Sáng kiến kinh nghiệm Cách tổ chức dạy học chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực ở 1 bài học lịch sử 10

 HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
 TRƯỜNG THPT TRẦN VĂN BẢY
 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :
 CÁCH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC 
 CHUYỂNTỪ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO 
DỤC TIẾP CẬN NỘI DUNG SANG TIẾP 
CẬN NĂNG LỰC Ở MỘT BÀI HỌC LỊCH 
 SỬ 10
 GV THỰC HIỆN: HUỲNH VĂN NGUYÊN
 Phước long, tháng 3 năm 2022
 1 A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
 I. Lí do chọn đề tài
 Đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm. Đổi mới phương pháp 
dạy học trong đổi mới giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại; phát huy tính 
tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức; tập trung dạy cách học, cách 
nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học cập nhật và đổi mới tri thức, 
kĩ năng, phát triển năng lực.
 Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới – mà trước hết là chương 
trình tổng thể (Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng tải lên mạng lần thứ hai - từ 16/4 
đến 20/5/2017 - để tranh thủ sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà giáo và các 
tầng lớp nhân dân, trong đó có phụ huynh học sinh và học sinh) được xây dựng 
theo định hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển chương trình 
của các nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số 
88/2014/QH13 của Quốc hội: "tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng 
và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng 
nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang 
nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà trí, đức, 
thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh". Đổi mới phương pháp 
dạy học là một giải pháp được xem là then chốt, có tính đột phá cho việc thực 
hiện chương trình này.Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước 
chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của 
người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan 
tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, phải thực 
hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy 
cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và 
phẩm chất. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - 
học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã 
hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học 
chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển 
năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
 II. Phạm vi nghiên cứu
 Đề tài xoay quanh việc nghiên cứu cách thức tổ chức dạy học theo hướng 
tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực trong dạy học môn lịch sử ”. 
 Đối tượng nghiên cứu mà tôi áp dụng cho đề tài này là các lớp , trường 
THPT Trần Văn Bảy Phước Long năm học 2020– 2021.
 III. Phương pháp nghiên cứu
 Nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học lịch sử trước đây.
 Nghiên cứu chương trình giáo dục định hướng năng lực (định hướng phát 
triển năng lực) nhằm mục tiêu phát triển năng lực người học.
 Xuất phát từ yêu cầu đặt ra đối với ngành Giáo dục là: Đổi mới toàn diện 
Giáo dục theo mục tiêu: Dạy cách sống, dạy cách làm việc, dạy làm người. 
Trong đó trọng tâm hàng đầu là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích 
 2 cực, chủ động sáng tạo, tích hợp, vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn 
đề thực tiễn. Đối với học sinh phải chấm dứt cách học thụ động, một chiều, máy 
móc, bắt chước sang chủ động, sáng tạo tăng cường kĩ năng vận dụng. Năng lực 
học tập, năng lực sáng tạo được đề cao hơn.
 B. NỘI DUNG 
 I. Cơ sở lí luận
 Chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh đã 
trở thành xu hướng giáo dục quốc tế và được nhiều quốc gia trên thế giới hưởng 
ứng vận dụng. Xu hướng giáo dục này có nhiều ưu việt (so với phương pháp 
giáo dục dạy học tiếp cận nội dung), cụ thể là: giáo dục định hướng năng lực 
nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển 
toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong 
những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết 
các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp. Phương pháp này nhấn mạnh vai 
trò của người học với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức.
 Phương pháp dạy học theo định hướng năng lực: giáo viên chủ yếu là 
người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức; chú trọng sự 
phát triển khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp; tổ chức hình thức học 
tập đa dạng; chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải 
nghiệm sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong 
dạy và học.
 II. Thực trạng 
 1. Thuận lợi 
 Nhà trường đã phân hóa đối tượng học sinh rất ràng theo điểm thi 
tuyển sinh đầu vào nên việc sắp xếp lớp các lớp có sự tương đồng về nhận thức 
và lực học.
 Được sự giúp đở của Tổ chuyên môn đã giúp tôi tự tin trong việc 
đẩy mạnh việc tổ chức dạy học theo hướng tiếp cận năng lực
 2. Khó khăn
 Trong những năm trước đây, giờ học lịch sử giáo viên chỉ chủ yếu 
dừng lại ở phương pháp thuyết trình, vì vậy thường gây tâm lí nhàm chán, 
không thích học môn lịch sử cho học sinh.
