KHBD Tin học lớp 9 năm học 2026-2027 - Bài 11a. Sử dụng hàm sumif (Tích hợp năng lực số và AI)

 Biên soạn: Lop9.com 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 1. Thực hành – Tổng tiền các khoản thu (13 phút)
 a) Mục tiêu: Hoàn thành cột Tổng tiền trang Thu và tổng kiểm.
 b) Nội dung và học liệu: Tệp 11a từ tiết 1; Phiếu 2B.
 c) Sản phẩm: Thu nhập H2:H6 là SUMIF, H7 tổng kiểm; Phiếu có kết quả hai ca kiểm.
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Nhắc dự đoán Lương của tiết trước, cho 1 phút Kiểm F2:F6 có đủ 5 khoản, dòng dữ liệu kết 
 mở đúng tệp 11a. thúc ở hàng 8.
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 HS1 nhập H1/H2 và kéo đến H6 trong 4 phút; Dùng =SUMIF($B$3:$B$8,F2,$D$3:$D$8) rồi 
 HS2 kiểm vùng và nhãn. Đổi vai HS2 tự nhập kéo H6; H7=SUM(H2:H6). H4 Làm thêm phải 
 lại công thức H4 và tính H7 trong 4 phút. cộng hai dòng.
 Bước 3. Báo cáo và thảo luận Bước 3. Báo cáo và thảo luận
 Ba phút kiểm 7.000 Lương và 2.500 Làm thêm Ghi Lương 7.000; Thưởng 1.000; Làm thêm 
 bằng D3, D5, D8; đối chiếu tổng D3:D8. 2.500; Được cho/tặng 200; Khác 500. Tổng 
 11.200 nghìn đồng.; chỉ cột tiền thuộc trang 
 Thu.
 Bước 4. Kết luận và nhận định Bước 4. Kết luận và nhận định
 Một phút lưu và chốt: H7 là hàng tổng danh Ghi vị trí hai vùng khác nhau trên Phiếu 2B.
 mục, không phải hàng cuối dữ liệu chi tiết.
 TC2.1.3 – Tổ chức tổng hợp khoản thu từ sáu giao dịch, kiểm kết quả bằng dữ liệu gốc.
 Đáp án và nội dung chốt
 Thu nhập: Lương 7.000; Thưởng 1.000; Làm thêm 2.500; Được cho/tặng 200; Khác 500. Tổng 
 11.200 nghìn đồng.
 H7=SUM(H2:H6), tổng 11.200. Không kéo SUMIF đến H8 vì chỉ có năm danh mục.
 Cách đánh giá: Đạt khi công thức đúng năm khoản, tổng khớp, mỗi HS đọc được công thức và 
 chỉ một dòng chứng minh.
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 2. Luyện tập – Thêm dòng, sửa cả hai vùng (15 phút)
 a) Mục tiêu: Cập nhật SUMIF khi dữ liệu thu và chi cùng phát sinh.
 b) Nội dung và học liệu: Phiếu 3; tệp 11a cơ sở, bốn dòng thêm giống Bài 10a MoRong.
 c) Sản phẩm: TaiChinhGiaDinh-11a-MoRong.xlsx; bảng trước/sau và công thức đã đổi. Biên soạn: Lop9.com 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Save As bản MoRong; hỏi vì sao chỉ mở rộng Nhận ra mỗi tên khoản phải khớp số tiền cùng 
 range mà bỏ sum_range là chưa đúng. Cho 2 hàng.
 phút dự đoán.
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 HS1 thêm hai dòng Chi và sửa cả vùng ở H2 rồi Chi dùng B3:B12 và D3:D12; Thu dùng 
 kéo H10 trong 4 phút. HS2 thêm hai dòng Thu, B3:B10 và D3:D10; cập nhật COUNTIF cột G 
 sửa H2 và kéo H6 trong 4 phút. tương ứng.
 Bước 3. Báo cáo và thảo luận Bước 3. Báo cáo và thảo luận
 Ba phút đổi máy kiểm: Ở 1000, Giải trí 100; Đọc một công thức cuối vùng; không sửa dữ 
 Thưởng1300, Khác600; tổng 8820 và 11600. liệu cũ cho khớp đáp án.
 Bước 4. Kết luận và nhận định Bước 4. Kết luận và nhận định
 Hai phút phản hồi: lỗi vùng có thể ra số bình Lưu bản mở rộng; giữ cơ sở 11a dùng cho Bài 
 thường; luôn kiểm dòng phát sinh và tổng. 12a.
