Bài giảng Sinh học 9 - Tiết 12, Bài 12: Cơ chế xác định giới tính - Năm học 2009-2010 - Nguyễn Thị Tươi

 PHÒNG GIÁO DỤC&ĐÀO TẠO QUẬN NINH KIỀU
 TRƯỜNG THCS ĐOÀN THỊ ĐIỂM
 NĂM HỌC 2009-2010
 Giáo viên: Nguyễn Thị Tươi KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Giải thích vì sao bộ NST đặc trưng cho lồi sinh sản 
hữu tính lại được duy trì ổn định qua các thế hệ?
Câu 2: Cho các từ” “ Nguyên phân, Giảm phân, Thụ tinh” và 
sơ đồ sau. Hãy điền các quá trình đĩ vào các giai đoạn 1, 2, 
3,4,5 ở sơ đồ
 GP1
 Bố Tinh trùng Thụ3 tinh NP4
 Hợp tử Cơ thể
 GP
 Mẹ 2 Trứng
 5 NP Bài 12
Tiết 12
 Bài 12
 Tiết 12 Bài 12 CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
 I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
 X X X Y
 Ruồi giấm cái Ruồi giấm đực
 - Nêu những điểm giống và khác nhau của bộ NST ruồi 
đực và ruồi cái? Hãy quan sát bộ NST của người và giới thiệu 
 cặp nào là NST giới tính 
 Bộ NST ở người Bài 12 CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
 I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
 2n=46
-Trong tế bào lưỡng bội (2n):
 + Có các cặp NST thường(A) luôn luôn tồn tại từng cặp 
tương Xđồng.X X Y
 + Có 1 cặp NST giới tính XX(tương đồng) hoặc không 
tương đồng(XY)
 2n=8 2n=8
- Ở người, động vật có vú, ruồi giấm, cây gai.. Cặp NST 
 6A+XX
giới tính của giống6A+XY cái là: XX, giống đực là XY. Ở chim, 
ếch, bò sát, bướm, dâu tây thì ngược44A+XX lại 44A+XY
- NST giới tính mang gen qui định tính đực cái và tính trạng 
thường liên quan đến giới tính. P Bè mĐ
 44A + XX
 44A + XY
 22A +X
G 22A +Y 22A +X
 P
 44A + XX
 44A + XY
 CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI Thảo luận và trả lời 3 
 44A + XY 44A + XX
 P câu hỏi ở SGK
 - Có mấy loại trứng và 
 tinh trùng được tạo ra 
 qua GP.
G 22A +Y 22A +X 22A +X
 P - Sự thụ tinh giữa các 
 loại tinh trùng mang 
 NST giới tính nào với 
 44A + XX
 44A + XY trứng để tạo ra hợp tử 
 phát triển thành con 
 trai hay con gái?.
 -Qua giảm phân, nam tạo ra hai loại tinh trùng là - Tại sao tỉ lệ sanh con 
 22A+X và 22A+Y, nữ tạo ra 1 loại trứng là 22A+X trai và con gái sơ sinh 
 - Trong thụ tinh,sự kết hợp giữa tinh trùng 22A+X và là xấp xỉ 1:1?
 trứng 22A+X sẽ tạo ra con gái. Còn thụ tinh giữa tinh 
 trùng 22+Y với trứng 22A+X sẽ tạo ra con trai
 -Tỉ lệ trai:gái sơ sinh xấp xỉ 1:1 là do tỉ lệ 2 loại tinh trùng là ngang nhau, tham 
 gia vào quá trình thụ tinh với xác suất ngang nhau. Bài 12 CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
 I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH:
 II.CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI:
 - Đa số loài giao phối giới tính được xác định trong quá 
 trình thụ tinh. Như cơ chế xác định giới tính ở người:
 P : nữ (44A+XX) x nam ( 44A + XY)
 Gp 22A+X 22A+X 22A+Y
 F
 1 44A+XX 44A+XY
 ( Con gái) ( Con trai)
 Tỉ lệ 1 con trai: 1 con gái
 Dựa sơ đồ hãy giới thiệu cơ chế xác định giới tính Bài 12 CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
 I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH
 II.CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI:
 * Đa số loài giao phối giới tính được xác định trong quá trình thụ 
 tinh. Như cơ chế xác định giới tính ở người:
 P : nữ (44A+XX) x nam ( 44A + XY)
 Gp 22A+X 22A+X 22A+Y
 F
 1 44A+XX 44A+XY
 ( Con gái) ( Con trai)
 Tỉ lệ 1 con trai: 1 con gái
 *Cơ chế xác định giới tính là sự phân li của cặp NST giới tính 
trong quá trình phát sinh giao tử và được tổ hợp lại trong quá trình 
thụ tinh. - Qua GP ở người nữ chỉ cho ra 1 loại trứng mang NST 
giới tính X, người nam thì cho 2 loại tinh trùng mang NST X 
và Y.