 Hiện nay, yêu cầu của chương trình và sách giáo khoa mới thật sự 
rất nặng đối với học sinh và cả giáo viên. Dung lượng kiến thức có nhiều nội 
dung mới, các phương tiện và thiết bị dạy – học còn hạn chế, gây khó khăn 
cho giáo viên trong việc lựa chọn phương pháp dạy học theo hướng đổi mới để 
giúp các em vừa nắm kiến thức cơ bản vừa có kĩ năng để vận dụng kiến thức 
vào thực tiễn cuộc sống.
 III. Giải Pháp thực hiện
 1. Đối với học sinh
 3 Học sinh phải đọc trước bài mới trong sách giáo khoa, chuẩn bị tất 
cả các câu hỏi trong SGK phần sẽ học.
 Trong giờ học phải tích cực tham gia hoạt độn, phát biểu ý kiến, 
xây dựng bài, tự mình có cách hiểu và ghi bài.
 Biết cách làm việc theo nhóm, hợp tác với bạn để hoàn thành 
nhiệm vụ giáo viên giao cho.
 Chuẩn bị các nội dung do giáo viên yêu cầu, chuẩn bị các tư liệu 
liên quan bài học
 2. Đối với giáo viên
 Chuẩn bị tất cả đồ dùng dạy học khi lên lớp: giáo án (hoặc giáo án 
điện tử), bản đồ tranh ảnh, sơ đồ .
 Tập hợp các câu hỏi thành gợi ý, hướng giải quyết vấn đề.
 IV. NỘI DUNG CỤ THỂ
 1. Cách thức tiến hành cụ thể qua kế hoạch bài dạy
 CHỦ ĐỀ: NHỮNG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC 
 THẾ KỈ X - XV .
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức
- Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những 
cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc.
- Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết 
chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tài năng.
2. Năng lực
-Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng 
lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ.
-Năng lực thực hành bộ môn: khai thác, sử dụng tranh ảnh, tư liệu, biểu đồ liên 
quan đến bài học.
- Năng lực thực hành bộ môn: quan sát tranh ảnh, lược đồ.
- Năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề.
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực báo cáo thuyết trình, phản biện, đánh giá sản 
phẩm.
- Kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập, tích cực bồi dưỡng kỹ năng phân tích, tổng 
hợp.
- Kỹ năng phân tích, so sánh.
-Năng lực tái hiện sự kiện
3. Phẩm chất.
- Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc.
- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ tổ tiên, các anh hùng 
dân tộc đã chiến đấu quên mình vì Tổ quốc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 4 1. Chuẩn bị của giáo viên: 
 - SGK, SGV và các tư liệu có liên quan.
- Tranh ảnh tư liệu về các trận quyết chiến của dân tộc.
2. Chuẩn bị của học sinh: 
- SGK, các tài liệu tham khảo có liên quan.
- Tìm hiểu tư liệu về các trận quyết chiến và các anh hùng dân tộc.
III.TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC 
* Ổn định tổ chức lớp
.......................................................................................................................................
....................................................................................................................................
..................................................................................................................................
1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu
Với việc HS quan sát lược đồ “Các địa danh diễn ra những trận đánh lớn thế kỉ X-
XV ” ,các em có thể biết được một số trận đánh gắn liền với một số địa danh .Từ đó 
kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở 
hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học. 
b. Nội dung
- GV giáo nhiệm vụ cho HS (theo sách HDH). Cụ thể như sau:
Hãy quan sát lược đồ ( SGK trang 100) và thảo luận một số vấn đề dưới đây : 
- Kể tên một số cuộc kháng chiến chống ngoại xâm gắn liền với địa danh trên bản 
đồ ? 
- Hãy cho biết những hiểu biết của mình về những trận đánh đó? 
Giáo viên có thể chỉ trên lược khái quát về một số cuộc kháng chiến đó trên lược 
đồ 
HS hoạt động cá nhân. 
c. Sản phẩm
Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản 
phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới.
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 
Hoạt động 1. Các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống
a. Mục tiêu 
- Âm mưu xâm lược của quân Tống.
- Trình bày những nét khái quát về diễn biến, kết quả, ý nghĩa của các cuộc kháng 
chiến chống Tống thời Tiền Lê.
- Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý, đặc điểm nổi bật của cuộc kháng chiến.
b. Nội dung
- GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc thông tin mục I sgk, thảo luận nhóm:
- Nhóm 1, 2: Tìm hiểu về kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê.
