Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Tuần 23, Tiết 17: Rèn kĩ năng viết đoạn văn nghị luận về 1 đoạn thơ, bài thơ - Năm học 2020-2021

 Tuần: 23 ; Tiết: 17 Ngày soạn: 31/01/2021
 Chủ đề bám sát: RÈN KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT 
 ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ. 
 2. Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn nghị luận về một đoạn thơ bài thơ.
 3. Thái độ: Yêu thích làm văn nghị luận về một đoạn thơ bài thơ.
II. Chuẩn bị: Thầy: SGK, SGV, giáo án, tài liệu liên quan.
 Trò: Ôn tập trước ở nhà.
III. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học 
 2. KTBC: Trong quá trình luyện tập.
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
HĐ1: Ôn tập về kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
Gv yêu cầu Hs nhắc lại Hs nhớ lại. I. Ôn tập lí thuyết:
các kiến thức đã học về Lưu ý:
kiểu bài nghị luận về một HS trình bày khái - Mục đích viết văn nghị luận: thuyết 
đoạn thơ, bài thơ. niệm. phục mọi người tin theo cái đúng, cái 
 Nêu yêu cầu về nội hay, cái tốt đẹp.
 dung và hình thức. - Các yếu tố tạo thành văn bản nghị 
 luận: luận điểm, luận cứ, lập luận.
HĐ2: Thực hành.
Đề bài: II. Thực hành:
Trước khi vĩnh biệt cõi 1. Lập dàn ý:
đời, nhà thơ Thanh Hải MB: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vị trí 
gửi lại lời trăng trối đoạn thơ, khái quát nội dung cảm xúc 
bằng những câu thơ thật của đoạn thơ.
giản dị: TB: bình luận phân tích:
“Ta làm con chim hót - Những câu thơ bày tỏ những suy ngẫm 
Ta làm một cành hoa và tâm niệm của nhà thơ trước mùa xuan 
 Ta nhập vào hòa ca của đất nước, thể hiện khát vọng được 
Một nốt trầm xao xuyến. Ghi đề bài. hòa nhập vào cuộc sống của đất nước; 
Một mùa xuân nho nhỏ được cống hiến phần tốt đẹp, dù nhỏ bé 
 Lặng lẽ dâng cho đời của mình cho đất nước, cho cuộc đời 
 Dù là tuổi hai mươi chung. Điều tâm niệm ấy được thể hiện 
Dù là khi tóc bạc.” một cách chân thành trong những hình 
Theo em tác giả đã nhẹ ảnh thơ đẹp một cách tự nhiên, giản dị. 
nhàng nhắc chúng ta Đó mới là ý nghĩa cao quý của đời 
điều gì qua những dòng người. thơ ấy? + Vẻ đẹp của đức tính khiêm nhường, 
- Với đề bài trên, em sẽ - Nghị luận về thái độ của mỗi cá nhân trước những 
làm bài theo kiểu bài một đoạn thơ, cống hiến vì tập thể, vì quê hương. (Cần 
nào? bài thơ. giải thích rõ về khiêm nhường).
- Nội dung cơ bản của + Ý nghĩa của cuộc đời mỗi con người 
bài viết ntn? trong cuộc đời chung: mỗi người phải 
 mang đến cho cuộc đời chung một nét 
- Em sẽ vận dụng những Hs nêu nội dung đẹp riêng, phải cống hiến cái phần tinh 
hiểu biết gì để viết bài cơ bản của bài túy, dù là bé nhỏ cho đất nước dù khi còn 
này? viết. trẻ hay lúc đã già.
 - Dẫn chứng về người thật, việc thật hoặc 
- Bố cục bài viết gồm Nêu phạm vi các dẫn chứng từ trong các tác phẩm văn 
mấy phần? kiến thức cần học như: Lặng lã Sa Pa, Những ngôi sao 
 vận dụng. xa xôi 
- Cách viết từng phần KB: Liên hệ với bản thân về thái độ sống 
như thế nào? HS viết đoạn khiêm nhường trước mọi người, bạn bè. 
 GV cho HS viết các văn. Cần làm gì để góp phần vào việc xây 
đoạn văn: 1 đoạn phần Đọc đoạn dựng quê hương, đất nước, xây đắp cuộc 
MB, 1 đoạn phần TB, 1 văn -> Nhận đời chung.
đoạn phần KB. xét, đánh giá. 2. Viết đoạn văn.
 Các đoạn văn tham khảo
 Đoạn MB:
 Nhà thơ Tố Hữu đã viết:
 “Nếu là con chim, là chiếc lá
 Thì chim phải hót, lá phải xanh
 Lẽ nào vay mà không trả
 Sống là cho, đâu phải nhận riêng mình”
 Hình ảnh trong thơ Tố Hữu thật đẹp, thật ý nghĩa và triết lý cuộc sống về lẽ 
sống, về cống hiến được phản ánh và gửi gắm trong câu thơ cũng thật đẹp, thật dung 
dị. Cùng những hình ảnh đấy, nhà thơ Thanh Hải trước khi vĩnh biệt cõi đời đã ghi lại 
lời trăng trối bằng những lời thơ giản dị, mang nhiều triết lý cuộc sống:
 “Ta làm con chim hót
 Ta làm một cành hoa
 Ta nhập vào hòa ca
 Một nốt trầm sao xuyến
 Một mùa xuân nho nhỏ
 Lặng lẽ dâng cho đời
 Dù là khi còn xanh
 Dù là khi tóc bạc”
 Các đoạn TB: Đoạn thơ trên trích trong tác phẩm “Một mùa xuân nho nhỏ” viết năm 1980 của 
Thanh Hải. Khi mùa xuân về, tác giả muốn được hòa nhập với cuộc sống, được cống 
hiến một phần cuộc sống tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung. Tác giả nguyện làm 
con chim hót giữa muôn ngàn tiếng chim, là cành hoa giữ vườn xuân rực rỡ, là nốt 
trầm xao xuyến chứ không phải nốt cao thánh thót và bản hòa ca bất tận của cuộc đời, 
là mùa xuân nho nhỏ. Hình ảnh ẩn dụ góp phần làm thêm vẻ đẹp cho hương sắc mùa 
xuân dân tộc. Chỉ lặng lẽ cháy bỏng một mỗi khát khao cháy bỏng được dâng hiến cho 
cuộc đời bất chấp tuổi tá bệnh tật. Ước nguện chân thành, khiêm tốn của tác giả đã nhẹ 
nhàng nhắc ta về khát vọng hòa nhập, dâng hiến cho đời một cách lặng lẽ.
