SKKN Nâng cao hứng thú cho học sinh trường THCS Trí Yên học tập các chủ đề pháp luật môn GDCD lớp 9 thông qua việc tổ chức trò chơi

 1
 1. Phần mở đầu
 1.1. Lý do chọn Sáng kiến
 Môn học Giáo dục công dân (GDCD) tự tên gọi đã nói lên vị trí quan trọng 
của nó trong nội dung giáo dục toàn diện của nhà trường, góp phần tích cực vào 
việc hình thành và hoàn thiện nhân cách học sinh để trở thành người hữu ích cho 
gia đình và xã hội. Tầm quan trọng đặc biệt của môn học này trong hệ thống các 
môn học ở trường phổ thông là ở chỗ nó góp phần hình thành thế giới quan lành 
mạnh ở học sinh, giúp học sinh biết phân biệt lẽ phải, trái; biết tôn trọng bản thân 
và tôn trọng người khác; biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu 
thương và vị tha. Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân còn giúp 
học sinh hình thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời: ý thức 
tổ chức kỷ luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật.
 Mặc dầu có tầm quan trọng như vậy, nhưng vì nhiều lý do khác nhau, chất 
lượng dạy và học môn học này trong thời gian qua còn có nhiều bất cập. Đa số học 
sinh chưa thực sự coi trọng, vẫn coi đó là môn phụ, chưa thu hút sự đam mê, yêu 
thích của học sinh, đặc biệt là các em học sinh khối 9. Với tâm lí chung các em cho 
rằng chỉ cần học tốt các môn Toán, Văn, Anh để phục vụ cho kì thi chuyển cấp lên 
THPT nên môn GDCD thường bị xem nhẹ, học theo cách đối phó.
 Hơn nữa mặc dù trong các trường học đều đã thực hiện việc đổi mới phương 
pháp dạy học nhưng còn mang tính thụ động, chưa phát huy được tính tích cực, 
chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ GDCD. 
 Mặt khác môn GDCD 9 với những kiến thức đạo đức và pháp luật khô khan, 
khó hiểu, nhất là kiến thức pháp luật nên phần lớn học sinh có tâm lí ngại học. Vì 
vậy, việc gây hứng thú, cuốn hút làm cho học sinh yêu thích bộ môn đóng vai trò 
quan trọng trong quá trình dạy học đòi hỏi người giáo viên dạy GDCD phải tìm ra 
những biện pháp nhằm nâng cao hứng thú cho học sinh học tập các chủ đề pháp
 Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ 
sở (THCS), tôi thấy học sinh chưa thực sự yêu thích môn học bởi trong quá trình 
giảng dạy, nhiều giáo viên chưa có cách thức tổ chức dạy học phù hợp để tạo nên 
hứng thú, kích thích sự suy nghĩ tìm tòi, say mê học tập của học sinh.
 Đặc biệt việc tổ chức các giờ học về chủ đề pháp luật còn gặp nhiều khó 
khăn, nội dung nghèo nàn, khô khan chưa có nhiều hoạt động thu hút học sinh 
tham gia tích cực. Hoặc đôi khi chúng ta lại quá cứng nhắc, biến những kiến thức 
thực tiễn, gần gũi thành những nội dung mang tính khoa học, hàn lâm khiến cho 
học sinh cảm thấy ngại học. 2
 Bên cạnh đó, còn một bộ phận không nhỏ đội ngũ giáo viên dạy môn GDCD 
giảng dạy với hình thức kiêm nhiệm, đào tạo không chính ban hoặc đào tạo dưới 
hình thức là môn hai nên kiến thức bộ môn còn hạn chế, bản thân giáo viên chưa 
say mê với môn học, chưa tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với 
đặc thù và tính chất môn học.
 Xuất phát từ nhu cầu của phần lớn giáo viên, học sinh và tình hình môn học, 
qua quá trình giảng dạy và tìm tòi phương pháp, tôi nhận thấy một trong những 
phương pháp dạy học phù hợp với đặc thù bộ môn khơi dậy được hứng thú cho học 
sinh đó là phương pháp tổ chức trò chơi. Phương pháp tổ chức trò chơi khi áp dụng 
với các chủ đề pháp luật môn GDCD lớp 9, kết quả là học sinh học tập chăm chỉ, 
hứng thú với môn học nói chung và các chủ đề về pháp luật nói riêng. Từ những lí 
do trên tôi đã quyết định chọn đề tài “Nâng cao hứng thú cho học sinh trường 
THCS Trí Yên học tập các chủ đề pháp luật môn GDCD lớp 9 thông qua việc tổ 
chức trò chơi ”, để nêu lên những kinh nghiệm bản thân, đóng góp vào quá trình 
đổi mới môn học nâng cao khả năng nhận thức và nâng cao hứng thú học tập của 
học sinh. Từ đó, học sinh có khả năng nhận thức kiến thức, tự hoàn thiện kiến thức 
và nâng cao khả năng tự học, biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế 
cuộc sống.
 Ngoài ra, có thể phần nào giúp GV có những đổi mới trong các tiết pháp 
luật, nâng cao khả năng vận dụng những phương pháp mới, kĩ thuật mới vào trong 
giảng dạy.
 * Mục đích nghiên cứu
 Nhằm giúp tạo hứng thú cho học sinh học tập các chủ đề pháp luật môn 
GDCD lớp 9 thông qua việc tổ chức trò chơi. Từ đó, học sinh có khả năng nhận 
thức kiến thức, tự hoàn thiện kiến thức và nâng cao khả năng tự học, biết vận dụng 
những kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.
 Ngoài ra, có thể phần nào giúp GV có những đổi mới trong các tiết pháp 
luật, nâng cao khả năng vận dụng những phương pháp mới, kĩ thuật mới vào trong 
giảng dạy.