 5 + Nguyên nhân quân Tống xâm lược nước ta ? 
+ Triều đình đã tổ chức kháng chiến như thế nào và giành thắng lợi ra sao?
+ Em nhận xét gì về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Tống và cho biết nguyên 
nhân các cuộc thắng lợi.
- Nhóm 3, 4: Tìm hiểu về kháng chiến chống Tống thời Lý.
+ Âm mưu xâm lược nước ta của quân Tống.
+ Âm mưu và hành động chuẩn bị xâm lược của nhà Tống đã để lộ ra và nhà Lý đối 
phó như thế nào?
+ Kháng chiến chống Tống thời Lý được coi là cuộc kháng chiến rất đặc biệt trong 
lịch sử: Em cho biết những nét đặc biệt ấy là gì?
- Các nhóm thảo luận và đại diện trình bày, các nhóm khác bổ sung và trao đổi.
- Giáo viên cung cấp cho học sinh về phòng truyến sông Như Nguyệt.
 Sau khi đánh phá căn cứ quân sự và hậu cần của quân Tống, làm thất bại âm 
mưu xâm lược Đại Việt từ trong trứng nước của nhà Tống, Lí Thường Kiệt chủ 
động lui về gấp rút cùng với các tù trưởng miền biên giới xây dựng tuyết phòng thủ. 
Đặc biệt cho xây dựng tuyến phòng thủ bên bờ nam sông Cầu (sông Như Nguyệt) 
gọi là phòng tuyến sông Như Nguyệt.
 Liên môn Địa lí lớp 12- bài 10 “Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa” để giới thiệu 
về sông Như Nguyệt
 Sông Như Nguyệt như một chiến hào tự nhiên rất khó vượt qua. Phòng 
tuyến chủ yếu được xây dựng trên bờ Nam sông Như Nguyệt. Quan trọng nhất 
là khu vực bến Như Nguyệt, Thị Cầu, Vạn Xuân.
c. Sản phẩm
* Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê.
+ Năm 981, nhà Tống nhân cơ hội Đinh Tiên Hoàng mất, người nối ngôi là Đinh 
Toàn còn nhỏ tuổi, đã mang quân sang xâm lược nước ta. Trước tình hình đó, Thập 
đạo tướng quân Lê Hoàn được Thái hậu Dương Vân Nga và các tướng lĩnh suy tôn 
làm vua, lãnh đạo cuộc kháng chiến.
+ Nhân dân Đại Việt chiến đấu anh dũng, đã bắt được nhiều tướng giặc, quân Tống 
phải rút quân. Đất nước được độc lập.
+ Đây là thắng lợi rất nhanh, rất lớn đè bẹp ý chí xâm lược của quân tống. Hàng 
trăm năm sau nhân dân ta được sống trong cảnh yên bình. Năm 1075 nhà Tống mới 
dám nghĩ đến xâm lược Đại Việt.
+ Nguyên nhân thắng lợi là do:
Triều đình nhà Đinh và Thái Hậu họ Dương sẵn sàng vì lợi ích dân tộc mà hy sinh 
lợi ích dòng học để tạo thuận lợi cho cuộc kháng chiến chống Tống.
Do ý chí quyết chiến bảo vệ độc lập của quân dân Đại Việt.
Do có sự chỉ huy mưu lược của Lê Hoàn.
GV có thể đàm thoại với HS về 3 sự kiện 979 Vua Đinh Tiên Hoàng và con trai 
trưởng bị ám sát ..
* Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý.
+ Âm mưu xâm lược của nhà Tống đối với Đại Việt : vào những năm 70 của thế kỉ 
XI, nhà Tống đang gặp những khó khăn. Trong nước, nông dân nổi dậy đấu tranh, 
phía Bắc hai nước Liêu và Hạ uy hiếp. Theo lời khuyên của Vương An Thạch, vua 
Tống cho tập trung quân ở một số nơi giáp với Đại Việt, chuẩn bị cuộc xâm lược. 
 6 + Trước tình hình đó, vua Lý giao cho Thái uý Lý Thường Kiệt lãnh đạo cuộc 
kháng chiến.
+ Năm 1075, Lý Thường Kiệt đã kết hợp quân đội của triều đình với lực lượng dân 
binh của các tù trưởng dân tộc ít người tập kích sang đất Tống, đánh tan các đạo 
quân của nhà Tống ở các cứ điểm Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu rồi rút về 
nước.
