. .( Tiết 2)
 - Nắm vững chi tiết cơ bản về cuộc chiến công thần tốc của vua Quang Trung.( Tiết 2)
 - Kĩ năng.
 + Cảm nhấn sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm 
hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc.
 + Liên hệ những nhân vật, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan.
 + Kĩ năng phân tích nhân vật
- Thái độ.
 Tự hào về trang lịch sử vẻ vang của thời đại Quang Trung, cảm phục sự mưu trí, cách dùng 
binh của Nguyễn Huệ. 
2. Hình thành năng lực cho HS
 Năng lực tiếp cân văn bản, đọc hiểu văn bản, ......
II. Chuẩn bị
- Thầy: giáo án, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo
 - Trò: đọc và soạn văn bản theo câu hỏi sách giáo khoa.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
 Nêu những thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh? Dự báo điều gì?
3.Bài mới:
 Hoạt động 1: khởi động
 GV: Dẫn dắt vào bài: Đất nước Việt Nam luôn tự hào về truyền thống dân tộc dựng 
nước và giữ nước. Bên cạnh đó ta không thể nào quên những nhà quân sự cầm quân lỗi lạc 
tài ba. Nhưng với cách đánh trận thần tốc thì ta không thể nào quên anh hùng Nguyễn Huệ.
HS: Tập trung tiếp cận bài mới 
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
HĐ2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận I. Tìm hiểu chung
kiến thức 1. Tác giả: 
* Kiến thức thứ 1: Ngô gia văn phái gồm những tác giả thuộc 
*Mục tiêu: dòng họ Ngô Thì- dòng họ nổi tiếng về văn học 
- Tìm hiểu đôi nét vầ tác giả, tác phẩm. lúc bấy giờ- ở làng Tả Thanh Oai- Thanh Oai 
- Kĩ năng đọc diễn cảm và xác định (nay thộc HN)
được kiểu văn bản.
- Hợp tác, tích cực xây dựng bài mới
HS: đọc chú thích sgk:
* GV cho hs tìm hiểu chú thích: GV 
cùng hs chốt lại những vấn đề chính.
+ Trình bày những nét chính về tác 
giả?
+ Trình bày hoàn cảnh sáng tác tác 
phẩm, nội dung tác phẩm? 2. Tác phẩm: 
(Nửa cuối thế kỉ XVIII, nửa đầu tk - Thể loại: Tiểu thuyết chương hồi
XIX, xã hội Việt Nam có nhiều biến - Là cuốn tiểu thuyết lịch sử có quy mô lớn, 
động lịch sử: sự khủng hoảng của chế phản ánh những biến động LS nước nhà từ cuối 
độ phong kiến, mưu đồ của kẻ xâm XVIII đến những năm đầu XIX 
lược.)
 Em hiểu biết gì về thể chí và tiểu - Đoạn trích nằm ở hồi thứ 14
thuyết chương hồi?
Định hướng; Chí: Lối văn ghi chép sự 
vật, sự việc, có kết cấu chương hồi
* GV chốt: Đoạn trích dựng lên bức 
tranh sinh động về người anh hùng 
Nguyễn Huệ và sự thảm bại nhục nhã 
của bọn xâm lược và bọn bán nước.
? Nghiên cứu các chú thích và giải 
thích một số từ cổ, từ Hán Việt .
(2), (3), (6), (7), (10), (11) , (12) ,16) 
 * Kiến thức thứ 2: Hướng dẫn học II. Đọc - hiểu văn bản
 sinh đọc, Tìm hiểu chi tiết văn bản
* GV hướng dẫn hs cách đọc văn bản: 
giọng đanh thép, hào hùng, khẩn tr-
ương, phấn chấn.
- GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi 3 – 4hs dọc 
văn bản.
- GV tóm tắt các hồi trước.
? Kể tóm tắt đoạn trích? HS kể tóm tắt 
( 1 – 2 hs khá trình bày).