 * Đối tượng nghiên cứu
 Đối tượng nghiên cứu: Nâng cao hứng thú học tập các chủ đề pháp luật môn 
GDCD khối 9 thông qua việc tổ chức trò chơi tại trường THCS Trí Yên.
 * Phạm vi nghiên cứu
 Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu việc tổ chức trò chơi nhằm nâng cao hứng 
thú học tập các chủ đề pháp luật trong học sinh khối 9 của Trường THCS Trí Yên, 
trong thời gian từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021. 3
 * Nhiệm vụ nghiên cứu
 - Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận của đề tài.
 - Khảo sát về thực trạng việc dạy pháp luật trong môn Giáo dục công dân 9.
 - Thấy rõ được mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của việc nâng cao hứng thú học 
tập các chủ đề pháp luật môn GDCD khối 9 thông qua việc tổ chức trò chơi.
 - Đưa ra gợi ý tổ chức một số trò chơi trong các tiết pháp luật và kết quả sau 
khi đã tiến hành các phương pháp thực nghiệm.
 * Phương pháp nghiên cứu
 - Phương pháp phân tích tổng hợp: Tôi sử dụng phương pháp này theo 
hướng sưu tầm tìm đọc các tài liệu liên quan để phục vụ cho việc xây dựng cơ sở 
lí luận của đề tài.
 - Phương pháp điều tra, khảo sát: Tôi đã phát phiếu khảo sát về mức độ 
hứng thú của học sinh trước và sau khi tổ chức các trò chơi trong các giờ pháp luật 
của môn Giáo dục công dân 9 tại trường THCS Trí Yên.
 - Phương pháp thực nghiệm: Tôi đã tiến hành dạy cả khối 2 tiết, 1 tiết tổ 
chức các trò chơi trong giờ dạy và 1 lớp còn lại không tổ chức trò chơi.
 - Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng công thức toán học thông kê để 
tính mức độ hứng thú học tập của học sinh trước và sau khi dạy thực nghiệm.
 Sáng kiến này của tôi hoàn toàn mới chưa có ai nghiên cứu. Phạm vi sáng 
kiến mà tôi áp dụng là nghiên cứu việc tổ chức trò chơi nhằm nâng cao hứng thú 
học tập các bài học thuộc chủ đề pháp luật cho học sinh khối 9 của Trường THCS 
Trí Yên, trong thời gian từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021. 
 Điểm mới của sáng kiến này là phát huy được phương pháp dạy học tích cực 
của người thầy trong giảng dạy từ đó góp phần nâng cao trình độ chuyên môn của 
giáo viên; phát huy được tính tích cực, chủ động của người học sinh trong học tập, 
từ đó học sinh có hứng thú học tập môn học, góp phần nâng cao chất lượng học 
tập.
 1.2. Điểm mới trong Sáng kiến
 Qua tìm hiểu thực trạng dạy các chủ đề pháp luật trong môn Giáo dục công 
dân 9 ở trường trung học cơ sở hiện nay tôi nhận thấy Sáng kiến của bản thân có 
những điểm mới sau đây:
 - “Nâng cao hứng thú cho học sinh trường THCS Trí Yên học tập các chủ 
đề pháp luật môn GDCD lớp 9 thông qua việc tổ chức trò chơi” được thực hiện 
theo hướng đề cao tính tích cực của học sinh, giúp học sinh có hứng thú với môn 4
học từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học các chủ đề pháp luật trong môn 
Giáo dục công dân 9 hiện nay.
 - Nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả dạy và học của thầy và trò trong nhà 
trường THCS. Thông qua sự thay đổi về chất lượng, góp phần thay đổi ý thức học 
tập, nhận thức của học sinh về bộ môn, hình thành kỹ năng học tập tích cực chủ 
động. 
 - Góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, ứng dụng các phương pháp dạy 
học tích cực trong giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân ở nhà trường THCS.
 - Giúp cho bản thân người dạy, đồng nghiệp bổ sung vào phương pháp dạy 
học bộ môn của mình và có bài học thực tiễn.
 - Góp phần đẩy mạnh phong trào tự học, tự nghiên cứu của người giáo viên 
các môn xã hội nhất là môn Giáo dục công dân.
 - Tăng cường trao đổi học tập kinh nghiệm từ các đồng nghiệp. Mong muốn 
có sự đóng góp kinh nghiệm của bản thân tới các anh chị em và nhận được sự đóng 
góp ý kiến, trao đổi, thảo luận, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng tự 
học, tự đào tạo thực hiện phương châm học thường xuyên, học suốt đời.
 2. Phần nội dung
 2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
 Trước khi áp dụng sáng kiến, tôi có làm một phiếu khảo sát thăm dò hứng 
thú của học sinh khối 9 trường THCS Trí Yên đối với môn GDCD. Kết quả cụ thể 
như sau:
 Rất hứng thú Sự hứng thú Ít hứng thú 
 Không hứng 
 Số HS với nội dung với nội dung với nội dung 
 thú với nội 
 Thời thực học, tham gia học và tham học, tham gia 
 dung học, 
 điểm hiện học bài tích gia học bài học bài 
 không muốn 
 phiếu cực bình thường không tích 
 học
 khảo cực
 sát
 SL % SL % SL % SL %
 Trước 
 khi áp 46 6 13 10 21.7 13 28.3 17 37
 dụng
 Qua bảng số liệu trên chúng ta có thể thấy rằng một thực trạng đã và đang 
tồn tại ở trường THCS đó là số lượng học sinh hứng thú với môn học GDCD rất 5
thấp. Đa số các em không yêu thích, ít hứng thú với nội dung học, không tích cực 
tham gia học bài, thậm chí không muốn học. Vậy nguyên nhân của thực trạng này 
là do đâu?
