Giáo án Vật lí 9 - Tuần 24

 Tên bài dạy: THẤU KÍNH PHÂN KỲ
 Môn học: Vật lý - Thời gian thực hiện: 1 tiết
 Tuần 24 – Tiết 48
 I. Mục tiêu
 1. Về kiến thức: 
 - Nhận dạng được thấu kính phân kỳ.
 - Vẽ được đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kỳ.
 - Vận dụng KT đã học để giải thích 1 vài hiện tượng đã học trong thực tiễn.
 2. Về năng lực: 
 a) Năng lực chung
 -Năng lực toán học -HS thông qua vẽ hình nắm được các yếu tố quang học của 
 TKPK.
 -Năng lực hợp tác - HS thảo luận và phản biện các vấn đề được đưa ra trong tiết 
 học.
 b) Năng lực riêng
 Nhóm NLPT trao HS phân biệt được bằng nhận dạng 2 loại TK bằng ngôn ngữ đời 
 đổi thông tin sống và ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành )
 3. Về phẩm chất:
 -Trách nhiệm: Có tinh thần gìn giữ vệ sinh cũng như tác phong làm việc khoa học 
trong các hoạt động tự nghiên cứu, nhóm.
 -Chăm chỉ: Có tinh thần tự học tốt.
 II. Thiết bị dạy học và học liệu: 
 1. Chuẩn bị của GV:
 - Kế hoạch bài học.
 - Học liệu: Đồ dùng dạy học:TV, TKPK. 
 2. Chuẩn bị của HS: Nội dung kiến thức học sinh chuẩn bị trước ở nhà: đọc trước 
nội dung bài học trong SGK + TKPK có tiêu cự khoảng từ 10 đến 12 cm.
 III. Tiến trình dạy học
 1. Hoạt động 1: Xác định nhiệm vụ học tập
 a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS trong học tập, tạo sự tò mò cần thiết của tiết 
học.
 b) Nội dung: Hoạt động cá nhân, chung cả lớp để Hs ôn lại kiến thức cũ và liên 
hệ với vấn đề mới cần nghiên cứu.
 1 c) Sản phẩm: HS trình bày được: Tính chất của ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ và 
cách dựng ảnh.
 d) Tổ chức thực hiện: 
* GV chuyển giao nhiệm vụ: Y/c HS trình bày tính chất của ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ? 
Cách dựng ảnh?
 + Làm bài tập 42 - 43.6; 42 - 43.7/ SBT.
 + Đọc nội dung phần mở đầu bài học trong SGK.
* HS tiếp nhận: Nhớ lại bài cũ và hoàn thành yêu cầu của GV
* Báo cáo kết quả: HS trình bày trước lớp.
* Kết luận, nhận định
 - HS nhận xét, bổ sung, đánh giá.
 - GV nhận xét, đánh giá.
 - GV chốt kiến thức, vào bài mới dựa vào phần mở bài trong SGK.
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới đặt ra từ Hoạt động 1.
 2.1. Kiến thức 1: Đặc điểm của TKPK.
 a) Mục tiêu: Nhận dạng được TKPK.
 b) Nội dung: Hoạt động cá nhân, chung cả lớp để nắm được đặc điểm nhận dạng 
bên ngoài của TKPK. Hoạt động nhóm: Quan sát, nhận xét về kết quả thí nghiệm thu 
được qua video do GV trình chiếu. Trả lời câu hỏi chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính có 
đặc điểm gì?
 c) Sản phẩm: HS hoàn thành các nhiệm vụ GV đưa ra. Dự kiến sản phẩm:
 C1: Dùng tay nhận biết độ dày phần rìa so với độ dày phần giữa của TK nếu TK 
có phần rìa mỏng hơn thì đó là TKHT
 - Đưa TK lại gần dòng chữ trên trang sách nếu nhìn qua TK thấy hình ảnh dòng 
chữ to hơn so với dòng chữ đó khi nhìn tựa tiếp thì đó là thấu kính hội tụ
 - Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở xa lên màn 
hứng, nếu chùm sáng đó hội tụ trên màn thì đó là thấu kính hội tụ.
 C2: Thấu kính phân kỳ có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa, ngược hẳn với thấu 
kính hội tụ.
 d) Tổ chức thực hiện: 
* GV chuyển giao nhiệm vụ: Yêu cầu HS đọc và nghiên cứu mục 1 SGK tìm hiểu:
 + Mục đích thí nghiệm?
 + Dụng cụ thí nghiệm?
 + Các bước tiến hành thí nghiệm?
 + Yêu cầu HS hoạt động nhóm tiến hành thí nghiệm.
 2 GV theo dõi các nhóm tiến hành thí nghiêm. Lưu ý HS cách lắp đặt TN sao cho tạo 
được các tia sáng song song, thông báo về đặc điểm của TKPK khi cho chùm tia sáng // 
đi qua, tên gọi tia tới và tia khúc xạ, hỗ trợ giúp HS vẽ lại kết quả TN.