 Trong cuộc sống, có nhiều người đã và đang cống hiến hết mình cho cuộc đời. 
Họ có ý thức về vị trí trí của mình trong xã hội và lịch sử. Trong lòng xã hội, họ nghĩ 
tới những con người cùng sống với họ và trong lòng lịch sử, họ luôn cảm thấy mình 
phải cống hiến vì những người đi trước, như cha ông chúng ta đã hy sinh để ta có cuộc 
dống yên bình ngày nay. Bởi vậy họ luôn biết mình phải cống hiến một chút công sức 
nhỏ bé của bản thân cho cuộc đời này.
 Tại sao chúng ta - con người ngày nay cần sống và cống hiến cho Tổ quốc cho 
dân tộc? Chúng ta là thế hệ đi sau, được nhận những cống hiến, xây dựng của thế hệ đi 
trước. Bởi vậy, bản thân mỗi chúng ta phải có trách nhiệm phát huy truyền thống ấy. 
Là một cá nhân trong xã hội, ta phải hướng tới mục đích chung của cuộc sống, của 
cộng đồng. Mỗi chúng ta phải cố gắng đóng góp một phần sức lực của mình cho xã hội 
ngày càng văn minh và tốt đẹp. Mọi người đều dâng hiến một phần sức lực của mình 
thì xã hội ngày càng phát triển, con cháu chúng ta sau này sẽ nhớ ơn thế hệ đi trước đã 
cho chúng cuộc sống tươi đẹp, và cứ như vậy, đất nước ngày càng phát triển. Biết cống 
hiến biết chia sẻ kiến thức sẽ giúp cho nhân loại những niềm vui, những sáng kiến 
tuyệt vời như Anh-xtanh, Nobel, Niu tơn, họ là những vĩ nhân làm thay đổi thế giới. 
Họ khám phá vũ trụ và đem lại thành quả cho con người không chỉ hiện tại mà mãi mãi 
về sau. Không chỉ riêng người trí thức, ai cũng có thể cống hiến cho cuộc đời, như một 
chú hề sẽ mang lại niềm vui cho cuộc sống, một họa sĩ sẽ mang bức tranh của mình 
truyền lại cảm hứng cho bao người, những cái hay cái đẹp cứ như vậy được tiếp nối. 
Chính những người như thế đã góp phần cho cuộc sống chúng ta đa dạng sắc màu, 
muôn hình vạn trạng, những sắc hoa cứ thế lan tỏa. Đôi khi những cống hiến ấy, lặng 
lẽ, không phô trương và không cần người khác biết, mà mang lại bao niềm vui vho 
cuộc sống. Không ai có thể phủ nhận công sức của họ, họ làm mà không cần trả công, 
thật đáng để trân trọng. Có những con người cả đời cống hiến cho cuộc đời không ồn 
ào mà lặng lẽ, tới khi họ mất đi rồi, ta mới thấy trống rỗng và hối tiếc.
 Như vậy, mỗi chúng ta đều rút ra một lẽ sống cho riêng mình. Mỗi khi chúng ta 
bước đi trên đường đời, một cuộc sống bình yên thế này, chúng ta phải nhớ rằng cha 
ông ta đã phải hy sinh chiến đấu gian lao để giữ từng tấc đất, từng mái nhà cho con 
cháu, từ đó ý thức được mình phải sống cho trọn cuộc đời, không được một ngày bỏ 
phí, sống và cống hiến hết mình cho cuộc đời. Bên cạnh những người đang ngày đêm hết mình cống hiến cho xã hội cho cuộc 
đời, có những người con đang sống không mục đích, dựa dẫm vào người khác. Cứ như 
vậy họ trở thành gánh nặng của xã hội. Nhưng chúng ta đừng lên chỉ biết chê trách họ, 
hãy giúp đỡ họ, quan tâm họ và giúp họ đi đúng hướng, góp ích cho xã hội.
 Đoạn KB:
 Như vậy, những vần thơ của Thanh Hải đã để lại cho chúng ta những bài học 
thật bổ ích, sống và cống hiến, sống trọn từng ngày, từng phút giây, ngay từ hôm nay.
 4. Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học. Nhận xét ý thức học tập của HS.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 - Nắm chắc lí thuyết về kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ. 
 - Viết bài hoàn chỉnh.
 - Ôn tập kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) để chuẩn bị cho 
tiết sau.
IV. Rút kinh nghiệm:
 . ...
 Ký duyệt
 Ngày 03 tháng 02 năm 2021
 Nội dung, hình thức: 
 .
 Phương pháp: .
 Nguyễn Thị Định