KHBD Tin học lớp 9 năm học 2026-2027 - Bài 9a. Sử dụng công cụ xác thực dữ liệu (Tích hợp năng lực số và AI)

 Biên soạn: Lop9.com 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 Input Message xuất hiện khi chọn ô nếu được bật, giúp biết cách nhập. Error Alert xuất hiện khi 
 gõ trực tiếp dữ liệu vi phạm và được bật. Stop buộc sửa hoặc hủy; Warning/Information có thể cho 
 tiếp tục.
 Decimal phù hợp khi cần nhận số có phần thập phân, ví dụ 12,5 nghìn đồng; không sửa dữ liệu 
 12,5 thành 13 chỉ để qua quy tắc.
 Khi dán từ nơi khác, quy tắc có thể bị thay hoặc cách kiểm khác nhập trực tiếp. Bài này kiểm bằng 
 gõ trực tiếp; sau dán phải kiểm lại cấu hình và dữ liệu.
 Cách đánh giá: GV quan sát mỗi cặp ít nhất một lần nhập đúng và một lần bị Stop; kiểm đủ năm 
 dòng nhật kí, không chấm chỉ bằng ảnh đẹp của bảng.
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 HOẠT ĐỘNG 5. CHỐT TIẾT — BỐN CÂU KIỂM NHANH (4 phút)
 a) Mục tiêu: Nhận biết công cụ, đường lệnh và phần cần luyện thêm.
 b) Nội dung và học liệu: Bốn câu trắc nghiệm tại Phiếu 2, làm cá nhân.
 c) Sản phẩm: Bốn đáp án đã đối chiếu; tệp Chi tiêu đã lưu.
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Cho 90 giây làm bốn câu trên Phiếu 2. Khoanh đáp án, ghi lí do câu 2.
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 Cho đổi phiếu và công bố đáp án. Sửa câu sai; ghi điều còn nhầm.
 Bước 3. Báo cáo và thảo luận Bước 3. Báo cáo và thảo luận
 Hỏi vì sao Data không phải lựa chọn Allow. Giải thích câu 4, nêu thao tác còn khó.
 Bước 4. Kết luận và nhận định Bước 4. Kết luận và nhận định
 Chốt đáp án; nhắc giữ tệp cho tiết 2 ở tuần 27. Lưu tệp, ghi vị trí; tiết sau tạo Thu nhập.
 Đáp án và nội dung chốt
 Đáp án: 1B – Excel phù hợp lập và xử lí bảng thu–chi; 2A – Data Validation hạn chế giá trị nhập; 
 3C – Data/Data Tools/Data Validation; 4D – Data không thuộc các lựa chọn Allow.
 Cách đánh giá: Đúng 4/4: tự thực hành tiếp. Câu sai: đọc lại bảng Allow và giải thích. GV hỗ trợ 
 em chưa mở được công cụ hoặc chưa lưu được tệp.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
..............................................................................................................
.............................................................................................................. Biên soạn: Lop9.com 
 KẾ HOẠCH BÀI DẠY
 BÀI 9a. SỬ DỤNG CÔNG CỤ XÁC THỰC DỮ LIỆU
 Trường: ................................ Năm học: 2026–2027
 Tổ: ....................
 Giáo viên: ................................ Lớp: 9........
 Môn học: Tin học Tuần: 27 Số tiết: 2
 Ngày soạn: .... / .... / ........ Ngày dạy: .... / .... / ........
 TIẾT 2. HOÀN THIỆN THU NHẬP VÀ VẬN DỤNG CHO TRIỂN LÃM
 Tuần 27; Tiết PPCT 23; 45 phút.
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Tạo được trang Thu nhập có danh sách khoản thu và xác thực số tiền, nhập thêm ít nhất ba bản ghi.
- Kiểm thử được các quy tắc và sửa lỗi vùng nguồn, vùng áp dụng, thông báo.
- Đề xuất được cấu trúc thu–chi cho Triển lãm tin học; nêu cách cải thiện dữ liệu trước khi đưa cho 
ứng dụng AI.
2. Năng lực
- Tự chủ và tự học: mở lại tệp đã lưu, thực hiện nhiệm vụ từ phiếu với mức gợi ý giảm dần.
- Giao tiếp và hợp tác: đổi vai trong cặp và kiểm chéo sản phẩm của cặp khác bằng ca nhập thử.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chuyển quy tắc của Chi tiêu sang Thu nhập và một dự án mới.
- Năng lực Tin học NLc: xây dựng, kiểm tra bảng tính giải quyết bài toán quản lí; NLd: tự đánh giá 
thao tác qua sản phẩm.
- NLS TC2.1.3: tổ chức dữ liệu thu–chi trên hai trang và danh mục thống nhất; minh chứng là tệp có 
cấu trúc rõ và nhật kí kiểm.