 TC2.1.3 – Cập nhật bảng tổng khi có dòng phát sinh; kiểm liên hệ giữa hai vùng.
 Đáp án và nội dung chốt
 Chi H2 mới =SUMIF($B$3:$B$12,F2,$D$3:$D$12).
 Thu H2 mới =SUMIF($B$3:$B$10,F2,$D$3:$D$10). Tổng Chi 8.820; Thu 11.600 nghìn đồng.
 Cách đánh giá: Đạt khi sửa hai vùng ở cả hai trang, các dòng mới được cộng đúng và COUNTIF 
 vẫn nhất quán.
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 3. Kiểm lỗi với trợ lí AI (7 phút)
 a) Mục tiêu: Đặt câu hỏi đủ dữ liệu và kiểm giải thích/sửa lỗi của trợ lí.
 b) Nội dung và học liệu: Phiếu 4A; SGK tr.45–46; ba lỗi cụ thể trong thẻ giả lập.
 c) Sản phẩm: Bản sửa có phép kiểm và khai báo nguồn hỗ trợ.
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Giao prompt: “Giải thích SUMIF cho B3:B10 là Xác định ba tham số cần có; không gửi ảnh dữ 
 tên khoản, D3:D10 là tiền, F2 là Ở; cho công liệu gia đình.
 thức sao chép xuống.” Cho đọc SGK 1 phút. Biên soạn: Lop9.com 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 Cho 3 phút phân tích: =SUMIFF(...); điều kiện Sửa tên hàm, đối chiếu nhãn, mở rộng hai vùng. 
 F2 ghi “Ở ”; gợi ý chỉ mở rộng vùng B nhưng Lỗi nhãn có thể cho 0; lỗi phạm vi có thể cho số 
 không mở rộng D. sai mà không báo lỗi.
 Bước 3. Báo cáo và thảo luận Bước 3. Báo cáo và thảo luận
 Nếu có AI được phép, GV chiếu một phản hồi Kiểm công thức trên 800 và 120, xác nhận tổng 
 thật; nếu không dùng thẻ ghi rõ giả lập. Mời hai 920; ghi phần mình đã sửa.
 cặp so sánh với SGK.
 Bước 4. Kết luận và nhận định Bước 4. Kết luận và nhận định
 Chốt kiểm dữ liệu, cú pháp, vùng và phép cộng Nộp Phiếu 4A có kết quả thử thật hoặc dự đoán 
 tay; không tin chỉ vì câu trả lời có vẻ trôi chảy. được ghi rõ.
 9.A3.1 – Đánh giá gợi ý và tự xác minh bằng dữ liệu, không chấp nhận tự động.
 9.B2.1 – Khai báo công cụ hoặc thẻ giả lập, giữ vai trò kiểm soát của người học.
 Đáp án và nội dung chốt
 Tên hàm đúng SUMIF. Nhãn “Ở ” cần đối chiếu và chuẩn hóa nếu thừa khoảng trắng. range và 
 sum_range phải tương ứng số dòng của bài.
 COUNTIF trả số lượt; SUMIF trả tổng giá trị số. Không gọi hai hàm này là AI.
 Cách đánh giá: Đạt khi phát hiện ít nhất hai lỗi và có ca kiểm tổng 920; HS cần hỗ trợ dùng ví dụ 
 hai dòng.
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 4. Vận dụng – Tổng kinh phí triển lãm (10 phút)
 a) Mục tiêu: Dùng SUMIF cho từng khoản của dự án, đề xuất một hạng mục có lí do.
 b) Nội dung và học liệu: KinhPhiTrienLam-10a.xlsx; Phiếu 4B và thẻ gợi ý sáng tạo AI giả lập.
 c) Sản phẩm: Bản 11a có H2:H3 ở cả hai trang; Phiếu đề xuất tách khỏi dữ liệu giao dịch đã ghi.
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Cho 1 phút đọc nhiệm vụ, Save As Nêu hai danh mục của mỗi trang và mục đích 
 KinhPhiTrienLam-11a.xlsx; dữ liệu vẫn B3:B4 tính tổng.
 và D3:D4.
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 Mỗi HS 3 phút thao tác một trang: H2 nhập Thu Quỹ 1000/Tài trợ2000; Chi Văn phòng 
 =SUMIF($B$3:$B$4,F2,$D$3:$D$4), kéo H3; phẩm 300/In tài liệu200; kiểm tổng tương ứng.
 H4=SUM(H2:H3).