Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Tuần 10, Tiết 8: Ôn tập phần Tiếng Việt - Năm học 2020-2021

 Tuần: 10 ; Tiết: 8 Ngày soạn: 01/11/2020
 Chủ đề bám sát: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: Củng cố hệ thống kiến thức về: Các phương châm hội thoại; 
Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp; Sự phát triển từ vựng; Thuật ngữ. 
 2. Kĩ năng: Thực hành làm bài tập về Các phương châm hội thoại; Cách 
dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp; Sự phát triển từ vựng; Thuật ngữ
 3. Thái độ: Bồi dưỡng tư duy ngôn ngữ, tư duy khoa học.
II. Chuẩn bị: Thầy: SGK, SGV, giáo án, bảng phụ, phấn màu, tài liệu.
 Trò: Ôn lại bài Các phương châm hội thoại; Cách dẫn trực tiếp, 
cách dẫn gián tiếp; Sự phát triển từ vựng; Thuật ngữ
III. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học 
 2. KTBC: Trong quá trình học bài.
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động Nội dung cơ bản
 của trò
HĐ1: Ôn tập lý thuyết.
GV nêu câu hỏi để HS ôn HS trả lời I. Ôn tập lý thuyết:
tập kiến thức về Các - Nội dung các phương châm hội thoại
phương châm hội thoại; Nhận xét - Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián 
Cách dẫn trực tiếp, cách tiếp
dẫn gián tiếp; Sự phát triển Bổ sung - Các cách phát triển từ vựng Tiếng 
từ vựng; Thuật ngữ Việt
 - Khái niệm và đặc điểm của thuật 
 ngữ
HĐ2: Luyện tập.
Bài tập 1. Đọc đoạn thoại sau II. Luyện tập: 
và cho biết phương châm hội Bài tập 1.
thoại nào không được tuân HS trình bày - Trong lượt thoại 1: "Chào thầy" 
thủ? đã không tuân thủ phương châm 
Trông thấy thầy giáo, A chào lịch sự.
rất to: Chào thầy giáo nhưng không có 
- Chào thầy. Nhận xét thưa gửi, nói trống không (thiếu 
Thầy giáo trả lời và hỏi: từ nhân xưng và tình thái từ)
- Em đi đâu đấy! - Trong lượt thoại 2: Không tuân 
- Em làm bài tập rồi. - A đáp. thủ phương châm quan hệ.
 Bổ sung Thầy giáo hỏi "Đi đâu" thì A lại 
GV hướng dẫn HS thực hiện. trả lời "Em làm bài tập rồi" 
 => Nói lạc đề. Bài tập 2.Tìm lời dẫn trong Bài tập 2.
những đoạn trích sau và cho 
biết đó là lời dẫn trực tiếp hay a. "Hoa tay thảo những nét
gián tiếp? Như phượng múa rồng bay"
a. Bao nhiêu người thuê viết HS trình bày
 Tấm tắc ngợi khen tài b. "Vì sao con mang tới hai đôi 
 "Hoa tay thảo những nét găng tay trong túi áo?"
 Như phượng múa rồng bay". "Con làm như vậy từ lâu rồi. Mẹ 
 (Ông đồ - Vũ Đình Liên) Nhận xét biết mà, có nhiều bạn đi học mà 
b. Hôm ấy, tôi đang dọn cho không có găng tay. Nếu con có 
sạch mấy ngăn túi trong áo rét thể cho bạn mượn và tay bạn sẽ 
của con gái sáu tuổi thì phát không bị lạnh".
hiện ra mỗi ngăn túi là một Bổ sung
đôi găng tay. Nghĩ rằng một 
đôi thôi cũng đủ giữ ấm tay 
rồi, tôi bảo con: "Vì sao con Đó đều là những lời dẫn trực 
mang tới hai đôi găng tay tiếp. Các lời dẫn đều nằm sau 
trong túi áo?" Con tôi trả lời: dấu hai chấm và trích trong dấu 
"Con làm như vậy từ lâu rồi. ngoặc kép.
Mẹ biết mà, có nhiều bạn đi 
học mà không có găng tay. 
Nếu con có thể cho bạn mượn 
và tay bạn sẽ không bị lạnh".
 (Theo Tuổi mới lớn, NXB Trẻ)
Bài tập 3. “Khuất tất” vốn có HS trình bày Bài tập 3. Trong câu “Việc làm 
nghĩa là “quỳ gối, luồn cúi”. ăn của công ti có nhiều điều 
Trong câu “Việc làm ăn của khuất tất.”, từ khuất tất không có 
công ti có nhiều điều khuất Nhận xét nghĩa là “quỳ gối, luồn cúi” mà 
tất.”, từ này có nghĩa gì? Có có nghĩa là gian dối, không rõ 
thể giải thích như thế nào về ràng, minh bạch. Nghĩa “quỳ 
hiện tượng này? Bổ sung gối, luồn cúi” hiện không còn 
 được dùng nữa. Có thể gọi đó là 
 nghĩa cổ.
Bài tập 4. Trong đoạn thơ sau, HS trình bày Bài tập 4. Trong đoạn thơ, 
từ hoa, lá có được dùng như từ hoa, lá không được dùng như 
một thuật ngữ sinh học hay một thuật ngữ sinh học (đối 
không? Trong đoạn thơ dưới chiếu với định nghĩa về hoa, 
đây, nó có ý nghĩa gì? Nhận xét lá trong lĩnh vực Sinh học). Ớ 
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ đây, chúng là hình ảnh nghệ 
Mặt trời chân lí chói qua tim thuật, biểu tượng của một tâm Hồn tôi là một vườn hoa lá hồn tươi đẹp, đang ngập tràn 
Rất đậm hương và rộn tiếng Bổ sung hạnh phúc của người thanh niên 
chim (Tố Hữu, Từ ấy) mới giác ngộ lí tưởng cách 
 mạng.
 4. Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Ôn tập kiến thức về từ vựng tiếng Việt để chuẩn bị cho tiết sau.
IV. Rút kinh nghiệm:
 Ký duyệt của tổ 
 Ngày 04 tháng 11 năm 2020
 Nội dung, hình thức: 
 .
 Phương pháp: .
 Nguyễn Thị Định