 Như chúng ta đã biết, mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học 
(PPDH) ở trường Phổ thông là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy 
học theo PPDH tích cực nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ 
động, sáng tạo; rèn luyện thói quen và khả năng tự học; tinh tần hợp tác; khả năng 
vận dụng kiến thức vào các tình huống khác nhau; tạo niềm tin, niềm vui và hứng 
thú trong học tập.
 Thế nhưng hiện nay, hiện tượng môn GDCD bị học sinh, phụ huynh, thậm 
chí là nhà trường xem nhẹ, coi là “môn phụ” không phải là chuyện lạ. Đặc biệt là 
học sinh lớp 9 - đối tượng cuối cấp, chuẩn bị cho thi tuyển sinh vào lớp 10.
 Nguyên nhân có nhiều: ngoài hiện tượng học lệch, chán học môn GDCD thì 
kiến thức ở sách giáo khoa dặc biệt là phần kiến thức pháp luật lại khô khan, khó 
hiểu; kênh hình, kênh chữ đơn điệu, chỉ in đen trắng không tạo ấn tượng và sự 
cuốn hút đối với học sinh.
 Mặt khác, giáo viên dạy môn GDCD ở trường THCS chủ yếu là giáo viên 
kiêm nhiệm, không được đào tạo chính ban môn GDCD. Vì thế mà phương pháp 
họ sử dụng chủ yếu là phương pháp thuyết trình, đàm thoại, ít có sự đầu tư nghiên 
cứu cho tiết học, dạy qua loa cho xong bài nên còn nhiều hạn chế, nhất là làm cho 
học sinh nhận thức một cách thụ động, áp đặt, sao chép ghi nhớ kiến thức một cách 
máy móc.
 Việc áp dụng các PPHD hiện đại như: thảo luận nhóm, sắm vai, giải quyết 
vấn đề, dự án và đặc biệt phương pháp trò chơi vào dạy học môn GDCD còn 
nhiều hạn chế, mang tính đối phó. Và nếu có áp dụng thì cũng chưa mang lại nhiều 
hiệu quả trong dạy học môn GDCD, chưa phát huy hết ưu điểm của phương pháp 
này.
 Qua thăm lớp, dự giờ các đồng nghiệp và bản thân trực tiếp đứng lớp giảng 
dạy bộ môn này tôi nhận thấy: khi sử dụng các PPDH tích cực, đặc biệt là phương 
pháp trò chơi vào giảng dạy môn GDCD – khi mà có sự tích hợp nhiều vấn đề, 
nhất là giáo dục kĩ năng sống thì nhiều giáo viên còn nhiều lúng túng, chưa biết sử 
dụng phương pháp này như thế nào cho có hiệu quả để đạt được mục tiêu của bài 
học. Và cũng nhiều giáo viên ngại sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học vì 
họ sợ mất thời gian, cháy giáo án, không đạt được mục tiêu của bài học, lớp ồn khó 
kiểm soát, ảnh hưởng đến tiết học của các lớp khác. 6
 Hiện nay môn GDCD thường được học sinh gọi là môn 3K (khó, khô, khổ), 
và cũng chẳng mấy học sinh mặn mà khi học môn GDCD – đặc biệt là học sinh 
khối 9 khi phải chịu áp lực thi cử.
 Vì vậy để tiết học môn GDCD, đặc biệt là phần kiến thức pháp luật cho học 
sinh được sinh động, lôi cuốn và tạo được sự hứng thú học tập cho học sinh, giáo 
viên cần áp dụng các PPDH tích cực, đặc biệt là phương pháp trò chơi vào dạy học 
bởi đây là phương pháp giúp cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, không khô 
khan nhàm chán. Thông qua trò chơi, ý nghĩa của nội dung bài học được truyền tải 
đến người học một cách nhẹ nhàng, sâu sắc, dễ hiểu. Học sinh được lôi cuốn vào 
quá trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm. Đồng 
thời giúp các em giảm bớt được những căng thẳng, mệt mỏi trong học tập. Thông 
thường con người chỉ nhớ: 10% những gì họ đọc, 20% những gì họ nghe, 30% 
những gì họ thấy, 50% những gì họ nghe và thấy, 80% những gì họ nói và 90% 
những gì họ nói và làm – tức là tự họ khám phá.
 Vì vậy nếu người thầy tạo được cảm xúc, sự ham thích thì động cơ và sự 
thay đổi của học sinh sẽ được kích thích và thúc đẩy. Trò chơi không những giúp 
học sinh gần giũi, cởi mở với thầy với bạn, với người khác và tạo sự húng thú của 
học sinh với nội dung bài học mà còn khuyến khích học sinh tiếp thu bài học một 
cách tự nhiên, không gượng ép, khô cứng. Từ đó thúc đẩy học sinh linh động, áp 
dụng bài học vào trong thực tiễn cuộc sống.
 Xuất phát từ nhận thức cũng như thực tế giảng dạy môn GDCD tôi chọn và 
thực hiện sáng kiến “Nâng cao hứng thú cho học sinh trường THCS Trí Yên học 
tập các chủ đề pháp luật môn GDCD lớp 9 thông qua việc tổ chức trò chơi ” với 
mục đích nâng cao hiệu quả giảng dạy môn học, tạo hứng thú cho học sinh, nhất là 
học sinh khối 9 khi học môn GDCD đặc biệt là ở các bài học thuộc chủ đề pháp 
luật.
 2.2. Kết quả, giải pháp
 Để góp phần nâng cao hứng thú cho học sinh học tập các chủ đề pháp luật 
môn GDCD lớp 9 cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
 Phối kết hợp chặt chẽ ba lực lượng giáo dục Gia đình – Nhà trường – Xã hội. 