+ Năm 1077, khoảng 30 vạn quân Tống sang xâm lược Đại Việt. Dưới sự lãnh đạo 
của Lý Thường Kiệt, nhân dân ta xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông 
Cầu) và đánh tan quân xâm lược. Nền độc lập của nước ta được giữ vững.
Gv đàm thoại với Hs về ý nghĩa bài thơ Nam Quốc Sơn Hà .
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Hoạt động 2. Các cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông- Nguyên ở thế kỉ 
XIII. 
a. Mục tiêu 
Trình bày theo lược đồ diễn biến, kết quả, ý nghĩa của ba lần kháng chiến chống 
quân xâm lược Mông - Nguyên 
b. Nội dung
- GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc thông tin Mục II sgk và thảo luận:
+ Những thắng lợi tiêu biểu của cuộc kháng chiến.
+ Dùng lược đồ chỉ những nơi diễn ra những trận đánh tiêu biểu có ý nghĩa quyết 
định đến thắng lợi của cuộc kháng chiến lần 1, lần 2, lần 3.
+ Nguyên nhân nào đưa đến thắng lợi trong 3 lần kháng chiến chống Mông – 
Nguyên?
- HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi .
PV: Trước thế giặc mạnh, nhà Trần đã có sự chuẩn bị như thế nào?
Họa sinh trả lời
Giáo viên làm sáng tỏ các sự kiện:
Vua Trần triệu tập hội nghị các vương hầu ở bến Bình Than bàn kế đánh giặc. 
Năm 1285, vua Trần triệu tập hội nghị Diên Hồng, mời các bô lão có uy tín trong cả 
nước để bàn kế sách đánh giặc. 
Nhà Trần tổ chức cuộc tập trận tại Đông Bộ Đầu. Trần Quốc Tuấn đã đọc “ Hịch 
tướng sĩ” 
Giáo viên cung cấp thêm những tư liệu về Hội nghị Diên Hồng. Hội nghị này là 
biểu tượng cho khối đoàn kết của dân tộc và quyết tâm bảo vệ tổ quốc của nhân dân 
ta, nên tên gọi Diên Hồng đã được đặt tên cho phòng họp chính của Quốc hội nước 
Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Tên Diên Hồng được đặt tên cho phòng họp 
chính của Quốc hội Điều thú vị đấy là sáng kiến của nghị sĩ, sử gia Dương Trung 
Quốc và được tiếp thu nhanh chóng. 
c. Sản phẩm
 7 - Thế kỉ XIII, đế quốc Mông Cổ hình thành và phát triển, vó ngựa của chúng đã 
giày xéo từ Đông sang Tây, từ Âu sang Á. Nhân dân Đại Việt phải 3 lần kháng 
chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên (1258, 1285 và 1287 - 1288).
- Các vua Trần cùng các tướng lĩnh và đặc biệt là nhà quân sự Trần Quốc Tuấn đã 
lãnh đạo nhân dân đứng lên đánh giặc. 
- Cả 3 lần quân Mông - Nguyên đều thất bại. Với các chiến thắng : Đông Bộ Đầu, 
Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết, Vạn Kiếp, đặc biệt chiến thắng Bạch Đằng năm 
1288. Đây là chiến thắng oanh liệt của quân và dân Đại Việt, bảo vệ vững chắc nền 
độc lập dân tộc.
- Giáo viên đàm thoại với HS về nhân cách đạo đức, nghệ thuật quân sự của Trần 
Quốc Tuấn được nhân dân phong là Đức Thánh Trần, lập đền thờ ở nhiều nơi về 
quyết tâm của vua tôi nhà Trần.
+ Nhà Trần có vua hiền, tường tài, triều đình quyết tâm đoàn kết nội bộ và đoàn kết 
nhân dân chống xâm lược.
+ Nhà Trần vốn được lòng dân bởi những chính sách kinh tế của mình nhân dân 
đoàn kết xung quanh triều đình vân mệnh kháng chiến.
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Hoạt động 3. Phong trào đấu tranh chống quân xâm lược Minh và khởi nghĩa 
Lam Sơn. 
a. Mục tiêu 
Trình bày trên lược đồ diễn biến, kết quả, ý nghĩa của khởi nghĩa Lam Sơn :
b. Nội dung 
 GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc thông tin mục IIII sgk:
+ Những chính sách tàn bạo của Nhà Minh và hệ quả tất yếu của nó.
+ GV dùng lược đồ trình bày về những thắng lợi tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam 
Sơn.