- AI 9.C4.1: phân tích ba bản ghi sai hoặc không nhất quán, đề xuất cải thiện bộ dữ liệu trước khi dùng 
cho AI; minh chứng là Phiếu 3 có cột lỗi, cách sửa và căn cứ.
3. Phẩm chất
- Trung thực: không ghi 'đã thử' cho thao tác chưa làm; khai báo hỗ trợ đã dùng.
- Trách nhiệm: chỉ dùng số liệu giả định của bài, không đưa thông tin tài chính thật lên công cụ AI.
- Chăm chỉ: hoàn thiện ba bản ghi bổ sung và sửa các lỗi được bạn chỉ ra.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- GV: máy tính, máy chiếu, phòng máy có Excel; bản giáo án này và Phiếu 3–4. Chuẩn bị tệp mẫu GV 
để hỗ trợ em mất tệp, nhưng yêu cầu em tự đặt lại quy tắc.
- HS: tệp TaiChinhGiaDinh.xlsx đã tạo ở tiết 1, SGK, bút. Từng cặp giữ một thư mục bài làm riêng; 
không phụ thuộc kết nối Internet.
- Tệp KinhPhiTrienLam-MauGV.xlsx dùng đối chiếu sau thực hành. Phiếu 4 cung cấp đủ dữ liệu để 
em không phải hỏi số liệu thu–chi thật.
- Nếu thiếu máy: làm thiết kế và dự đoán trên giấy; bố trí lượt dùng máy hoặc thực hành bù. Phần tạo 
tệp vận dụng được tiếp tục ngoài giờ; ghi rõ ngày nộp theo lịch lớp. Biên soạn: Lop9.com 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 HOẠT ĐỘNG 1. MỞ LẠI TỆP VÀ KHÔI PHỤC QUY TẮC (4 phút)
 a) Mục tiêu: Kiểm tra nhanh sản phẩm trước khi tiếp tục sau tuần kiểm tra giữa kì.
 b) Nội dung và học liệu: Tệp tiết 1: chọn B7 thử nhãn ngoài danh mục; chọn D7 thử số 0. Nếu 
 chưa có tệp, dùng bố cục Phiếu 1 hoặc bản mẫu để tạo bản riêng.
 c) Sản phẩm: Tệp hoạt động đúng hoặc một lỗi xác định rõ để GV hỗ trợ.
 d) Tổ chức thực hiện
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
 Yêu cầu mở đúng tệp, nêu hai ca kiểm. Không Mở bản của cặp, dự đoán kết quả ở B7 và D7.
 kiểm trên tệp chung của GV.
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
 Quan sát các cặp mất quy tắc; gợi ý mở Data Thử trực tiếp; ghi lỗi vùng hoặc thẻ nếu kết quả 
 Validation ngay tại ô đang thử. khác dự đoán.
 Bước 3. Báo cáo và thảo luận Bước 3. Báo cáo và thảo luận
 Mời một cặp nêu nguyên nhân danh sách không Nêu bằng chứng ở hộp thoại, tránh chỉ trả lời 
 hiện hoặc số 0 vẫn vào được. 'máy lỗi'.
 Bước 4. Kết luận và nhận định Bước 4. Kết luận và nhận định
 Chốt cấu hình, hủy dữ liệu thử; chuyển sang Sửa, lưu, phân công lại vai.
 Thu nhập. Cặp chưa xong được dùng mẫu và 
 phải tự sửa một quy tắc để GV kiểm.
 Đáp án và nội dung chốt
 B7 nằm trong B3:B10; nhãn ngoài F2:F10 bị Stop. D7 nằm trong D3:D10; 0 vi phạm greater than 
 0.
 Nếu không chặn: kiểm đúng ô, phạm vi, Allow, điều kiện, cờ Show error alert và Style. Không tự 
 kết luận công cụ hỏng.
 Cách đánh giá: Ghi cặp đã kiểm trên máy và cặp cần hỗ trợ; không lặp toàn bộ bài giảng tiết 1.
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 HOẠT ĐỘNG 2. LUYỆN TẬP — TẠO VÀ KIỂM TRANG THU NHẬP (22 phút)
 a) Mục tiêu: Chuyển quy tắc đã học sang dữ liệu thu nhập và nhập đủ ba dòng bổ sung.
 b) Nội dung và học liệu: Phiếu 3 phần A: danh mục thu ở F2:F6, một dòng gốc và ba dòng thêm 
 tại A3:D6. Cột B dùng List, cột D số nguyên dương; không sao chép nhầm danh mục Chi tiêu.
 c) Sản phẩm: Tệp có hai trang Chi tiêu, Thu nhập; mỗi trang có quy tắc đúng và Thu nhập có bốn 
 bản ghi.