Bài giảng môn Khoa học tự nhiên 9 - Bài 44: Sự phát sinh và phát triển sự sống trên trái đất - Đỗ Thị Kim Chi

 Tiết S33,34 Bài 44
 SỰ PHÁT SINH VÀ PHÁT TRIỂN SỰ 
 SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
I. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THẾ GIỚI SINH 
 VẬT TRÊN TRÁI ĐẤT. 2 3
 Hoạt động trang 219: Quan sát Hình 51.1, trả lời các câu hỏi sau:
 1. Quá trình phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất gồm những giai 
 đoạn nào?
 2. Thế giới sinh vật trên Trái Đất có nguồn gốc từ đâu?
 Trả lời
 1. Quá trình phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất gồm 3 giai
 đoạn: tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học và tiến hóa sinh học.
 2. Thế giới sinh vật trên Trái Đất có nguồn gốc từ các nguyên tố hoá
 học của các chất vô cơ trong bầu khí quyển của Trái Đất nguyên thuỷ. 14 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 – Có nhiều giả thuyết về quá trình phát sinh và phát triển sự sống trên Trái
 Đất. Tuy nhiên, giả thuyết về nguồn gốc sự sống theo quan điểm hiện đại
 được nhiều người chấp nhận nhất.
 – Giả thuyết về sự hình thành những tế bào đơn giản đầu tiên theo một trật
 tự gồm hai giai đoạn như sau:
 Tiến hóa hóa học Tiến hóa tiền 
 (tổng hợp vô sinh) sinh học 15 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 A
 Giai đoạn tiến hóa hóa học (tổng hợp vô sinh)
 Câu hỏi
 a) Tiến hóa hóa học là gì? 
 b) Hãy vẽ sơ đồ khái quát quá 
 trình tiến hóa hóa học? 17 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 A
 Giai đoạn tiến hóa hóa học (tổng hợp vô sinh)
 Trả lời
 Tiến hoá hoá học là quá trình tổng
 hợp các phân tử hữu cơ, đại phân
 tử hữu cơ từ các chất vô cơ theo
 phương thức hoá học nhờ nguồn
 năng lượng tự nhiên. 18 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 A
 Giai đoạn tiến hóa hóa học (tổng hợp vô sinh)
 Năng lượng tự nhiên 
Chất vô cơ Chất hữu cơ đơn giản Hợp chất hữu cơ 
 (sét, tia từ ngoại)
(CH4, NH3, (amino acid, phức tạp (protein, 
H2, H2O, ) nucleotide, ) RNA, DNA, )
 Sơ đồ khái quát quá trình tiến hóa hóa học 19 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 B
 Giai đoạn tiến hóa tiền sinh học
 Câu hỏi: 
 Tóm tắt ba sự kiện diễn ra trong 
 giai đoạn tiến hóa tiền sinh học? 111 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 B
 Giai đoạn tiến hóa tiền sinh học
 Tiến hoá tiền sinh học là quá trình hình thành mầm mống sự sống đầu tiên,
 gồm ba sự kiện chính:
 1 Hình thành lớp màng kép
 2 Hình thành tế bào sơ khai
 3 Xuất hiện vật liệu di truyền 112 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 B
 Giai đoạn tiến hóa tiền sinh học
 1 Hình thành lớp màng kép
 Lớp màng kép được hình thành từ phospholipid để bảo vệ các phân
 tử hữu cơ bên trong.
 Lipid Màng phospholipid kép 113 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 B
 Giai đoạn tiến hóa tiền sinh học
 2 Hình thành tế bào sơ khai
 – Trong môi trường nước, lớp màng phospholipid
 kép bao bọc các phân tử hữu cơ tạo thành
 những giọt nhỏ.
 – Chọn lọc tự nhiên tạo điều kiện cho những giọt
 nhỏ thể hiện được một số đặc trưng sống tiến
Giọt nhỏ lipid Tế bào sơ khai
 hóa thành tế bào sơ khai. 114 Sự phát sinh sự sống và phát triển sự sống trên Trái Đất
 B
 Giai đoạn tiến hóa tiền sinh học
 3 Xuất hiện vật liệu di truyền
 – Phân tử RNA mạch đơn được hình thành nhờ sự trùng hợp các
 đơn phân nucleotide. RNA mang thông tin di truyền, có khả năng sao
 chép nhanh và chính xác.
 – Phân tử DNA mạch kép được tổng hợp dựa trên khuôn mẫu RNA.
 DNA mạch kép là nguồn dự trữ thông tin di truyền ổn định và chính
 xác hơn RNA. 215 Sự phát triển sự sống trên Trái Đất theo quan điểm hiện đại
 a
 Xuất hiện sinh vật nhân thực từ sinh vật nhân sơ
 Câu hỏi: 
 Quan sát hình, trình bày sự 
 xuất hiện cơ thể đơn bào 
 nhân thực. Cổ khuẩn Cổ khuẩn
 Sinh vật đơn bào nhân thực
Sinh vật nhân sơ
 Vi khuẩn quang hợp Vi khuẩn hiếu khí
 Vi khuẩn 217 Sự phát triển sự sống trên Trái Đất theo quan điểm hiện đại
 a
 Xuất hiện sinh vật nhân thực từ sinh vật nhân sơ
 Trả lời
 Sự xuất hiện cơ thể đơn bào
 nhân thực như sau: Từ sinh vật
 đơn bào nhân sơ nhờ có sự cộng
 sinh nội bào của vi khuẩn hiếu khí
 và vi khuẩn quang hợp hình thành
 sinh vật nhân thực. 218 Sự phát triển sự sống trên Trái Đất theo quan điểm hiện đại
 a
 Xuất hiện sinh vật nhân thực từ sinh vật nhân sơ
 – Sự xuất hiện sinh vật nhân sơ: Từ các tế bào sơ khai,
 dưới tác động của chọn lọc tự nhiên (trên cơ sở đột biến và
 chọn lọc của môi trường), tiến hoá hình thành nên các cơ thể
 đơn bào đơn giản, đó là các tế bào sinh vật nhân sơ.
 – Sự xuất hiện sinh vật nhân thực: Từ tế bào nhân sơ đầu
 tiên tiến hoá ra các dạng cơ thể nhân sơ khác như vi khuẩn
 quang hợp, vi khuẩn hiếu khí, cổ khuẩn,... và các dạng cơ thể
 nhân thực. Cơ thể nhân thực đầu tiên là đơn bào nhân thực. 219 Sự phát triển sự sống trên Trái Đất theo quan điểm hiện đại
 b
 Sự xuất hiện sinh vật đa bào và đa dạng hóa sinh vật đa bào
 – Sự xuất hiện sinh vật đa bào: Một số sinh vật nhân thực đơn bào cộng sinh
 với nhau đã tiến hoá thành dạng đa bào. Sinh vật đa bào đầu tiên xuất hiện là tảo
 nhỏ, sống cách nay khoảng 1,8 tỉ năm.
 – Sự đa dạng hoá của sinh vật đa bào: Trong quá trình hình thành và tồn tại,
 Trái Đất liên tục biến đổi, dẫn đến khí hậu của Trái Đất đôi khi bị biến đổi mạnh.
 Sự biến đổi mạnh mẽ của khí hậu đã dẫn đến những đợt tuyệt chủng hàng loạt
 các loài và sau đó là một giai đoạn tiến hoá, phát sinh các loài mới từ những sinh
 vật sống sót có các đặc điểm thích nghi. Sinh giới không ngừng tiến hoá đã tạo
 nên thế giới sinh vật đa dạng, phong phú như ngày nay.