* HS tiếp nhận: Tìm hiểu theo yêu cầu của GV đề trả lời các câu hỏi liên quan đến TN.
* Báo cáo kết quả: HS trình bày trước lớp.
* Kết luận, nhận định:
 - HS nhận xét, bổ sung, đánh giá.
 - GV nhận xét, đánh giá.
 GV hướng dẫn HS cách biểu diễn TKPK bằng các quy ước và chỉ cách quy ước 
đâu là rìa, đâu là phần giữa của thấu kính. Cách nhận dạng TKPK→ GV chốt kiến thức.
 2.2. Kiến thức 2: Các yếu tố quang học của TKPK.
 a) Mục tiêu: Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt (tia tới đi qua quang 
tâm, tia // với trục chính) qua TKPK.
 b) Nội dung: 
 +HS quan sát TN được trình chiếu, đọc và trả lời các yêu cầu của GV.
 + HS quan sát nhận biết được trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu 
kính.
 c) Sản phẩm: HS hoàn thành các nhiệm vụ GV đưa ra. Dự kiến sản phẩm:
 C3: Chùm tia ló loe rộng ra (phân kì)
 C4: Tia ở giữa khi qua quang tâm của TKPK tiếp tục truyền thẳng không bị đổi 
hướng, có thể dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán đó.
 - Tia tới vuông góc với mặt thấu kính cho tia ló truyền thẳng, không bị đổi hướng. Tia 
này trùng với trục chính của thấu kính phân kì.
 C5: Nếu có dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại 1 điểm 
trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới. Có thể dùng dùng thước thẳng để kiểm tra. 
 C6:
 F O
 d) Tổ chức thực hiện: 
* GV chuyển giao nhiệm vụ: GV trình chiếu video , y/c HS quan sát và hoàn thành :
 + Đọc và trả lời C3,C4.
 + Kết luận gì về trục chính của thấu kính.
 GV trình chiếu TN cho HS quan sát nhận biết được quang tâm của thấu kính, y/c 
HS quan sát và hoàn thành :Kết luận bằng hình vẽ biểu diễn trục chính, quang tâm của 
thấu kính.
 GV yêu cầu HS quan sát hình 42.2 và hoàn thành câu C5, C6.
 3 * HS tiếp nhận: Hs hoạt động cá nhân, cả lớp để nắm được 3 tia tới đặc biệt của 
TKPK. 
* Báo cáo kết quả: HS trình bày trước lớp.
* Kết luận, nhận định:
 - HS nhận xét, bổ sung, đánh giá.
 - GV nhận xét, đánh giá→ Chốt kiến thức, ghi bảng.
 3. Hoạt động 3: Luyện tập
 a) Mục tiêu: HS hệ thống hóa kiến thức và làm một số bài tập.
 b) Nội dung: HS sử dụng các kiến thức đã học để áp dụng giải quyết một số BT 
đơn giản. Thảo luận cặp đôi nghiên cứu C7, C8, C9/SGK và ND bài học để trả lời.
 c) Sản phẩm: HS hoàn thành các nhiệm vụ GV đưa ra. Dự kiến sản phẩm:
 C7:
 (1)
 (2) O 
 F
 C8: Kính cận là thấu kính phân kì. Có thể nhận biết bằng các sờ tay thấy phần rìa 
của thấu kính phân kì dày hơn phần giữa. Hoặc đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua 
kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ đó.
 C9: TKPK có đặc điểm trái ngược với TKHT: 
 - Phần rìa của TKPK dày hơn phần giữa. 
 - Chùm sáng song song với trục chính của TKPK cho chùm tia ló phân kì.
 - Khi để TKPK vào gần dòng chữ trên trang sách, nhìn qua thấu kính ta thấy hình 
ảnh dòng chữ bé đi so với khi nhìn trực tiếp.
 d) Tổ chức thực hiện: 
* GV chuyển giao nhiệm vụ:Y/c HS:
 + Nêu các cách nhận biết TKP?
 + Cho biết đặc điểm đường truyền của 1 số tia sáng qua TKPK?
 + Trả lời nội dung C7,C8, C9.
* HS tiếp nhận: Thảo luận cặp đôi nghiên cứu C7, C8, C9/SGK và ND bài học để trả lời.
* Báo cáo kết quả: HS trình bày trước lớp.
* Kết luận, nhận định:
 - HS nhận xét, bổ sung, đánh giá.
 - GV nhận xét, đánh giá→ Chốt kiến thức.
 4 Nhận xét: Ký duyệt - Ngày / / 2021
 . Tổ trưởng
 .
 .
 . Nguy￿n Ti￿n C￿
 5