? Tìm phương thức biểu đạt? 
? Hồi 14 có thể chia làm mấy đoạn? 
Nêu ý chính của từng đoạn?
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + miêu 
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 tả
 - Bố cục :3 đoạn
 + Đoạn 1: Từ đầu đến “ra Bắc”-> 
 Quang Trung chuẩn bị tiến quân ra 
 Bắc.
 + Đoạn 2: Tiếp đến “vào thành” ( tr 68) 
 -> cuộc hành quân thần tốc và chiến 
 thắng lẫy lừng của Tây Sơn.
 + Đoạn 3: Tình cảnh của quân tướng 
 nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
- Kể tóm tắt truyện
- Trả lời câu hỏi phần đọc- hiểu
IV. Kiểm tra đánh giá bài học
 Nhận xét tiết học.
 V. Rút kinh nghiệm
Tiết 23 VĂN BẢN: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Ngày soạn: 25/9/2021 HỒI 14:
 ĐÁNH NGỌC HỒI, QUÂN THANH BỊ THUA TRẬN
 BỎ THĂNG LONG, CHIÊU THỐNG TRỐN RA 
 NGOÀI
 (Ngô gia văn phái)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức.
 + Đọc và tóm tắt được tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.
 + Hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái.
 + Hiểu được đôi nét về người anh hùng Nguyễn Huệ 
 + Biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết 
chương hồi. .
 - Nắm vững chi tiết cơ bản về cuộc chiến công thần tốc của vua Quang Trung.
 - Kĩ năng.
 + Cảm nhấn sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm 
hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc.
 + Liên hệ những nhân vật, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan.
 + Kĩ năng phân tích nhân vật
- Thái độ.
 Tự hào về trang lịch sử vẻ vang của thời đại Quang Trung, cảm phục sự mưu trí, cách dùng 
binh của Nguyễn Huệ. 
2. Hình thành năng lực cho HS
 Năng lực tiếp cân văn bản, đọc hiểu văn bản, ......
II. Chuẩn bị
- Thầy: giáo án, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo
 - Trò: đọc và soạn văn bản theo câu hỏi sách giáo khoa.
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
 ? Tóm tắt nội dung đoạn trích.
 - Nội dung: đoạn trích miêu tả chiến thắng lừng lẫy của Vua Quang Trung; sự thảm bại 
 của quân tướng nhà Thanh và số phận của Vua quan bán nước.
3.Bài mới:
 Hoạt động 1: khởi động
HĐ2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến 
thức I. Tìm hiểu chung
 * Kiến thức thứ 1: GV hướng dẫn hs tìm II. Đọc- hiểuvăn bản
 hiểu chi tiết văn bản: 1. Hình tượng người anh hùng Quang 
 Trung Nguyễn Huệ.
 Hình tượng nhân vật Nguyễn Huệ được 
 miêu tả trong đoạn trích là một con người a. Quang Trung chuẩn bị tiến công ra 
 ntn? Tìm những dẫn chứng cụ thể trong văn Bắc.
 bản để minh họa.
 ? Em hãy tóm tắt lại toàn bộ những việc 
 làm của Nguyễn Huệ kể từ khi nghe tin giặc 
 xâm lược đến ngày mở tiệc khao quân (30 
 tháng chạp).
 * Hoạt động độc lập : * Các việc làm từ 24/11 đến 30/12.
 - Tóm tắt toàn bộ những việc làm của 
 Nguyễn Huệ từ 24/11 đến 30/12 :
 ? Qua những việc làm đó em có nhận xét 
 gì về tình cảm, hành động, tính cách của 
 Nguyễn Huệ và mục đích chính của ông?
 ( Gợi ý:
 + Khi nghe báo cáo quân Thanh sang xâm 
 lược thì Nguyễn Huệ có thái độ như thế 
 nào? Nhận xét tình cảm của Nguyễn Huệ 
 đối với đất nước thông qua thái độ đó?