Tổ chức các hoạt động ngoại khóa tìm hiểu kiến thức pháp luật thông qua các cuộc 
thi tìm hiểu về pháp luật như tìm hiểu về An toàn giao thông, ma túy, tệ nạn xã 
hội.....Sau mỗi cuộc thi có động viên, khen thưởng cá nhân có thành tích tốt, góp 
phần thu hút sự chú ý của các em vào tìm hiểu các chủ đề pháp luật trên lớp.
 Mỗi thầy cô phải là tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự rèn luyện, thực 
hiện tốt các quy định pháp luật để khi đi tìm hiểu các chủ đề pháp luật, các em sẽ 7
nhìn vào tấm gương của chính thầy cô mình mà noi theo, kích thích các em học 
tập tìm hiểu các chủ đề pháp luật theo hướng tích cực.
 Cần phát huy thế mạnh của các phương pháp dạy học như thảo luận nhóm, 
đề án, tổ chức trò chơi....
 Với sáng kiến này tôi tập trung đi sâu vào biện pháp tổ chức các trò chơi cho 
học sinh trong các giờ học về chủ đề pháp luật, để nâng cao hứng thú cho học sinh 
học tập các chủ đề pháp luật.
 2.2.1. Mục tiêu giáo dục của phương pháp trò chơi
 Trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu một số vấn đề hoặc 
thể nghiệm những hành động, thái độ, những việc làm thông qua trò chơi nào đó. 
Qua trò chơi các em có cơ hội để thể nghiệm những hành vi thái độ của mình. Nhờ 
đó sẽ hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi tích cực, tạo ra 
động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc sống. Qua trò chơi, học 
sinh sẽ được rèn luyện khả năng quyết định lựa chọn cho mình cách ứng xử đúng 
đắn, phù hợp trong mọi tình huống, học sinh được hình thành năng lực nhận xét, 
đánh giá hành vi. Tổ chức các trò chơi trong tiết học, giúp cho việc học tập tiến 
hành một cách nhẹ nhàng, sinh động, không khô khan, nhàm chán. Học sinh được 
lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú có tinh thần trách 
nhiệm, đồng thời làm giảm tinh thần mệt mỏi, căng thẳng trong học tập. Qua đó, 
các em khắc sâu bài học và biết vận dụng những điều đã học vào trong cuộc sống 
và trong thực tế. 
 Trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh, 
giữa giáo viên với học sinh. Giúp học sinh có sự tự tin, mạnh dạn trước đám đông. 
Chính vì vậy mà vận dụng các trò chơi trong dạy học môn GDCD, gây hứng thú 
cho học sinh THCS là việc làm trong đổi mới phương pháp giảng dạy. Việc tổ 
chức này, giúp các em không chỉ nhớ nhanh mà còn khắc sâu được những khái 
niệm, ý nghĩa trong nội dung bài học. đồng thời, giúp các em có cách ứng xử, xử lí 
tình huống khi gặp thực tế cuộc sống. Học sinh vừa “học” vừa “hành”, vừa “chơi” 
mà “học”. Điều này, sẽ giúp các em dễ nhớ nội dung bài học và có ý thức thực 
hiện tốt các chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Ngoài ra, giúp các em được phát 
biểu, trình bày ý kiến của mình qua trò chơi. Các em được hoạt động nhiều hơn, 
mạnh dạn hơn trước đông người. Khắc phục tính rụt rè thiếu tự tin ở một số em.
 Như chúng ta đã biết dạy một tiết GDCD có nhiều hoạt động. Trong đó tổ 
chức trò chơi cũng là một hoạt động. Có nhiều kiểu trò chơi như: “tiếp sức”, “sắm 
vai”, “nhanh tay, nhanh mắt”, “hái hoa dân chủ”, “thử làm nhà báo”, “Đôi bạn hiểu 
ý”, “kể chuyện vui” Tổ chức các trò chơi này chỉ được xen kẽ trong tiết dạy với 
thời gian ít phút. Tổ chức trò chơi để giới thiệu bài, để khởi động, để thư giãn, hay 8
để truyền tải một kiến thức, rèn luyện một kĩ năng nào đó.Tổ chức thường xuyên 
các trò chơi vào các giờ học chủ đề pháp luật sẽ tạo hứng thú cho học sinh tham 
gia vào các hoạt động tìm hiểu kiến thức pháp luật, nâng cao hiệu quả giờ dạy.
 2.2.2. Nội dung và cách thức thực hiện các trò chơi áp dụng với một số 
chủ đề pháp luật môn Giáo dục công dân lớp 9
 Tùy từng giờ học, tùy từng bài có thể chọn trò chơi cho phù hợp với nội 
dung bài học, mục đích truyền thụ, những điều cần truyền thụ hoặc khắc sâu.
 Đối với chủ đề về pháp luật trong môn GDCD 9, tôi có thể nêu ra ở đây một 
số trò chơi sau:
 a. Trò chơi “Tiếp sức”
 Là trò chơi học sinh sẽ vận dụng ngay kiến thức kĩ năng của mình vào quá 
trình tham gia trò chơi.
 * Ví dụ:
 - Nêu những việc mà em có thể làm góp phần tham gia quản lí Nhà nước, 
quản lí xã hội ở trường học và địa phương?
 * Cách thực hiện:
 - Luật chơi: Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên ghi một việc làm sau đó chạy về 
chỗ để bạn khác tiếp tục. Mỗi bạn thực hiện ghi một biểu hiện, không được ghi hai 
lần.
 - Chia lớp thành hai nhóm, các nhóm thảo luận tìm ra những việc làm góp 
phần tham gia quản lý Nhà nước, quản lý xã hội ở trường học và địa phương.
 - Giáo viên phổ biến luật chơi: Hai nhóm thực hiện trò chơi, một em lên ghi 
một việc làm hoặc từ đã thảo luận. Khi một em ghi xong chạy về chỗ em khác chạy 
lên ghi tiếp cứ thế cho hết giờ.