 - Qua thụ tinh:
 + Tinh trùng mang NST X kết hợp với trứng tạo ra tổ 
hợp mang NST giới tính XX( con gái).
 +Tinh trùng mang NST Y kết hợp với trứng tạo ra tổ 
hợp mang NST giới tính XY( con trai)
 - Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1: 1 là do 2 loại tinh trùng được tạo 
ra với tỉ lệ ngang nhau, các tinh trùng tham gia thụ tinh với 
xác suất ngang nhau Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:
- Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn
- Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh
- Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên
 Giới Nam Nữ
 Lứa tuổi
 Bào thai 114 100
 Lọt lòng 105 100
 10 tuổi 101 100
 Tuổi già 85 93 III.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HOÁ GIỚI 
TÍNH:
-Đọc thông tin ở SGK hãy giới thiệu các yếu tố ảnh hưởng 
sự phân hoá giới tính.
 Dùng Metyl testosteron 
 (hormon sinh dục) tác động 
 vào cá vàng cái có thể làm 
 cá cái biến thành cá đực
 Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 
 280 C sẽ nở thành con đực, 
 trên 320C thì nở thành con cái Thầu dầu trồng trong 
ánh sáng cường độ yếu 
thì số hoa đực giảm III.CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HOÁ GIỚI 
TÍNH:
Hãy trình bày các yếu tố ảnh hưởng sự phân hóa giới tính
- Sự phân hoá giới tính còn chịu ảnh hưởng của môi trường 
trong( hoocmôn làm biến đổi giới tính) và môi trường ngoài 
(nhiệt độ, ánh sáng, thức ăn )
- Nắm được cơ chế phân hoá giới tính và các yếu tố ảnh 
hưởng sự phân hoá giới tính người ta có thể điều chỉnh tỉ lệ 
đực cái ở vật nuôi và cây trồng phù hợp với mục đích sản 
xuất. CỦNG CỐ
 Câu 1- SGK : Nêu những điểm khác nhau giữa NST thường 
và NST giới tính.
 NST thường NST giới tính
 -Thường tồn tại từng cặp lớn hơn 1 -Chỉ cĩ 1 cặp trong tế bào lưỡng 
 trong tế bào lưỡng bội bội.
 -Luơn luơn tồn tại từng cặp tương -Cĩ cặp tương đồng (XX), hoặc 
 đồng khơng tương đồng (XY)
 -Mang gen qui định tính trạng -Chủ yếu mang gen qui định giới 
 thường của cơ thể tính và tính trạng thường liên kết 
 giới tính CỦNG CỐ
 Câu 5- SGK : Những lồi mà giới đực là dị giao tử thì những 
trường hợp nào trong các trường hợp sau đâyđảm bảo tỉ lệ đực 
cái xấp xỉ 1:1?
 A. Số giao tử đực bằng số giao tử cái.
 B. Hai loại giao tử mang NST X và NST Y cĩ số 
lượng tương đương.
 C. Số cá thể đực và số cá thể cái trong lồi vốn đã 
bằng nhau.
 D. Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang 
NST X và Y ) với giao tử cái tương đương nhau. DẶN DỊ
 * Học bài 
 * Bài sau: “Di truyền liên kết” Đọc SGK tìm hiểu so 
sánh với các thí nghiệm của Menden Chúc các em học giỏi