Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Tuần 2, Tiết 2: Luyện tập Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh - Năm học 2019-2020 - Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt

 Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Tự chọn Ngữ Văn 9
 Ngày soạn 14/8/2019
 Tuần 02
 Tiết 02
 LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT 
 TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
 1. Kiến thức : 
 - Cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật, yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết 
 minh.
 - Vai trò của biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh
 2. Kĩ năng:
 - Nhận ra các biện pháp nghệ thuật .
 - Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật khi viết văn TM.
 3. Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu thích tạo lập văn bản
 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ: Không.
 3. Bài mới: 
 Cách thức tổ chức hoạt 
 Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
 động
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: ( 18 phút)
Mục đích: Củng cố, hệ thống hóa, khắc sâu kiến thức về phương thức thuyết minh.
* Kiến thức 1: HD HS 1.Lập dàn ý cho bài văn thuyết 
Lập dàn ý cho bài văn minh về chiếc quạt.
thuyết minh về chiếc A.Mở bài: Giới thiệu chung về 
quạt cái quạt.
* GV định hướng cho hs B.Thân bài:
khi lập dàn ý cần phải - Quạt là một dụng cụ ntn?
trải qua các bước sau: - Các loại quạt (quạt nan, quạt 
 - Cần hiểu rõ về đối - Lắng nghe. giấy, quạt kéo, quạt thóc, quạt 
tượng thuyết minh để điện, cánh quạt trên tàu thủy, 
cung cấp những tri thức -HS chuẩn bị, trình máy bay,...)
chân thực, khoa học, mới bày - Cấu tạo từng loại quạt khác Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Tự chọn Ngữ Văn 9
mẻ về đề tài đó. nhau ntn?
 - Cần đưa vào bài làm - Quạt có những công dụng gì? 
những tri thức cụ thể về (làm mát, giúp cho sản xuất nông 
đối tượng thuyết minh. nghiệp, vận hành máy móc,...); 
Sắp xếp những tri thức trong các lễ hội..
cần giới thiệu theo 1 trình - Cách bảo quản mỗi loại quạt.
tự thích hợp. C.Kết bài: Khẳng định giá trị của 
 chiếc quạt trong đời sống của 
 con người.
* Kiến thức 2 : HD HS -HS nhắc lại tác dụng 2. Lập dàn ý cho bài văn thuyết 
Lập dàn ý cho bài văn của việc sử dụng các minh có sử dụng biện pháp 
thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật nghệ thuật . 
biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết Đề bài: Cây lúa Việt Nam
GV hướng dẫn: minh. a. Mở bài:
- Sử dụng những biện HS chọn biện pháp - Giới thiệu chung cây lúa Việt 
pháp NT thích hợp với nghệ thuật phù hợp Nam. (dẫn đoạn thơ: 
đối tượng thuyết minh. và xác định nội dung "Việt Nam đất nước ta ơi
- Vận dụng phù hợp các đó kết hợp ở ý nào? ......................................
biện pháp nghệ thuật Mây mù che đỉnh ....... sớm 
trong bài văn thuyết chiều").
minh: tự thuật, kể b. Thân bài:
chuyện, vè, diễn cảm,... *Nguồn gốc:
- GV nhận xét, bổ sung. - Lúa là loại thực vật quí giá, là 
Các biện pháp nghệ thuật cây trồng quan trọng nhất thuộc 
thường được sử dụng nhóm ngũ cốc, là cây lương thực 
trong văn bản thuyết chính của người VN nói riêng và 
minh. châu Á nói chung.
 - Có nguồn gốc từ cây lúa hoang, 
 xuất hiện từ thời nguyên thủy, 
 được con người thuần hóa thành 
 lúa trồng.
 * Đặc điểm:
 - Là cây thân mềm, cây một lá 
 mầm, rễ chùm, lá có phiến dài và 
 mỏng bao bọc quanh thân.
 - Giai đoạn phát triển: 2 giai 
 đoạn ( miêu tả)
 + Mạ non
 + Sinh trưởng và phát triển
 - Có nhiều giống lúa: nếp, tẻ
 - Vụ: 
 + chiêm xuân (tháng 1- tháng 4)
 + mùa (tháng 6- tháng 10)
 * Giá trị kinh tế: Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Tự chọn Ngữ Văn 9
 - Cuộc sống sinh hoạt hàng ngày 
 của con người : Cung cấp lương 
 thực, chế biến các loại bánh, 
 phở, làm xôi, cốm, cơm lam, lợp 
 nhà, chất đốt,...
 - Chăn nuôi, trồng trọt: thức ăn 
 cho gia súc, gia cầm, phân bón,...