 * Lưu ý:
 - Mỗi em chỉ được ghi một lần, ghi một biểu hiện, nhóm nào ghi được nhiều 
biểu hiện thì thắng.
 Tương tự:
 - Cũng có thể giáo viên ghi sẵn các từ các biểu hiện ra giấy yêu cầu học sinh 
chọn từ (việc làm) đúng dán vào bảng phụ.
 - Thời gian nhiều nhất 1 phút.
 - Phải nắm rõ luật chơi và quy tắc chơi. 9
 - Quy định rõ thời gian.
 - Hết thời gian chơi giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét. Giáo viên tuyên 
dương nhóm nào thực hiện được nhiều nhất.
 * Ưu điểm: 
 - Thời gian cho trò chơi ít.
 - Lớp học sôi nổi sinh động.
 - Nhiều em tham gia.
 - Khắc sâu thêm kiến thức cho học sinh.
 * Nhược điểm:
 - Lớp sẽ ồn có thể làm ảnh hưởng tới lớp khác.
 - Có thể sẽ dẫn đến ganh nhau trong các em.
 b. Trò chơi “Sắm vai”
 Là trò chơi tổ chức cho học sinh thực hành “làm thử” một số cách ứng xử, 
xử lí một tình huống giả định, đây là phương pháp nhằm giúp học sinh suy nghĩ 
sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa 
quan sát được.
 * Cách thực hiện:
 - Giáo viên nêu chủ đề, chia nhóm, giao tình huống và yêu cầu cho từng 
nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai.
 - Các nhóm thảo luận, nhận xét cách ứng xử và chuẩn bị kịch bản sắm vai 
tình huống.
 - Giáo viên nhận xét định hướng cho học sinh về cách ứng xử tích cực trong 
tình huống đã cho.
 Ví dụ minh họa cho trò chơi “Sắm vai”
 +) Tình huống: Bài 13: Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế của 
công dân (GDCD 9) Trong giấy phép kinh doanh của bà H có 8 loại hàng, nhưng 
Ban quản lí thị trường kiểm tra thấy trong cửa hàng của bà có tới 12 loại hàng. 
Theo em, bà H có vi phạm quy định về kinh doanh không? Nếu có thì đó là vi 
phạm gì?
 +) Tình huống sưu tầm: Bài 15: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý 10
 - Tình huống 1: Trên đường đi học về em thấy có một người lạ có những 
biểu hiện nghi vấn muốn lấy trộm của nhà hàng xóm. Em sẽ làm gì trước tình 
huống đó?
 - Tình huống 2: Gần đến Tết Nguyên Đán, Bình rủ Tuấn làm pháo cho vui. 
Nếu là Tuấn em sẽ xử sự như thế nào?
 +) Tình huống sưu tầm: Bài 16: Quyền tham gia quản lí Nhà nước, quản lí 
xã hội của công dân: Tại nơi em cư ngụ, bác tổ trưởng tổ trưởng tổ dân phố bắt 
mỗi nhà góp 500.000đ để làm lại đường đi mà chưa được thông báo với người dân. 
Theo em bác tổ trưởng làm như vậy là đúng hay sai? Vì sao? Gia đình em sẽ làm gì 
trước tình huống đó?
 * Ưu điểm: 
 - Học sinh được rèn luyện, thực hành những kĩ năng ứng xử và cách xử lí 
tình huống.
 - Gây chú ý hứng thú cho học sinh.
 - Tạo điều kiện óc sáng tạo (giáo viên nêu tình huống, học sinh viết kịch 
bản).
 - Có thể thấy ngay tác động hiệu quả qua lời nói, cách ứng xử qua vai diễn.
 * Nhược điểm:
 - Có thể mất nhiều thời gian.
 - Một số học sinh nhút nhát có thể không tham gia đóng vai. Hoặc có 
tham gia nhưng còn rụt rè, e thẹn chưa thể hiện tốt vai.
 * Lưu ý:
 - Tình huống phải phù hợp với nội dung lứa tuổi với trình độ học sinh.
 - Tình huống không nên quá dài, quá phức tạp vượt quá thời gian cho phép.
 - Cũng có tình huống yêu cầu học sinh phải chuẩn bị trước.
 c. Trò chơi “Thử làm nhà báo”
 Đây là trò chơi để củng cố thêm những kiến thức, hay học sinh bày tỏ những 
ước mơ, những tương lai, nguyện vọng của các em, Qua đó giúp các em mạnh 
dạn hơn trước đám đông. Giúp giáo viên biết cách điều chỉnh những hành vi, 
những suy nghĩ sai lệch.
 * Cách thưc hiện: 11
 - Nhiều học sinh cùng làm nhà báo phỏng vấn từng bạn hoặc một học sinh 
làm nhà báo phỏng vấn các bạn .
 - Giáo viên gợi ý cho học sinh tự đặt ra câu hỏi khi phỏng vấn.
 - Học sinh được phỏng vấn đứng dậy trả lời những câu hỏi mà nhà báo 
phỏng vấn.
 Ví dụ minh họa trò chơi “Thử làm nhà báo”
 +) Bài 15: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí
 Câu hỏi (nhà báo thứ nhất): Bạn hoặc người thân của bạn có vi phạm pháp 
luật bao giờ chưa? Nếu có bạn hãy kể lại lỗi mà bạn hoặc người thân đã vi phạm? 
 Câu hỏi (nhà báo thứ hai): Bạn hãy cho biết hậu quả của hành vi vi phạm 
pháp luật đó?
 Câu hỏi (nhà báo thứ ba): Bài học rút ra sau hành vi vi phạm pháp luật đó là 
gì?
 +) Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc
 Câu hỏi: Bạn sẽ làm gì để góp phần thực hiện nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc ?
 (Nhà báo có thể mời nhiều bạn trong lớp trả lời câu hỏi)
 +) Bài12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân
 Câu hỏi thứ nhất: Bạn hãy cho biết pháp luật quy định được kết hôn trong 
những điều kiện nào?
 Câu hỏi thứ hai: Là học sinh bạn có trách nhiệm như thế nào trong việc thực 
hiện Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân?
 * Ưu điểm:
 - Tạo không khí sôi nổi trong lớp học, thay đổi không khí lớp học.
 - Học sinh mạnh dạn hơn, rèn kĩ năng tự tin trước đám đông.
 - Giúp các em nhớ lại một số kiến thức đã học.
 - Học sinh biết trình bày một số tâm tư, nguyện vọng của mình.
 - Tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh.
 * Nhược điểm:
 - Trong một thời gian ngắn chỉ được một số ít học sinh tham gia.
 - Một số bạn rụt rè, e thẹn sẽ làm ảnh hưởng, làm gián đoạn trò chơi. 12
 * Lưu ý:
 - Khi tổ chức trò chơi này, giáo viên yêu cầu học sinh phải nghiêm túc khi 
“phỏng vấn” hoặc khi trả lời, không cười cợt, nói đùa, cợt nhả khi tham gia chơi.
 - Luôn thay đổi phóng viên phỏng vấn nhiều người.
 - Câu hỏi phỏng vấn đúng trọng tâm bài học.
 d. Trò chơi “Nhanh tay, nhanh mắt”
 Trò chơi này dùng cho học sinh thi đua nhau bằng cách nhanh tay, nhanh 
mắt (nghe, nhìn) câu hỏi và nhanh tay có tín hiệu trả lời. Trò chơi này dùng để thi 
đua giữa các tổ, nhóm nhằm khắc sâu nội dung bài học. Trò chơi có thể được áp 
dụng sau mỗi đơn vị kiến thức hoặc cuối bài để củng cố lại bài.
 * Cách thực hiện:
 - Giáo viên lần lượt đưa từng câu hỏi (trình chiếu )
 - Các nhóm nhanh tay có tín hiệu trả lời.
 - Nhóm nào có tín hiệu trước nhóm đó trả lời.
 - Nếu trả lời không đúng nhóm khác được trả lời.
 Ví dụ minh họa trò chơi “nhanh tay, nhanh mắt”
 +) Bài 15: “Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí của công dân"
 Giáo viên đưa ra một số hành vi Bài tập 1 (SGK – trang 55) : học sinh phân 
loại nhanh các loại vi phạm pháp luật.
 * Ưu điểm:
 - Lớp học sôi nổi hơn, học sinh chú ý hơn khi học bài.
 - Giúp các em khắc sâu hơn kiến thức đã học.
 - Có sự thi đua giữa nhóm này với nhóm khác.
 - Các em tích cực hơn trong việc tìm hiểu và học tập
 * Nhược điểm:
 - Lớp sôi nổi quá sẽ ảnh hưởng tới lớp khác.
 - Học sinh thi đua dễ dẫn đến ganh đua giữa nhóm này với nhóm khác, giữa 
em này với em khác dẫn đến gây mất đoàn kết.
 * Lưu ý: 13
 - Giáo viên phải chuẩn bị trước câu hỏi trò chơi phù hợp với thời gian đã dự 
kiến để khỏi lấn thời gian của hoạt động khác.
 - Khi chơi phải công bằng không thiên vị.
 - Phải có những quy định riêng cho cuộc chơi, thời gian chơi.
 - Có thể sử dụng xen kẽ trong tiết dạy hoặc phần củng cố bài.
 e. Trò chơi “Đôi bạn hiểu ý”
 Đây là trò chơi được tổ chức nhằm kiểm tra vốn kiến thức mà các em đã 
học. Những từ, cụm từ giáo viên chuẩn bị trước là nội dung cơ bản của bài học mà 
các em cần ghi nhớ.
 * Cách thực hiện:
 - Giáo viên cho các em tự chọn thành những đôi bạn, một người hỏi (gợi ý 
từ, cụm từ cần trả lời) – một người nghe gợi ý và đưa ra đáp án chính xác (được 
phép trả lời lại đến lần thứ 3 khi chưa chính xác)
 - Gọi lần lượt từng đôi bạn lên tham gia trò chơi (Giáo viên quy định thời 
gian) .
 - Đối với câu hỏi nào khó chưa trả lời được ngay có thể bỏ qua và quay lại 
trả lời khi còn thời gian.
 - Giáo viên nhận xét xem đôi bạn nào hiểu ý nhau nhất, trả lời được nhiều 
đáp án chính xác thì tuyên dương, động viên, cho điểm.
 Ví dụ minh họa cho trò chơi “ Đôi bạn hiểu ý”: 
 +) Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân:
 Giáo viên chuẩn bị các cụm từ:
 o Đội 1: Liên kết; nam; bình đẳng, Nhà nước , hòa thuận 
 o Đội 2: Đặc biệt, nữ, tự nguyện, thừa nhận, hạnh phúc 
 * Ưu điểm:
 - Hệ thống lại được các kiến thức đã học, khắc sâu những từ, cụm từ cần nhớ
 - Lớp trật tự, học sinh chú ý nghe các bạn hỏi và trả lời.
 - Rèn luyện thêm cho các em có tư duy, óc sáng tạo nhanh nhẹn .
 * Nhược điểm:
 - Tốn nhiều thời gian nên không thường xuyên tổ chức nhiều trong các tiết 
học. 14
 - Giáo viên phải đầu tư chuẩn bị những từ, cụm từ trước.
 * Lưu ý: 
 - Giáo viên phải chuẩn bị câu hỏi trước khi tổ chức trò chơi.
 - Học sinh phải tuân theo luật chơi đã phổ biến.
