Giáo án Nâng cao Ngữ văn 9 - Tuần 8, Chuyên đề 2: Văn bản tự sự Đặc điểm của bài văn tự sự. Tìm hiểu đề, tìm ý cho bài văn tự sự - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 19/10/2020 Tiết: 22, 23, 24 Tuần: 8
 Chuyên đề 2
 VĂN BẢN TỰ SỰ
 ( Đặc điểm của bài văn tự sự. Tìm hiểu đề, tìm ý cho bài văn tự sự)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức
 - Củng cố và nâng cao kiến thức về kiểu bài tự sự
 - Hệ thống lại các văn bản tự sự đã học
 - Phương pháp đan xen các yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn tự sự.
2. Kĩ năng:
 - Rèn kĩ năng nhận biết, phân tích tác dụng các yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm và nghị luận 
trong văn tự sự
 - Luyện kĩ năng viết văn tự sự có đan xen yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm và nghị luận trong 
văn tự sự.
3. Thái độ:
 Luôn có ý thức vận dụng các yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn tự sự.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Tư liệu tham khảo (các đoạn văn, bài văn tự sự có kết hợp các yếu tố miêu tả, miêu tả nội 
tâm, yếu tố nghị luận)
2. Trò: Ôn lại kiến thức, sưu tầm tư liệu.
III. Các bước lên lớp
1. Ổn định tổ chức lớp: 
2. Kiểm tra bài cũ:
 GV tổ chức cho học sinh tóm tắt 1 văn bản tự sự đã học.
3. Bài mới
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
 Tiết 19
Hoạt động 1: I. Ôn lại kiến thức về văn tự sự
 1. Khái niệm:
H? Thế nào là văn tự sự? - TL: Là loại văn trong đó tác Tự sự là phương thức trình bày 
 giả giới thiệu, thuyết minh, một chuỗi các sự việc, sự việc này 
 miêu tả nhân vật, hành động dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn và tâm tư, tình cảm của nhân đến một kết thúc, thể hiện một ý 
 vật, kể lại diễn biến câu nghĩa.
 chuyện sao cho người đọc, 
 người nghe hình dung được 
 diễn biến và ý nghĩa của câu 
 chuyện. 2. Mục đích: Biểu hiện con người, 
H? Mục đích của văn tự sự? - HS nêu: quy luật đời sống, bày tỏ thái độ.
 3. Đặc điểm :
 - Nhân vật: Nhân vật trong văn tự 
H? Những yếu tố cấu thành - HS thảo luận, TL: sự là kẻ thực hiện các sự việc và là 
của truyện? Đặc điểm của yếu kẻ được thể hiện trong văn bản. 
tố đó?
H? Nhân vật trong văn tự sự - HS nêu: 
có đặc điểm gì? + Tuyến nhân vật: 
 Nhân vật chính đóng vai trò 
 chủ yếu trong việc thể hiện tư 
 tưởng của văn bản, nhân vật 
 phụ chỉ giúp nhân vật chính 
 hoạt động. 
 + Nhân vật được thể hiện qua 
 các mặt: tên gọi, lai lịch, tính 
 nết, hình dáng, việc làm, 
H? Em có nhận xét gì về sự - HS nêu ví dụ và nhận xét. - Sự việc: 
việc trong văn tự sự? Cách + Sự việc trong văn tự sự + Sự việc mở đầu, sự việc diễn 
thức trình bày? được trình bày một cách cụ biến, kết quả sự việc.
 thể: sự việc xảy ra trong thời + Sắp xếp theo trình tự hợp lí, thể 
 gian, địa điểm cụ thể, do nhân hiện được tư tưởng mà người kể 
 vật cụ thể thực hiện, có muốn biểu đạt.
 nguyên nhân, diễn biến, kết 
 quả, 
 + Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp theo một trật tự, 
 diễn biến sao cho thể hiện 
 được tư tưởng mà người kể 
 muốn biểu đạt
H? Kể các sự việc trong tác - HS liệt kê.
phẩm “Chuyện người Nam 
Xương”
H? Em có nhận xét gì về chủ - HS trao đổi - Chủ đề:
đề được đề cập trong văn bản Mỗi câu chuyện đều mang Mỗi văn bản tự sự thường có một 
tự sự? Mỗi văn bản có mấy một ý nghĩa xã hội nhất định. chủ đề; cũng có văn bản có nhiều 
chủ đề? Ý nghĩa đó được toát lên từ chủ đề, trong đó có một chủ đề 
 những sự việc, cốt truyện. chính.
 - HS nêu: Lời văn tự sự chủ 
H? Đặc điểm lời văn trong văn yếu là kể người, kể việc. - Lời văn tự sự : 
bản tự sự? + Khi kể người thì có thể giới 
 thiệu tên, lai lịch, tính tình, tài 
 năng, ý nghĩa của nhân vật. 
 + Khi kể việc thì kể các hành 
 động, việc làm, kết quả và sự đổi 
 thay do các hành động ấy đem lại. 
 TL: Khi kể chuyện, có thể kể - Thứ tự kể: 
H? văn tự sự thường có thứ tự các sự việc liên tiếp nhau theo + Khi kể chuyện, theo thứ tứ tự 
kể như thế nào? thứ tứ tự nhiên, việc gì xảy ra nhiên.
 trước kể trước, việc gì xảy ra + Có thể đem kết quả hoặc sự việc 
 sau kể sau, cho đến hết. hiện tại kể ra trước, sau đó mới 
 Nhưng để gây bất ngờ, gây dùng cách kể bổ sung hoặc để 
 chú ý, hoặc thể hiện tình cảm nhân vật nhớ lại mà kể tiếp các 
 nhân vật, người ta có thể đem việc đã xảy ra trước đó.
 kết quả hoặc sự việc hiện tại 
 kể ra trước, sau đó mới dùng 
 cách kể bổ sung hoặc để nhân 
 vật nhớ lại mà kể tiếp các việc đã xảy ra trước đó.
 - HS nêu: - Ngôi kể: 
 + Ngôi kể thứ nhất, bộc lộ + Ngôi kể thứ nhất.
H? Các ngôi kể được sử dụng được những tâm tư tình cảm, + Ngôi kể thứ 3.
trong văn tự sự? Xác định các suy nghĩ trực tiếp của nhân vật 
ngôi kể trong văn bản trung một cách sâu sắc;
đại VN. + Ngôi thứ ba, thể hiện được 
 sự khách quan với câu chuyện 
 được kể, phạm vi câu chuyện 
 được kể trong không gian lớn 
 hơn và có thể cùng lúc. Người 
 kể giấu mình nhưng lại có mặt 
 khắp nơi trong văn bản.
 TL: Người kể chuyện có vai 
 trò dẫn dắt người đọc đi vào 
 câu chuyện, như giới thiệu 
H? Vai trò của người kể nhân vật tình huống, tả người, 
chuyện trong văn bản tự sự? tả cảnh, đưa ra các nhận xét, 
 đánh giá hay bộc lộ thái độ, 
 cảm xúc trước những điều 
 được kể.
 - HS trao đổi, TL nhanh. II. Thực hành các bước làm bài 
Hoạt động 2 văn tự sự.
 Đề bài: Một câu chuyện xảy ra 
GV cho HS đề bài trong cuộc sống.
Lấy tiêu đề: Một câu chuyện 
xảy ra trong cuộc sống. Hãy 
tìm hiểu đề, tìm ý chô bài - HS đại diện lên bảng làm. 1. Tìm hiểu đề, tìm ý cho bài 
văn? văn tự sự.
 - HS hình dung ra sự việc, a. Tìm hiểu đề : H? Yêu cầu HS xác định yêu nhân vật được kể. - Yêu cầu của đề.
cầu của đề. - HS nêu. + Kiểu bài.
- Đề văn đã đưa ra những yêu + Nội dung yếu cầu.
cầu nào buộc em phải thực 
hiện?
- Em hãy gạch chân những từ 
thể hiện yêu cầu ấy .
 -Vậy thông thường một đề 
văn có mấy yêu cầu cơ bản?
 - Để xác định chính xác yêu - HS làm việc theo nhóm.
cầu của đề các em phải làm gì 
? b. Tìm ý cho đề văn.
H? Tìm ý là tìm những gì ? - Xác định nội dung chính sẽ viết
- Nội dung sẽ viết theo yêu + Nhân vật chính
cầu của đề là gì ? + Nhân vật phụ
 + Nhân vật nào? + Sự việc chính
 +Sự việc chính gì, sự việc + Sự việc phụ
phụ ra sao? * Chuyện xảy ra trong cuộc sống 
 + Diễn biến các sự việc ấy đó là chuyện gì? Của ai?
như thế nào? - Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện.
 + Kết quả ra sao? - Diễn biến, tình tiết của người 
 - Mỗi ý như vậy thường triển hoặc sự việc đó diễn ra như thế 
khai thành mấy đoạn? nào?
 - Kết quả của sự việc.
 - Tình cảm, cảm xúc của bản thân 
 đối với người hoặc sự việc đó.
H? Yêu cầu HS tìm ý cho đề - HS thực hiện 2. Đề bài : Bài học nhớ đời
văn. - Dẫn dắt sự việc.
GV cung cấp tình tiết chẳng - Sự việc mở đầu.
hạn: - Sự việc tiếp diễn.
 - Giới thiệu nhân vật, sự việc. - Sự việc cao trào, đỉnh điểm.
 - Tình huống xảy ra. - Sự việc được giải quyết. - Giải quyết tìn huống.
 Gv nhận xét - Nghe
4. Củng cố 
 Hệ thống hóa các kiến thức vừa học.
5. Hướng dẫn HS tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà. 
 Cho đề bài: Kể một việc làm đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc.
IV. Rút kinh nghiệm.
 ........................................
 Kí duyệt của tổ
 Ngày 21 tháng 10 năm 2020
 - Nội dung: 
 .
 - Phương pháp: ..
 Đinh Thu Trang