+ Rút ra vài đặc điểm của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
- Học sinh hoạt động cá nhân, thực hiện kĩ thuật đóng vai để tường thuật về khởi 
nghĩa Lam Sơn.
 c. Sản phẩm
- Năm 1407, quân Minh xâm lược nước ta, cuộc kháng chiến của quân dân ta đã 
gây nhiều khó khăn cho địch. Tuy nhiên, do sự chênh lệch về lực lượng, cuộc kháng 
chiến thất bại, nước ta lại rơi vào ách đô hộ của nhà Minh.
- Hàng loạt các cuộc khởi nghĩa đã nổ ra ở đầu thế kỉ XV. Tiêu biểu nhất là cuộc 
khởi nghĩa do Lê Lợi lãnh đạo nổ ra ở Lam Sơn (Thanh Hoá) vào năm 1418. Với 
chiến lược chiến thuật tài giỏi, có bộ tham mưu khởi nghĩa sáng suốt,... và được 
nhân dân nhiệt liệt hưởng ứng. 
- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã giành được thắng lợi. Đất nước được giải phóng, 
nhà Hậu Lê được lập nên vào năm 1428, mở đầu một thời kì mới của lịch sử dân 
tộc.
 8 - Đặc điểm: 
+ Từ một cuộc chiến tranh ở địa phương phát triển thành cuộc đấu tranh giải phóng 
dân tộc.
+ Suốt từ đầu đến cuối cuộc khởi nghĩa tư tưởng nhân nghĩa được đề cao.
+ Có đại bản doanh, căn cứ địa.
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu
Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở 
hoạt động hình thành kiến thức
b. Nội dung
Câu 1. Tử tưởng chỉ đạo của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ( 1418 -1427)?
Câu 2. Điểm khác biệt của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với các cuộc kháng chiến 
chống xâm lược thời Lý – Trần ?
Câu 3. Lập niên biểu của cuộc kháng chiến XI – XV theo mẫu : 
Cuộc kháng chiếnThời gian Quân xâm lược Người chỉ huy Trận quyết chiến 
 chiến lược
Học sinh hoạt động cá nhân, học sinh trao đổi với giáo viên, giáo viên hướng dẫn 
học sinh bổ sung, sửa chữa, hoàn thiện những nội dung chưa đúng.
C. Sản phẩm
Câu 1. Tư tưởng chỉ đạo của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ( 1418 -1427) là tư tưởng 
nhân nghĩa.
Câu 2. Điểm khác biệt của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với các cuộc kháng chiến 
chống xâm lược thời Lý – Trần 
- Hoàn cảnh lịch sử
- Cách tổ chức đánh giặc
- Mục đích.
Câu 3. Lập niên biểu của cuộc kháng chiến XI – XV theo mẫu : 
Cuộc kháng Thời gian Quân xâm lược Người chỉ huy Trận quyết chiến chiến 
chiến lược
Nhà Tiền Lê 981 Nhà Tống Lê Hoàn Chi Lăng, Bạch Đằng
Nhà Lí 1075-1077 Nhà Tống Lí Thường Như Nguyệt
 Kiệt
Nhà Trần Thế kỉ XIII Mông- Nguyên Trần Hưng Đông Bộ Đầu
 Đạo Tây Kết, Hàm Tử, 
 Chương Dương Bạch 
 Đằng
 9 Khởi nghĩa 1418-1428 Nhà Minh Lê Lợi, Tốt Động- Chúc Động
Lam Sơn Nguyễn Trãi Chi lăng- Xương 
 Giang.
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu Vận dụng kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội để giải quyết 
những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn.
b. Nội dung
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh.
1. Tìm hiểu thêm về Trần Hưng Đạo ? 
2. Thông qua đó chiến thắng đó nêu lên trách nhiệm của học sinh trong công cuộc 
xây dựng, bảo vệ Tổ quốc giai đoạn hiện nay.
c. Sản phẩm
1. Trần Hưng Đạo
- Tiểu sử
- Công lao với lịch sử dân tộc
- Là người tài đức vẹn toàn
2. Trách nhiệm của học sinh trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc giai đoạn 
hiện nay.
- Tự hào về những chiến công của dân tộc
- Có tinh thần học tập và rèn luyện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo 
vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh
- Đọc trước nội dung bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế 
kỉ X- XV.