 - Phải tổ chức xen kẽ với một số hoạt động khác.
 2.3. Kinh phí thực hiện: Giáo viên thực hiện tự túc kinh phí.
 3. Phần kết luận:
 3.1. Ý nghĩa, khả năng ứng dụng và nhân rộng
 a. Ý nghĩa:
 Việc tổ chức trò chơi các vào các giờ học chủ đề pháp luật môn GDCD đã 
góp phần rất quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD. 
 Tổ chức trò chơi đã luôn lôi cuốn các em vào quá trình học tập một cách tự 
nhiên, hứng thú có tinh thần trách nhiệm, đồng thời làm giảm mệt mỏi, căng thẳng 
trong học tập. 
 Tổ chức trò chơi trong các giờ học môn Giáo dục công dân đã phát huy tính 
tích cực, chủ động sáng tạo trong học sinh. Giúp các em nâng cao kĩ năng sống, 
biết ứng xử linh hoạt trước các tình huống pháp luật, rèn luyện trở thành người 
công dân tốt.
 Nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy của giáo viên, của nhà trường và 
nghành giáo dục. Góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục trong trường học: Giáo 
dục học sinh toàn diện, góp phần hình thành những nhân cách của con người Việt 
Nam trong giai đoạn hiện nay, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.
 b. Khả năng ứng dụng và nhân rộng
 Sáng kiến có thể thực hiện được tất cả các chủ đề Đạo đức và Pháp luật ở các 
khối lớp, tất cả các môn, các hoạt động ngoài giờ lên lớp với nhiều đối tượng khác 
nhau. Tuy vậy nên tuỳ từng bài, từng giờ học, tuỳ đặc trưng của từng bộ môn để ta 
có thể thực hiện trò chơi nào, có cách thực hiện như thế nào cho phù hợp. Muốn 
thực hiện tốt được bản thân giáo viên phải thực sự yêu nghề, nhiệt tình với tiết dạy 
và có trách nhiệm, yêu thương học sinh tạo không khi sôi nổi, hứng thú học của các 
em thì mới đạt kết quả cao trong tiết dạy.
 Nên tổ chức trò chơi vào đầu hoặc cuối tiết học để không làm gián đoạn việc 
dạy học. Nếu tổ chức trò chơi vào đầu tiết học sẽ tạo không khí sôi nổi, vui tươi, có 
tác dụng khởi động cho tiết học. Tổ chức trò chơi vào cuối tiết học nhằm giải tỏa 
những căng thẳng sau khi học kiến thức mới hoặc để củng cố bài học. 15
 Việc tiến hành thực nghiệm trong tiết học thông qua các trò chơi xét trên 
phương diện hiệu quả còn phải phụ thuộc nhiều yếu tố khánh quan và chủ quan, giáo 
viên phải biết vận dụng một cách linh hoạt, tùy thuộc vào khả năng, năng lực của 
từng em, từng lớp cho dù cách thức tiến hành giống nhau hay cùng một bài giảng. 
Điều quan trọng hơn hết giáo viên phải triệt để mặt tích cực mặt ưu điểm và hạn chế 
tối đa mặt nhược điểm mỗi trò chơi. Bên cạnh đó việc lựa chọn hình thức trò chơi có 
tính khả thi trong mỗi tiết dạy, giáo viên cần nghiên cứu kĩ bài giảng, chuẩn bị chu 
đáo, trau dồi năng lực tổ chức trò chơi thì sự vận dụng trò chơi vào trong tiết dạy 
mới phát huy hiệu quả.
 3.2. Hiệu quả kinh tế – xã hội sáng kiến mang lại
 Kết quả khảo nghiệm:
 Trước và sau khi áp dụng trò chơi một cách tích cực trong các bài thuộc chủ 
đề Pháp luật môn Giáo dục công dân 9 tôi tiến hành khảo sát hứng thú học tập của 
học sinh của các lớp học sinh khối 9 trường THCS Trí Yên, và đã thu được một số 
kết quả sau:
 Rất hứng thú Sự hứng thú Ít hứng thú 
 Không hứng 
 Số HS với nội dung với nội dung với nội dung 
 thú với nội 
Thời thực học, tham gia học và tham học, tham gia 
 dung học, 
điểm hiện học bài tích gia học bài học bài 
 không muốn 
 phiếu cực bình thường không tích 
 học
 khảo cực
 sát
 SL % SL % SL % SL %
Trước khi 
áp dụng 46 6 13 10 21.7 17 37 13 28.3
Sau khi áp 
dụng 46 17 37 24 52.2 5 10.8 0 0
 Nhận xét
 Qua việc khảo sát ý kiến của học sinh và tìm hiểu nguyên nhân, tôi nhận 
thấy nội dung của các chuyên đề Pháp luật trong môn Giáo dục công dân thường 
khô khan, nhiều phần khó hiểu trừu tượng đối với học sinh nếu không tập trung 
chú ý. Mặt khác, trong tâm lý học sinh đây là môn ít quan trọng trong nội dung thi 
cử nên chưa thực sự yêu thích môn học một cách tự giác. 
 Tuy nhiên, sau khi áp dụng phương pháp trò chơi kết hợp với các phương 
pháp học tập tích cực khác, tỷ lệ học sinh yêu thích nội dung môn học và tích cực 
trong giờ học tăng lên rõ rệt. Đặc biệt không có học sinh nào không hứng thú với 
nội dung của môn học. Nguyên nhân là do: 16
 + Các nội dung kiến thức khô khan được đơn giản hóa và truyền tải thông qua 
các trò chơi nên các em dễ tiếp nhận. Các giờ học trở nên bớt căng thẳng.
 + Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi ưa vận động và thiếu sự kiên trì, vì vậy 
tổ chức các trò chơi hợp lý trong giờ học sẽ được các em hưởng ứng nhiệt tình, 
nhất là những em học yếu, lười học lại càng có hứng thú với các hoạt động này, 
qua đó chú ý hơn tới môn học.