 - Nghe tin giặc chiếm Thăng Long,Quang 
 Trung giận lắm, định thân chinh cầm quân 
 đi ngay
 - Làm nhiều việc lớn: - Lên ngôi hoàng đế để dẹp kẻ phản trắc, 
 +" tế cáo trời đất", " lên ngôi hoàng đế", " giữ yên lòng người
 đốc suất đại binh" ra Bắc, gặp gỡ người - Hỏi Nguyễn Thiếp về việc khởi binh để 
 cống sĩ ở huyện Sơn La, tìm hiểu tình thế, cơ mưu
 + Tuyển mộ quân lính, mở cuộc duyệt binh 
 ở Nghệ An, - Phủ dụ tướng sĩ , kích thích các tướng sĩ. 
 + Phủ dụ tướng sĩ, 
 + Định kế hoạch hành quân, đánh giặc và 
 bàn kế đối phó với nhà Thanh sau chiến - Định kế hoạch hành quân, kế hoạch đối 
 thắng. phó với quân Thanh và sau chiến thắng. Đó 
 là tầm nhìn chiến lược
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 + Quang Trung lên ngôi hoàng đế nhằm 
 mục đích gì?
 HS: dẹp kẻ phản trắc, giữ yên lòng người
 + Đọc và phân tích lời phủ dụ quân lính của - Nghiêm khắc, bình công luận tội rõ ràng - 
 vua Quang Trung. Lời phủ dụ đó có tác các tướng hiểu
 dụng gì? ( Kích thích các tướng sĩ) - Khao quân- khích lệ tinh thần tướng sĩ
 + Qua lời nói và các đối xử của Quang 
 Trung đối với Nguyễn Thiếp, các tướng: + Cách đối xử với Nguyễn Thiếp, các 
 Ngô Văn Sở, Lân, Ngô Thì Nhậm ta thấy tướng.
 Quang Trung là người như thế nào? Các thể hiện lòng yêu nước căm thù giặc sục 
 việc làm của ông chứng tỏ ông là con người sôi. Hành động mạnh mẽ, nhanh gọn có chủ 
 có hành động như thế nào? đích và rất quả quyết. Điều đó chứng tỏ 
 + Mục đích chính của ông khi thực hiện các Quang Trung là nhà lãnh đạo, chính trị, 
 việc làm đó là gì?) quân sự, ngoại giao, có trí tuệ sáng suốt 
 HS: Mục đích: Khẳng định uy danh, thu nhìn xa trông rộng; nhạy bén với thời cuộc.
 phục nhân tâm về một mối để đánh giặc
 ? Qua tìm hiểu, nhận định khái quát về 
 Quang Trung - Nguyễn Huệ ?
 * GV chốt và chuyển tiết: Quang Trung là 
 nhà lãnh đạo, chính trị, quân sự, ngoại giao, 
 có trí tuệ sáng suốt nhìn xa trông rộng; 
 nhạy bén với thời cuộc. Ông là điều binh 
 khiển tướng giỏi, là người có vai trò quan 
 trọng trọng cuộc kháng chiến chống quân 
 Thanh xâm lược.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
 - Học bài.
 - Chuẩn bị bài : Hoàng Lê nhất thống chí ( TT)
IV. Kiểm tra đánh giá bài học
- Người anh hùng Nguyễn Huệ được tg miêu tả qua những tài năng nào?
- Nêu sự thảm bại của bọn bán nước và cướp nước.
V. Rút kinh nghiệm
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
..........................................
Tiết 24 VĂN BẢN: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Ngày soạn: 25/9/2021 HỒI 14:
 ĐÁNH NGỌC HỒI, QUÂN THANH BỊ THUA TRẬN
 BỎ THĂNG LONG, CHIÊU THỐNG TRỐN RA 
 NGOÀI
 (Ngô gia văn phái)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức.
 + Đọc và tóm tắt được tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí.