- Sưu tầm tư liệu về thành tựu của văn minh Đại Việt.
d. Cách thức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS dựa SGK và kiến thức đã học để thảo luận theo 
yêu cầu của GV.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Hs thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 2-3 phút
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
2. Một số minh họa về hoạt động của học sinh
 10 C. KẾT LUẬN
 1. Kết quả của sáng kiến trong phạm vi áp dụng
 Trong quá trình dạy học Lịch sử ở trường THPT nói chung và bộ môn 
Lịch sử lớp 10 nói riêng, đổi mới phương pháp dạy học theo chủ đề - Định 
hướng phát triển năng lực học sinh là một trong những biện pháp quan trọng để 
hình thành và phát triển ở học sinh những năng lực và phẩm chất cần thiết, giúp 
học sinh tích cực và hứng thú hơn trong học tập, ngày càng yêu thích bộ môn 
Lịch sử hơn. Đặc biệt là trong tiết hoc, học sinh hứng khởi, học sinh có sự 
chuẩn bị tốt bài học kể cả khi giáo viên yêu cầu chuẩn bị các bản đồ chiến sự để 
phục vụ cho bài học. học sinh có thể hình thành các kỹ năng thực hành, vận 
dụng lý thuyết vào thực tiễn. 
 Đối với người giáo viên chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ trò chiếm lĩnh tri 
thức; chú trọng phát triển khả năng giải quyết vấn đề của trò. Giáo viên tổ chức 
hoạt động, trò chủ động tham gia các hoạt động. Coi trọng hướng dẫn trò tự tìm 
tòi, Người học có nhiều cơ hội được bày tỏ ý kiến, tham gia phản biện.
 Với sáng kiến kinh nghiệm này, tôi hi vọng sẽ góp một phần nhỏ vào việc 
giúp giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và học sinh trường THPT Trần Văn Bảy 
và đồng nghiệp và học sinh trường bạn nói chung thực hiện việc dạy học theo 
 11 môn Sử lớp 10 giảm bớt khó khăn. Tóm lại, có rất nhiều phương hướng đổi mới 
phương pháp dạy học với những cách tiếp cận khác nhau, trên đây chỉ là một số 
cách thức đã thực hiện. Về phía bản thân tôi xin hứa sẽ tiếp tục kế thừa và phát 
huy những kết quả đã đạt được của việc thực hiện sáng kiến này, đồng thời 
không ngừng học hỏi đúc rút kinh nghiệm, khắc phục những khó khăn trong 
giảng dạy để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy, 
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
2. Đề xuất các nội dung để phát huy hiệu quả mở rộng phạm vi áp dụng 
của sáng kiến
 2.1. Đối với cấp trên
- Cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về phương pháp dạy học theo
định hướng phát triển năng lực học sinh cho giáo viên.
- Cần bổ sung các thiết bị dạy học hiện đại, video thước phim tư liệu lịch sử cho 
các Nhà trường.
 2.2. Về phía Nhà trường
- Trang bị phòng học chức năng cho bộ môn Lịch sử.
- Tổ chức các buổi ngoại khóa lịch sử cho học sinh.
 2.3. Đối với Tổ bộ môn
Thường xuyên tổ chức các chuyên đề tiếp cận phương pháp dạy học mới để 
nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử.
 2.4. Đối với Giáo viên
- Tích cực theo học các lớp tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học.
- Cần tiếp cận và nâng cao kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
- Thường xuyên tổ chức các chuyên đề tiếp cận phương pháp dạy học mới để 
nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử.
 Với sáng kiến này, tôi rất mong muốn được đóng góp một phần nhỏ cùng 
với các bạn đồng nghiệp để học sinh yêu thích học môn Lịch sử hơn. Trong quá 
trình viết, không thể tránh khỏi những sai sót, rất mong các đồng nghiệp góp ý 
để sáng kiến được hoàn thiện hơn. Trong thời gian tôi làm sáng kiến tôi đã nhận 
được không ít sự giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp, của tổ chuyên môn và sự tạo 
điều kiện của nhà trường. Tôi xin trân trọng cảm ơn!
 Phước long, ngày 01 tháng 03 năm 2022 
 Người viết
 Huỳnh Văn Nguyên 
 12 HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
 Đơn vị: Trường THPT Trần Văn Bảy
 PHẦN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Tính mới: ........................................................... /35 điểm
- Tính khả thi: ...................................................... /20 điểm
- Tính hiệu quả: .................................................... /35 điểm
- Hình thức: .......................................................... /10 điểm
 Phước Long, ngày ....... tháng năm 2022.
 CHỦ TỊCH HĐKH
 13