 - Đối với sự phát triển của nền 
 kinh tế: đáp ứng nhu cầu lương 
 thực trong nước, xuất khẩu,...
 * Giá trị tinh thần:
 - Gạo nếp làm bánh chưng, bánh 
 giày cúng tổ tiên trong dịp tết 
 Nguyên Đán.
 - Cây lúa đi vào thơ ca, nhạc họa 
 là đề tài quen thuộc.
 - Bông lúa trở thành biểu tượng 
 của người dân VN, gắn liền với 
 nền văn minh
 đất Việt - văn minh lúa nước.
 c. Kết bài:
 - Khẳng định giá trị của cây lúa.
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm: 20 phút
Mục đích: HS thực hành để vận dụng ôn tập lại kĩ năng làm một bài văn thuyết 
minh.
HD HS Viết đoạn văn * Viết đoạn văn:
 Yêu cầu HS viết phần 1/ Mở bài: 2/ Thân bài:
mở bài (có sử dụng biện Đang ngủ say, tôi Chúng em thuộc loài thân cỏ, 
pháp nghệ thuật) giật mình bởi một một lá mầm, rễ chùm. Cách thức 
 tiếng gọi. Mở mắt ra gieo trồng cũng có khác nhau. 
 thì thấy chị Gió – Miền Bắc thì cấy, còn miền Nam 
- Yêu cầu HS viết 1 đoạn người bạn thân thiết thì gieo mạ. Khi gieo mạ khoảng 
phần thân bài của mọi người. Chị 15 – 20 ngày là chúng em được 
- Yêu cầu 3 hs trình bày cất tiếng: "Chào lúa. đem cấy ở ruộng. Bà con nông 
,hs khác nhận xét, góp ý lẽ ra chị không định dân tích cực bón phân, làm cỏ để 
GV góp ý, đọc 1 đoạn về đánh thức em đâu chúng em lớn nhanh khỏe đẹp. 
đặc điểm của cây lúa. nhưng có việc gấp Chẳng mấy chốc mỗi gia đình 
 phải nhờ đến em". lúa lại sinh ra năm bảy đứa con. 
 - ồ, em cũng đang Các cây con đua nhau sinh 
 định dậy, trời sáng rồi trưởng. Chúng em , đứa nào đứa 
 mà, có việc gì thế nấy thân hình mập mạp, lá xanh 
 chị? mơn mởn khiến cho bất kì ai đi 
 - Chẳng là thế này, qua cũng phải ngắm nhìn. Để có 
 Tòa soạn báo Ban được những thủa ruộng như thế Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Tự chọn Ngữ Văn 9
 Mai Xanh giao cho bà con nông dân đã phải vất vả 
 chị nhiệm vụ phải đi lắm đấy chị ạ. Em từng nghe 
 phỏng vấn những vấn thấy các bác nông dân đọc bài ca 
 đề liên quan đến họ dao:
HDHS viết đoạn kết bài: hàng nhà lúa các em “Cày đồng đang buổi ban trưa,
3/ Kết bài: đấy. Lúa giúp chị Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
 Ai ơi bưng bát cơm đầy,
 Cuộc trao đổi hôm nay nhé.
 Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”.
thật là có ý nghĩa. Qua - ồ được! Em sẵn Chính vì khó nhọc vất vả thế nên 
đây chị hiểu thêm được lòng, thế chị muốn người nông dân gọi hạt lúa là 
nhiều điều về họ hàng biết gì nào? "ngọc thực" và họ rất trân trọng 
nhà lúa. Ôi, trời nắng rồi, nâng niu chúng em.
bác Mặt trời đang cười 
rất tươi kìa. Chị phải về HS viết 1 đoạn phần 
để đánh máy bài viết để thân bài
còn kịp đăng báo. Cảm - 3 hs trình bày ,hs 
ơn lúa đã giúp chị. Chị khác nhận xét, góp ý
chào lúa nhé. - HS viết phần mở bài 
- Chào chị Gió nhé. Chúc (có sử dụng biện 
chị thượng lộ bình an. pháp nghệ thuật)
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 10 phút 
 - Ôn tập: Truyện trung đại - xem lại văn bản: Chuyện người con gái Nam 
 Xương
 - Viết thành bài văn hoàn chỉnh cho đề bài cụ thể.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết 
 quả học tập của bản thân và của bạn: 
 + Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học.
 + Tập viết đoạn văn có kết hợp biện pháp nghệ thuật.
 +Tham khảo dàn ý cho đề bài: Giới thiệu vật nuôi có ích.
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 .....................................................................................................................................
 .....................................................................................................................................
 Tổ kí duyệt
 Tuần 02, ngày 15/8/2019
 - ND,HT:
 - PP: