Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Tiết 8: Củng cố hệ thống hóa kiến thức (Các phương châm hội thoại. Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp. Sự phát triển từ vựng. Thuật ngữ) - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn 03/11/2020 
 Tuần 11
 Tiết 08 
 CỦNG CỐ, HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
 (Các phương châm hội thoại, Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp;
 Sự phát triển từ vựng; Thuật ngữ)
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
 Kiến thức: Củng cố kiến thức về các phương châm hội thoại, cách dẫn trực tiếp, cách dẫn 
 gián tiếp; sự phát triển từ vựng; thuật ngữ.
 Kỹ năng: Giúp học sinh ôn tập lại kĩ năng xác định các phương châm hội thoại, cách dẫn 
 trực tiếp, cách dẫn gián tiếp; sự phát triển từ vựng; thuật ngữ.
 Thái độ: HS có thái độ học tập nghiêm túc củng cố lại kiến thức.
 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp (1 phút): Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ: Không.
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: ( 12 phút)
Mục đích: Củng cố kiến thức về các phương châm hội thoại, cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián 
tiếp; sự phát triển từ vựng; thuật ngữ.
* Kiến thức 1: HDHS ôn lại I. Ôn tập lí thuyết
các phần kiến thức 1. Các phương châm hội thoại
* Mục đích: Giúp HS ôn nhớ - HS chú ý theo dõi, - Phương châm về lượng
kiến thức. ghi chép kiến thức. - Phương châm về chất
- Có bao nhiêu PCHT cần tuân - HS suy nghĩ trả lời - Phương châm quan hệ
thủ khi giao tiếp? - Phương châm cách thức
- Có phải lúc nào cũng bắt buộc - Phương châm lịch sự
tuân thủ các PCHT trên? 2. Cách dẫn trực tiếp cách dẫn 
 gián tiếp
 - Cách dẫn trực tiếp: trích lại y 
- Thế nào là dẫn trực tiếp?Gián - HS suy nghĩ trả lời nguyên lời nhân vật, để trong ngoặc 
tiếp? kép
 - Cách dẫn gián tiếp: thuật lại lời 
 nói, ý nghĩ của người khác và có sự 
 điều chỉnh cho phù hợp
- Thế nào là thuật ngữ?TN có - HS suy nghĩ trả lời 3. Thuật ngữ là từ ngữ biểu thị đặc điểm gì? khái niệm khoa học, công nghệ, 
 thường được sử dụng trong các văn 
 bản nghệ thuật, khoa học
- Vì sao có sự phát triển từ 4. Sự phát triển từ vựng: Phương 
vựng? Có những phương thức - HS suy nghĩ trả lời thức chủ yếu phát triển nghĩa của từ 
nào để phát triển từ vựng? ngữ:
 - Phương thức ẩn dụ và phương 
 thức hoán dụ
 - Tạo từ ngữ mới 
 - Mượn từ ngữ của tiếng nước 
 ngoài .
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm: 20 phút
Mục đích: Giúp học sinh ôn tập lại kĩ năng xác định các phương châm hội thoại, cách dẫn trực 
tiếp, cách dẫn gián tiếp; sự phát triển từ vựng; thuật ngữ.
GV đưa bài tập, yêu cầu Hs - HS thảo luận II. Luyện tập 
thảo luận để trình bày Bài 1: Hãy chuyển những lời trong 
Gợi ý: đoạn đối thoại sau trở thành lời dẫn 
Bài 1 gián tiếp
- Vua Quang Trung cho vời người Vua Quang Trung cho vời người cống 
cống sĩ La Sơn hỏi ý kiến rằng sĩ La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh 
vua sắp cho quân ra chống cự giặc và hỏi:
Thanh thì mưu đánh giữ cơ được - Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem 
thua thế nào. binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ, cơ 
- Nguyễn Thiếp nói quân Thanh được hay thua tiên sinh nghĩ như thế 
không rõ địa thế, tình hình quân ta nào?
nên không biết đánh giữ, nhà vua Thiếp nói:
đi chuyến này không quá mười - Bây giờ trong nước trống không, 
ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan. lòng người tan rã. Quân Thanh ở xa 
Gợi ý: tới đây, không biết tình hình quân ta 
Bài 2: Từ mặt trời thứ hai để chỉ yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên 
người con- nguồn sống, ánh sáng đánh giữ ra sao. Chúa công đi chuyến 
của cuộc đời người mẹ này, không quá mười ngày, quân 
- Đây không phải trường hợp từ Thanh sẽ bị dẹp tan.
nhiều nghĩa, bởi vì, nghĩa của từ Bài 2: Cho hai câu thơ sau:
“mặt trời” được tác giả Nguyễn Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Khoa Điềm sáng tạo ra, không - HS thực hành làm các Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng
mang tính phổ quát cho cả cộng bài tập đã cho Từ mặt trời thứ hai được sử dụng 
đồng. theo phép tu từ từ vựng nào? Có thể 
- Từ “mặt trời” trong ví dụ trên là coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc 
minh chứng cho biện pháp tu từ của từ phát triển thành nhiều nghĩa 
ẩn dụ được không? Vì sao?
Bài 3: Bài 3: Tìm nghĩa gốc và nghĩa 
a, Từ sườn núi là từ mang nghĩa chuyển của các ví dụ dưới đây:
chuyển (phương thức ẩn dụ) a. Bên sườn núi những khóm hoa dại 
b, Từ mạng sườn là từ mang nghĩa thi nhau đua nở.
gốc ( chỉ bộ phận trên cơ thể con b, Cú hích vào mạng sườn khiến nó 
người, các chiếc xương bao quanh đau điếng, ngã lăn xuống.
lồng ngực tới vùng ức.) c, Bộ tổng chỉ huy ra lệnh tấn công 
c, Từ sườn địch là từ mang nghĩa vào khu sườn địch.
chuyển Bài 4: Tìm từ Hán Việt được sử 
Bài 4: dụng trong đoạn thơ sau: Trong đoạn trích bài Cảnh ngày Gần xa nô nức yến anh
xuân (Truyện Kiều) sử dụng các Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
từ Hán Việt: Dập dìu tài tử giai nhân
- Từ yến anh (chỉ sự tự do, phóng Ngựa xe như nước, áo quần như nêm
túng)
- Bộ hành (đi bộ)
- Tài tử giai nhân (trai tài, gái sắc)
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 10 phút 
 - Xem lại bài.
 - Hoàn chỉnh bài để Tiết tự chọn sao trình bày trước lớp.
 - Sưu tầm thêm một số đề bài và cách làm tương tự.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả 
 học tập của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt
 Tuần 11, ngày 11/11/2020 
 - ND, HT:
 - PP:
 Nguyễn Thi Định