Giáo án Tự chọn Ngữ văn 9 - Tuần 4, Tiết 4: Ôn tập Sự phát triển của từ vựng - Năm học 2019-2020

 Ngày soạn 28/8/2019
Tuần 04
Tiết 04
 ÔN TẬP: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ. 
2. Kỹ năng: - Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản.
- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu từ ẩn dụ, hoán 
dụ.
3. Thái độ: Có ý thức trong việc lựa chọn từ ngữ để biểu đạt, bảo vệ sự trong sáng của 
tiếng Việt. 
II. Chuẩn bị:
 1-Thầy: SGK, giáo án, tra từ điển- giải nghĩa từ, hướng dẫn HS ôn tập.
 2-Trò: Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên.
III. Các bước lên lớp:
 1.Ổn định lớp.(1p)
 2. Kiểm tra bài cũ : (4p) Kiểm tra vở soạn.
 3. Nội dung bài mới: (35p)
 Hoạt động của thầy Hoạt động trò Nội dung cơ bản
Hoạt động 1:HD HS I- Các cách phát triển từ vựng:
tìm hiểu Các cách 1- Phát triển nghĩa của từ:
phát triển từ vựng: 2- Phát triển số lượng từ ngữ:
 - Đọc bài thơ.
- Nhận xét gì về nghĩa -Tạo từ mới:
của từ ? Từ mới tạo nên trong thời gian 
- Kể một số từ ngữ có gần đây:
hiện tượng biến đổi - Giải thích. Từ mới cấu tạo theo công thức 
nghĩa tương tự. x+ tặc
 - Mượn từ ngữ của tiếng nước 
- Tại sao có sự biến đổi - Trả lời. ngoài:
và phát triển nghĩa của II .Luyện tập
từ ngữ? Nêu các 1- Tìm 5 từ ngữ mới : 
phương thức phát triển Du lịch sinh thái, truyền hình cáp..
nghĩa của từ ngữ. 2- Tìm từ theo công thức: Xe+ 
 - Đọc phần Ghi nhớ. HS trả lời X; X+ hóa.
 HS tìm thêm VD - HĐ nhóm (bàn). Ví dụ: xe ngựa 
 - Giải thích. 3- Tìm từ mới và giải nghĩa:
Hoạt động 2: Luyện - Bàn tay vàng: sự khéo léo, tài 
tập - Trả lời. giỏi trong lao động sản xuất.
 Bài tập 1 - Cầu truyền hình: hình thức truyền 
 Tìm 5 từ ngữ mới hình tại chỗ cuộc giao lưu, đối thoại 
: trực tiếp với nhau qua hệ thống truyền 
 hình giữa các địa điểm cách xa nhau.
 Bài tập 2 - Công viên nước: công viên trong đó 
 Tìm từ theo công - Giải nghĩa. chủ yếu là các trò chơi dưới nước... thức: Xe+ X; X+ hóa. - Đa dạng sinh học: phong phú, đa 
 dạng về nguồn gen, về giống loài sinh 
 vật trong tự nhiên.
 Bài tập 3 - Đường cao tốc: đường được xây 
 Tìm từ mới và giải dựng theo tiêu chuẩn đặc biệt, dành 
nghĩa: riêng cho các loại xe cơ giới chạy với 
 - Đọc, trả lời. tốc độ cao (> 100 km/h).
 - Hiệp định khung: Hiệp định có tính 
 chất nguyên tắc chung về một vấn đề 
 lớn, được kí kết giữa các nước, có thể 
 dựa vào đó để triển khai và kí kết 
 những vấn đề cụ thể.
 4- Chứng minh các từ sau là từ nhiều 
 nghĩa :
 - Sốt (nghĩa gốc): tăng nhiệt độ cơ 
 thể lên quá mức bình thường, do bị 
 HS giải thích nghĩa, bệnh.
 Bài tập 4 tranh luận. Sốt (nghĩa chuyển): ở trạng thái 
 - Hoạt động nhóm tăng đột ngột về nhu cầu, khiến mặt 
(mỗi nhóm một câu). hàng trở nên khan hiếm, giá cả tăng 
- Giải nghĩa từ và tìm nhanh (sốt nhà đất; sốt xăng dầu; .
những từ ngữ được - Vua (nghĩa gốc): người đứng đầu 
dùng theo nghĩa nhà nước quân chủ.
chuyển. Vua (nghĩa chuyển): người được 
 coi là đứng đầu trong một lĩnh vực 
 nhất định, thường là sản xuất, kinh 
 doanh, thể thao, nghệ thuật. (Ví dụ: 
 vua dầu lửa; vua ô tô; vua bóng đá; 
 vua hề; vua nhạc rốc;...).
4.Củng cố:(3p)
 Nhắc lại nội dung ghi nhớ. Đọc từ điển, xác định nghĩa gốc, chuyển của các từ: 
tay, lá
5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập, soạn bài mới ở nhà: (2p)
 -Tìm từ ngữ mới phát triển: theo phương thức ẩn dụ, hoán dụ.
IV. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt
 Tuần 04, ngày 29/8/2019
 - ND:
 - PP:
 Nguyễn Thị Vân