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 + Hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái.
 + Hiểu được đôi nét về người anh hùng Nguyễn Huệ 
 + Biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết 
chương hồi. .
 - Nắm vững chi tiết cơ bản về cuộc chiến công thần tốc của vua Quang Trung.
 - Kĩ năng.
 + Cảm nhấn sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm 
hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc.
 + Liên hệ những nhân vật, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan.
 + Kĩ năng phân tích nhân vật
- Thái độ.
 Tự hào về trang lịch sử vẻ vang của thời đại Quang Trung, cảm phục sự mưu trí, cách dùng 
binh của Nguyễn Huệ. 
2. Hình thành năng lực cho HS
 Năng lực tiếp cân văn bản, đọc hiểu văn bản, ......
II. Chuẩn bị
- Thầy: giáo án, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo
 - Trò: đọc và soạn văn bản theo câu hỏi sách giáo khoa.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
 ? Tóm tắt nội dung đoạn trích.
 - Nội dung: đoạn trích miêu tả chiến thắng lừng lẫy của Vua Quang Trung; sự thảm bại 
 của quân tướng nhà Thanh và số phận của Vua quan bán nước.
3.Bài mới:
 Hoạt động 1: khởi động
HĐ2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến 
thức I. Tìm hiểu chung
 * Kiến thức thứ 1: GV hướng dẫn hs tìm II. Đọc- hiểuvăn bản
 hiểu chi tiết văn bản: 1. Hình tượng người anh hùng Nguyễn 
 chuyển tiết: Quang Trung là nhà lãnh đạo, Huệ.
 chính trị, quân sự, ngoại giao, có trí tuệ a. Quang Trung chuẩn bị tiến công ra 
 sáng suốt nhìn xa trông rộng; nhạy bén với Bắc.
 thời cuộc. Ông là điều binh khiển tướng 
 giỏi, là người có vai trò quan trọng trọng 
 cuộc kháng chiến chống quân Thanh xâm 
 lược.
 ? Theo dõi đoạn ghi chép về diễn biến b. Quang Trung Đại phá quân Thanh
 của cuộc hành quân và các trận chiến (tr 
 67-70).
 ? Kể tên các trận đánh của Quang Trung. - Trận sông Gián, sông Thanh Quyết; Hà 
 Tóm tắt trận sông Gián, sông Thanh Quyết, Hồi
 Phú Xuyên; Hà Hồi. - Trận Ngọc Hồi:
 -Tích hợp môn Địa lí: Các địa danh gắn 
 liền với chiến thắng hai mươi vạn quân 
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
 Thanh.
* TÍCH HỢP GDQP: Hình ảnh bộ đội kéo 
pháo, dân công chở lương thực trong chiến 
thắng ĐBP thể hiện sự mạnh mẽ, vẻ vang 
chiến công của quân ta
 ? Cách đánh đặc biệt của Quang Trung bí mật, bất ngờ, thắng lợi không gây 
 trong 2 trận này? thương vong cho ta nhiều.
 Gợi ý:
 + Trận Ngọc Hồi đã diễn ra như thế nào? 
 Tìm những chi tiết miêu tả khí thế chiến 
 đấu của quân Tây Sơn, hình ảnh của Quang 
 Trung trong chiến trận? 
 Trận thắng đã chứng tỏ tài năng quân sự Phối hợp nhiều cách đánh, táo bạo, 
 nào của Nguyễn Huệ? quyết liệt, thắng giòn giã.
 + Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi 
 phối ngòi bút của tác giả khi tạo dựng hình Hình tượng người anh hùng áo vải cờ 
 tượng người anh hùng Nguyễn Huệ? đào oai phong, lẫm liệt, dụng binh như thần 
 - Gv giảng + bình: Sung sướng bởi chiến - vẻ đẹp mang tính sử thi.
 thắng lẫy lừng đánh đuổi giặc ngoại xâm, 
 Quang Trung - Nguyễn Huệ có đủ phẩm 
 chất, công lao của một anh hùng dân tộc 
 không thể phủ nhận, các tác giả- là những 
 nhà Sử học, văn học sống trong XH đầy 
 biến động, hiểu rõ thực chất của vua tôi Lê 
 Chiêu Thống.
 ? Nhận xét về lời văn của tác giả trong đoạn 
 này?
 - GV cho HS thảo luận nhóm.
 - GV: Chiến đấu dũng mãnh, khí thế dậy 
 đất, thế như chẻ tre khi bắt quân do thám 
 khi bao vây, bức hàng, nghi binh.
 ? Qua tìm hiểu, phân tích; nêu cảm nhận về 
 hình tượng người anh hùng dân tộc Nguyễn 
 Huệ?
 - GV chốt + chuyển : Quang Trung tiến 
 vào Thăng Long trên bành voi với áo bào Nguyễn Huệ là người văn võ toàn tài.
 đỏ, sạm đen khói súng là biểu tượng đẹp về 
 người anh hùng trong chiến trận. Đối lập 
 hoàn toàn với hình ảnh của vua Quang 
 Trung là bè lũ cướp nước, bán nước Tôn sĩ 
 Nghị, Lê Chiêu Thống.
 ? Tìm đọc trang 68, 69 đoạn ghi chép, 
 miêu tả sự thảm bại của quân tướng nhà 
 Thanh.
 - GV giảng: Quân tướng nhà Thanh: 2. Sự thảm bại của quân tướng nhà 
 Tướng bất tài, huênh hoang kiêu căng, quân Thanh và số phận của vua tôi Lê Chiêu 
 ô hợp, không có kỷ luật. Tìm chi tiết và Thống.
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
chứng minh? * Quân tướng nhà Thanh 
? Nhận xét về lối văn trần thuật phản ánh - Khi lâm trận:
lại sự thảm bại của quân xâm lược. + Tướng: sợ mất mật không kịp mặc áo 
? Qua cách trần thuật miêu tả đó, hình ảnh giáp, chuồn, chạy,...thắt cổ chết
của quân tướng nhà Thanh hiện lên như thế + Quân: rụng rời, tán loạn giày xéo lên 
nào? nhau thây đầy đồng, máu chảy thành suối
? Cuộc tháo chạy của vua tôi Lê Chiêu 
Thống được tác giả miêu tả như thế nào? Kiêu căng, tự mãn, chủ quan, khinh 
Ngòi bút của tác giả khi miêu tả 2 cuộc tháo địch, thất bại thảm hại.
chạy trên có gì khác biệt? Giải thích vì sao * Vua tôi Lê Chiêu Thống 
có sự khác biệt đó? + Bị xỉ nhục
+ Thái độ sung sướng hả hê của “người + Chạy bán sống bán chết thành “kẻ 
thắng trận” cướp”
+ Thái độ ngậm ngùi chua xót của kẻ bề tôi + Tình cảnh thảm hại - hậu quả tất yếu cho 
 Chi phối ngòi bút miêu tả, phản ánh. kẻ phản bội
? Vậy Lê Chiêu Thống có thực hiện được ý Hèn nhát, nhục nhã, số phận gắn chặt 
đồ của mình như nhan đề của tác phẩm đặt với bọn giặc xâm lược, là kẻ bán nước cầu 
ra không? Vì sao? vinh
* GV chốt: Các tác giả Ngô gia văn phái là 
những cựu thần, chịu ơn sâu nghĩa nặng của 
nhà lê, nhưng họ đã không thể bỏ qua sự 
thực là ông vua nhà Lê hèn yếu đã cõng 
rắn, cắn gà nhà và chiến công lừng lẫy của 
vua Quang Trung là niềm tự hào lớn lao 
của cả dân tộc. Bởi thế họ có thể viết thực 
và hay như vậy về người anh hùng dân tộc 
Nguyễn Huệ.