 + Đa số các giờ học Giáo dục công dân thường xếp cuối buổi học hoặc sau 
những tiết học đòi hỏi nhiều sự tập trung và tư duy (như Toán, Lý, Hóa, Anh, 
Văn), do đó các hoạt động trò chơi sẽ giúp các em quên đi mệt mỏi và giải tỏa căng 
thẳng. Chính vì vậy, nội dung học cũng trở nên hứng thú hơn, học sinh tích cực 
hơn.
 + Tuy nhiên, không phải 100% học sinh có sự hứng thú tích cực tuyệt đối, 
vẫn còn một số ít học sinh vẫn chưa tích cực tham gia vào nội dung bài, nguyên 
nhân do chưa học bài, hoặc chưa tập trung nên không dám đưa ra ý kiến của mình.
 * Hiệu quả rút ra
 Khi áp dụng biện pháp tổ chức các trò chơi vào các giờ học chủ đề pháp luật 
mà tôi đề cập tới trong đề tài này, kết quả tôi thu được rất khả quan:
 - Các giờ học về chủ đề pháp luật sôi nổi hơn rất nhiều, học sinh tích cực 
tham gia vào các hoạt động do giáo viên tổ chức để tìm hiểu nắm vững kiến thức 
pháp luật.
 - Nội dung pháp luật được gợi mở thông qua những trò chơi được học sinh 
tiếp nhận một cách dễ dàng, tránh được sự khô khan, cứng nhắc.
 - Các em yêu thích bộ môn hơn so với khi chưa áp dụng kinh nghiệm này, 
giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh, giữa giáo viên với 
học sinh. 
 - Sau khi tổ chức các trò chơi vào các giờ học chủ đề pháp luật môn GDCD 
lớp 9 đã gây hứng thú học tập cho học sinh hơn, các em yêu thích môn học, thích 
tìm hiểu các chủ đề pháp luật; đồng thời giúp học sinh có sự tự tin, mạnh dạn trước 
đám đông, xử lý linh hoạt các tình huống pháp luật.... 
 3.3. Kiến nghị, đề xuất
 a. Đối với SGD & ĐT, Phòng GD & ĐT
 Quan tâm hơn nữa đến việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên 
giảng dạy môn GDCD. Nên tổ chức các buổi hội thảo, chuyên đề cho giáo viên 
đang trực tiếp giảng dạy môn GDCD trong các nhà trường. 17
 b. Đối với nhà trường
 Để giúp học sinh học tập tốt hơn, rất mong được sự tạo điều kiện, giúp đỡ hơn 
nữa của BGH nhà trường, các cấp chính quyền để trang bị thêm thiết bị dạy học, đồ 
dùng trực quan để chúng tôi đổi mới phương pháp dạy học cũng như tổ chức trò 
chơi được phát huy hiệu quả cao nhất.
 c. Đối với giáo viên: 
 Các giáo viên giảng dạy môn GDCD cần thay đổi, kết hợp tổ chức một cách 
linh hoạt, sáng tạo, phù hợp các trò chơi với các giờ học về chủ đề pháp luật, tránh 
không khí buổi học khô khan, nhàm chán, tạo được hứng thú học tập cho học sinh 
trong các giờ học chủ đề về pháp luật và chủ đề về đạo đức. Từ đó giúp cho học 
sinh rèn được nhiều kĩ năng sống, tư duy trong thực tế hàng ngày: Kĩ năng giao 
tiếp, kĩ năng xử lí tình huống, tự tin trước đám đông 
 Sáng kiến là đúc rút từ kinh nghiệm trong thực tế giảng dạy mong muốn của 
bản thân là góp một phần tiếng nói chung vào quá trình đổi mới môn học, giúp học 
sinh phát triển về nhân cách, có khả năng xử lý nhanh nhẹn, chính xác các tình 
huống trong cuộc sống, để trở thành con người phát triển một cách toàn diện hơn.
 Sáng kiến kinh nghiệm của tôi cũng còn những thiếu xót, rất mong nhận 
được sự góp ý từ đồng nghiệp, hội đồng đánh giá để giúp tôi bổ sung thêm cho 
phương pháp dạy học của mình.
 Tôi xin chân thành cảm ơn!
 Trí Yên, ngày ... tháng 5 năm 2021 Trí Yên, ngày 8 tháng 5 năm 2021
 CƠ QUAN CHỦ TRÌ SÁNG KIẾN TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
 Lã Thu Thủy 18
 TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Nguyễn Hải Châu, Nguyễn Hữu Khải, Nguyễn Thị Thanh Mai, Lưu Thu Thủy, 
(2007), Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở, NXB Giáo dục.
[2] Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Hữu Khải, Nguyễn Thúy Hồng, Nguyễn Thị 
Thanh Mai, Lưu Thu Thủy, (2008), Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học 
môn Giáo dục công dân Trung học cơ sở, NXB Giáo dục.
[3] Đinh Văn Đức, Nguyễn Văn Long, Đinh Thị Thúy Kiều, (2012), Dạy học theo 
chuẩn kiến thức kĩ năng môn Giáo dục công dân 9, NXB Đại học sư phạm.
[4] Nguyễn Hữu Khải (Chủ biên), Đặng Thúy Anh, Nguyễn Hải Châu, Lưu Thu 
Thủy, (2009), Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn Giáo dục công 
dân, NXB Giáo dục Việt Nam.
[5] Hà Nhật Thăng (Tổng chủ biên), Lưu Thu Thủy (Chủ biên), Đặng Thúy Anh, 
Phạm Kim Dung, Nguyễn Thị Thu Hương, (2006), Giáo dục công dân 9, NXB 
Giáo dục.