? Nêu ý nghĩa của văn bản?
 3. Ý nghĩa văn bản
 - Văn bản ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng 
- GV cho HS viết một đoạn văn ngắn miêu của dân tộc ta và hình ảnh người anh hùng 
tả lại chiến công thần tốc đại phá quân Nguyễn Huệ trong chiến thắng mùa xuân 
Thanh của vua Quang Trung trên cơ sở đã năm Kỉ Dậu (1789)
chuẩn bị ở nhà. III. Luyện tập:
 Viết một đoạn văn ngắn miêu tả lại chiến 
 công thần tốc đại phá quân Thanh của vua 
 Quang Trung từ tối 30 Tết- ngày mồng 5 
 tháng giêng năm Kỉ Dậu (1789).
 * Gợi ý:
 - Hình ảnh của vua Quang Trung trên chiến 
 trận
 + Cách dàn binh bố trận
 + Đốc thúc quân lính
 + Trực tiếp chỉ huy
 - Hình ảnh của quân Tây Sơn
 - Sự thất bại của bè lũ cướp nước, bán 
 nước.
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
 - Học bài.
 - Tóm tắt văn bản
IV. Kiểm tra đánh giá bài học
 ? Hồi thứ 14 của “Hoàng Lê nhất thống chí” mang lại cho em những hiểu biết gì ?
 ? Vì sao “Hoàng Lê nhất thống chí” được xem là tiểu thuyết lịch sử?
V. Rút kinh nghiệm
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
Tiết 25 
Ngày soạn: 25/9/2021 THUẬT NGỮ ( Tiết 1)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
* Kiến thức: Giúp HS:
 - Khái niệm thuật ngữ.
 - Những đặc điểm của thuật ngữ. 
* Kỹ năng:
 - Tìm hiểu ý nghĩa của thuật ngữ trong từ điển
 - SD thuật ngữ trong quá trình đọc – hiểu và tạo lậpVBKH, CN.
 - SD thuật ngữ có liên quan đến môi trường.
 - SD thuật ngữ trong tạo lập câu, đoạn, bài văn cụ thể.
* Thái độ: Tiếp thu những kiến thức mới để thích ứng với xu thế phát triển của cuộc sống hiện đại.
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 Năng lực giải quyết vấn đề , hợp tác, 
II. Chuẩn bị
- Giáo viên: giáo án, tài liệu tham khảo.
 - Học sinh: sách giáo khoa.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp 1'
2. Kiểm tra bài cũ 5'
? Các cơ sở để phát triển từ vựng Tiếng Việt? Lấy ví dụ?
- Phát triển từ vựng bằng cách tạo từ mới
VD: Điện thoại di động
- Phát triển từ vựng bằng cách mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.
 VD: từ Hán việt: Thanh minh, lễ, tiết, tảo mộ. đạp thanh, yến anh, bộ hành, tài tử, giai nhân
3.Bài mới: 
 HĐ1: Hoạt động khởi động
 GV:dẫn dắt vào bài 
 Trong các lĩnh vực chuyên môn để đảm bảo nguyên tắc chính xác, chặt chẽ, rõ ràng thì người ta 
thường dùng từ ngữ để khái niệm. Thường gọi đó là Thuật ngữ. 
HS: Tập trung tiếp cận bài mới 
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
HĐ2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến I. Thuật ngữ là gì: 
thức 1. So sánh hai cách giải thích nước và muối
* Kiến thức thứ 1: Thuật ngữ là gì 10'
*Mục tiêu: 
- Biết được thế nào là thuật ngữ
- Kĩ năng nhận biết thuật ngữ
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
- Hợp tác, tích cực xây dựng bài mới
? Đọc VD1 - Cách giải thích (1)là cách giải thích thông dụng 
Hãy cho biết cách giải thích nào không thể và dễ hiểu nhất
hiểu được nếu thiếu kiến thức về hóa học? - Cách giải thích (2) đòi hỏi phải có kiến thức hoá 
Trong 2 cách giải thích trên cách giải thích học 
nào là thông dụng và dễ hiểu nhất, cách giải 
thích nào đòi hỏi phải có kiến thức hoá học
 cách 1: giải thích nghĩa của từ ngữ thông 
thường. 2. Các định nghĩa
cách 2: giải thích nghĩa của thuật ngữ Định nghĩa Bộ môn
 Thạch nhũ... Địa lí
Đọc VD2, em đã học các định nghĩa này ở Ba - dơ Hóa học
những bộ môn nào? Ân dụ.... Ngữ văn
 Phân số thập phân... Toán
? Các từ: Thạch nhũ, badơ, ẩn dụ, phân số => Được dùng chủ yếu ở 
thập phân được dùng chủ yếu trong các VB các văn bản khoa học, 
nào? công nghệ
 * Ghi nhớ: sgk/88
GV chốt lại ghi nhớ. 2. Đặc điểm của thuật ngữ: 
* Kiến thức thứ 2: Đặc điểm của thuật 
ngữ: (10 phút) - Thuật ngữ có tính đơn nghĩa ( chỉ có một nghĩa)
*Mục tiêu: 
- Hiểu được đặc điểm của thuật ngữ
- Kĩ năng nhận biết thuật ngữ
- Hợp tác, tích cực xây dựng bài mới
? Các thuật ngữ như : Thạch nhũ, badơ, ẩn 
dụ, phân số thập phân có còn cách định nghĩa 
nào khác nữa không?
 ( không)
GV cho HS liên hệ với những từ ngữ không - Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm và 
phải là thuật ngữ ngược lại
VD. Đi (1): cất bước, dời từ chỗ này đến chỗ 
khác bằng những bước chân - Thuật ngữ không có tính biểu cảm
 (2): Tự di chuyển đến nơi khác, ko kể bằng 
cách gì
 (3): rời bỏ cuộc đời, chết.
=> các từ ngữ ko phải thuật ngữ thường có 
nhiều nghĩa.
? Đọc VD2 sgk/88, từ muối ở vd nào có sắc 
thái biểu cảm ( b)
? Từ muối ở VD (b) có được coi là thuật ngữ 
không? Vì sao? ( không vì: là từ ngữ thông 
thường, gợi lên ý nghĩa bóng bẩy: tình cảm * Ghi nhớ: SGK/89
sâu đậm của con người)
GV chốt lại ghi nhớ.
THMT: Tìm những thuật ngữ có liên quan 
đến MT?
- HS lấy ví dụ: 
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9  
+ Thành phần môi trường: Là yếu tố vật chất 
tạo thành mt như đất, nước, không khí...
+ Suy thoái mt: Là trường hợp mà các chất lạ 
thải vào mt làm thay đổi mt...
+ Ô nhiễm mt: Là việc chuyển các chất thải 
vào mt gây hại đến sức khỏe con người, đến 
sự phát triển của sinh vật hoặc làm giảm chất 
lượng mt.
+ Hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu... II. Luyện tập 
HĐ3: Hoạt động luyện tập ( Tiết sau thực 
hiện)
HĐ4: Hoạt động vận dụng và mở rộng
 ? Tìm những thuật ngữ về môi trường mà em biết? 
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
 * Bài vừa học: 
 - Học ghi nhớ (SGK tr 88-89), hoàn thiện các bài tập. 
 - Tìm một số thuật ngữ trong các văn bản đã học.
 - Viết đoạn văn về vấn đề môi trường hiện nay có sử dụng các thuật ngữ?
 * Chuẩn bị bài mới: Đọc trước các bài tập
IV. Kiểm tra đánh giá bài học
Thế nào là thuật ngữ, nêu những đặc điểm của thuật ngữ
V. Rút kinh nghiệm
 ĐOÀN THỊ MƠ- TRƯỜNG THCS NINH HÒA